{"id":7307,"date":"2013-08-14T11:08:00","date_gmt":"2013-08-14T18:08:00","guid":{"rendered":"http:\/\/hoanglanchi.com\/?p=7307"},"modified":"2013-08-18T15:27:47","modified_gmt":"2013-08-18T22:27:47","slug":"tran-vu-gap-lai-phan-nhat-nam-tren-quoc-lo-1","status":"publish","type":"post","link":"http:\/\/hoanglanchi.com\/?p=7307","title":{"rendered":"Tr\u1ea7n V\u0169-G\u1eb7p L\u1ea1i Phan Nh\u1eadt Nam Tr\u00ean Qu\u1ed1c L\u1ed9 1"},"content":{"rendered":"<p><strong>G\u1eb7p L\u1ea1i Phan Nh\u1eadt Nam Tr\u00ean Qu\u1ed1c L\u1ed9 1 <\/strong><\/p>\n<p>(Chu\u0309 Nh\u00e2\u0323t, 22 Tha\u0301ng Ba-2009)<\/p>\n<p><a title=\"http:\/\/www.hopluu.net\/D_1-2_2-44_10-83_12-1\/\" href=\"http:\/\/www.hopluu.net\/D_1-2_2-44_10-83_12-1\/\">TR\u1ea6N V\u0168<\/a><\/p>\n<p><a href=\"https:\/\/i0.wp.com\/hoanglanchi.com\/wp-content\/uploads\/2013\/08\/clip_image0011.jpg\" rel=\"attachment wp-att-7308\"><img data-recalc-dims=\"1\" loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"alignnone  wp-image-7308\" title=\"clip_image0011-jpg\" alt=\"\" src=\"https:\/\/i0.wp.com\/hoanglanchi.com\/wp-content\/uploads\/2013\/08\/clip_image0011.jpg?resize=154%2C207\" width=\"154\" height=\"207\" \/><\/a><\/p>\n<p><!--more--><\/p>\n<p>Nh\u1eefng ng\u00e0y 11, 12 tu\u1ed5i, v\u00e0o nh\u1eefng n\u0103m 73-74, t\u00f4i say m\u00ea Phan Nh\u1eadt Nam. Anh tr\u1edf th\u00e0nh th\u1ea7n t\u01b0\u1ee3ng c\u1ee7a tu\u1ed5i th\u01a1, v\u1edbi nh\u1eefng ng\u00e0y d\u00e0i tr\u00ean qu\u00ea h\u01b0\u01a1ng, nh\u1eefng ng\u00e0y bi th\u1ea3m, nh\u1eefng ng\u00e0y th\u00ea l\u01b0\u01a1ng, nh\u1eefng ng\u00e0y g\u1eaby v\u1ee5n, trong n\u1ed7i s\u1ee3 kh\u1ed1n c\u00f9ng. N\u1ed7i s\u1ee3 tr\u00e1i l\u1ef1u \u0111\u1ea1n \u0111\u00e3 b\u1eadt k\u00edp. N\u1ed7i \u0111au v\u00f4 h\u00ecnh c\u1ee7a \u0111\u1ed3ng ru\u1ed9ng \u1ea9n ch\u1ee9a tri\u1ec7u tr\u00e1i m\u00ecn. N\u1ed7i \u0111au th\u1eaft ru\u1ed9t c\u1ee7a ng\u01b0\u1eddi cha x\u1ebfp x\u00e1c con, tr\u00ean \u0111o\u1ea1n \u0111\u01b0\u1eddng t\u1eeb Qu\u1ea3ng Tr\u1ecb v\u1ec1 Hu\u1ebf. Trong b\u1ea5t m\u00e3n c\u1ee7a ng\u01b0\u1eddi l\u00ednh tr\u01b0\u1edbc m\u1ed9t h\u1eadu ph\u01b0\u01a1ng v\u00f4 \u01a1n. C\u1ee7a ng\u01b0\u1eddi l\u00ednh mi\u1ec1n Nam ph\u1ea3i t\u1ef1 v\u1ec7 gi\u1eefa m\u1ed9t th\u1ebf gi\u1edbi l\u00e0m ng\u01a1 nh\u1eefng th\u1ea3m s\u00e1t t\u1eadp th\u1ec3 \u1edf b\u00e3i D\u00e2u, \u1edf tr\u01b0\u1eddng ti\u1ec3u h\u1ecdc Cai L\u1eady. Kh\u00e1c nh\u1eefng nh\u00e0 v\u0103n qu\u00e2n \u0111\u1ed9i kh\u00e1c, t\u00ednh ch\u1ea5t bi tr\u00e1ng c\u1ee7a m\u1ed9t x\u00e3 h\u1ed9i d\u00e2n s\u1ef1 th\u1eddi chi\u1ebfn ph\u1ee7 tr\u00f9m l\u1ea5y b\u00fat k\u00fd c\u1ee7a Phan Nh\u1eadt Nam, v\u01b0\u1ee3t l\u00ean tr\u00ean c\u00e1c tr\u1eadn \u0111\u00e1nh. Kh\u00f4ng ph\u1ea3i M\u00f9a h\u00e8 \u0111\u1ecf l\u1eeda, m\u00e0 T\u00f9 binh v\u00e0 H\u00f2a b\u00ecnh, D\u1ecdc \u0111\u01b0\u1eddng s\u1ed1 1, D\u1ea5u binh l\u1eeda m\u1edbi th\u1ef1c s\u1ef1 ghi l\u1ea1i suy ngh\u0129 c\u1ee7a m\u1ed9t qu\u00e2n nh\u00e2n trong chi\u1ebfn tranh. B\u00ean c\u1ea1nh, nh\u1eadt k\u00fd c\u1ee7a \u0110\u1eb7ng Th\u00f9y Tr\u00e2m, Nguy\u1ec5n V\u0103n Th\u1ea1c ch\u1ec9 l\u00e0 nh\u1eefng ti\u1ec3u x\u1ea3o c\u1ee7a nh\u1eefng s\u1ea3n ph\u1ea9m \u0111\u01b0\u1ee3c bi\u00ean t\u1eadp.<br \/>\nT\u00f4i g\u1eb7p Phan Nh\u1eadt Nam l\u1ea7n \u0111\u1ea7u ti\u00ean khi nh\u00e0 v\u0103n t\u1eeb chi\u1ebfn tr\u01b0\u1eddng tr\u1edf v\u1ec1 S\u00e0ig\u00f2n n\u0103m 1973. Khi \u1ea5y t\u00f4i h\u00e3y c\u00f2n l\u00e0 m\u1ed9t \u0111\u1ed9c gi\u1ea3 thi\u1ebfu nhi, kh\u00e1m ph\u00e1 anh \u0111\u1ed9i n\u00f3n \u0111\u1ecf, qu\u00e2n ph\u1ee5c huy\u1ebft d\u1ee5. L\u1ea7n th\u1ee9 nh\u00ec c\u00e1ch \u0111\u00e2y b\u1ed1n n\u0103m t\u1ea1i WashingtonDC, Phan Nh\u1eadt Nam mang gi\u1ecdng n\u00f3i s\u00f4i n\u1ed5i c\u1ee7a m\u1ed9t x\u1ee9 Qu\u1ea3ng h\u00e3y c\u00f2n l\u1eeda ch\u00e1y. L\u1ea7n g\u1eb7p th\u1ee9 ba, tr\u00ean trang gi\u1ea5y n\u00e0y, t\u00f4i quy\u1ebft \u0111\u1ecbnh h\u1ecfi t\u1ea5t c\u1ea3 nh\u1eefng g\u00ec \u0111\u00e3 ch\u1ea5t ch\u1ee9a trong \u0111\u1ea7u m\u00ecnh, t\u1eeb bu\u1ed5i s\u00e1ng t\u1ed5ng th\u1ed1ng Thi\u1ec7u tuy\u00ean b\u1ed1 H\u00f2a B\u00ecnh tr\u00ean \u0111\u00e0i ph\u00e1t thanh, k\u00fd k\u1ebft hi\u1ec7p \u0111\u1ecbnh ng\u1eebng b\u1eafn, cho \u0111\u1ebfn b\u00e2y gi\u1edd g\u1ea7n 34 n\u0103m sau b\u1ea1i tr\u1eadn, nh\u1eefng c\u00e2u h\u1ecfi v\u1eabn b\u00e1m l\u1ea5y, kh\u00f4ng r\u1eddi, t\u1eeb bu\u1ed5i s\u00e1ng 30 th\u00e1ng 4 ch\u1ee9ng ki\u1ebfn nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi l\u00ednh th\u00e1o v\u1ed9i v\u00e3 n\u00f3n s\u1eaft, \u00e1o gi\u00e1p, v\u1ea5t tung th\u1ebb b\u00e0i, ch\u1ea1y v\u00e0o h\u1ebbm ch\u1eadt. Bu\u1ed5i s\u00e1ng c\u1ee7a tuy\u1ec7t v\u1ecdng.<br \/>\nBu\u1ed5i s\u00e1ng 30 th\u00e1ng 4 t\u01b0\u01a1ng kh\u1eafc v\u1edbi M\u00f9a h\u00e8 \u0111\u1ecf l\u1eeda, t\u01b0\u01a1ng kh\u1eafc v\u1edbi t\u00ednh ch\u1ea5t bi h\u00f9ng trong k\u00fd Phan Nh\u1eadt Nam. L\u1ea7n g\u1eb7p n\u00e0y, t\u00f4i mu\u1ed1n anh tr\u1ea3 l\u1eddi.<br \/>\n<strong>Tr\u1ea7n V\u0169<\/strong><\/p>\n<p><strong>Tr\u1ea7n V\u0169: T\u00f4i kh\u00f4ng c\u00f2n nh\u1edb r\u00f5 ng\u00e0y th\u00e1ng, th\u1eddi gian, nh\u01b0ng v\u1eabn nh\u1edb bu\u1ed5i s\u00e1ng theo cha \u0111\u1ebfn kh\u00e1ch s\u1ea1n Continental d\u1ef1 bu\u1ed5i ra m\u1eaft s\u00e1ch c\u1ee7a Phan Nh\u1eadt Nam. D\u01b0\u1eddng nh\u01b0 l\u00e0 m\u1ed9t trong nh\u1eefng bu\u1ed5i ra m\u1eaft s\u00e1ch \u0111\u1ea7u ti\u00ean \u1edf mi\u1ec1n Nam khi \u1ea5y. Bu\u1ed5i s\u00e1ng \u0111\u00f3 t\u00f4i \u0111\u00e3 tr\u00f4ng th\u1ea5y anh l\u1ea7n \u0111\u1ea7u ti\u00ean. K\u1ec3 t\u1eeb h\u00f4m \u0111\u00f3, nh\u1eefng ng\u00e0y sau, t\u00f4i s\u1ed1ng v\u1edbi anh cho \u0111\u1ebfn b\u00e2y gi\u1edd. \u0110\u00fang h\u01a1n, t\u00f4i s\u1ed1ng v\u1edbi nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi l\u00ednh C\u1ed9ng H\u00f2a trong t\u00e1c ph\u1ea9m c\u1ee7a anh \u0111\u1ebfn t\u1eadn b\u00e2y gi\u1edd. H\u00f4m \u0111\u00f3, Phan Nh\u1eadt Nam \u0111\u1ec3 l\u1ea1i \u1ea5n t\u01b0\u1ee3ng l\u1edbn lao trong l\u00f2ng th\u1ea7y t\u00f4i, cha t\u00f4i \u0111\u00e3 tin v\u00e0o anh, v\u00e0o qu\u00e2n l\u1ef1c mi\u1ec1n Nam. \u00d4ng ch\u01b0a bi\u1ebft \u00f4ng s\u1ebd ch\u1ebft v\u00ec ni\u1ec1m tin n\u00e0y. Cha t\u00f4i mua b\u00fat k\u00fd c\u1ee7a anh \u0111em v\u1ec1, v\u00e0 t\u00f4i kh\u00e1m ph\u00e1 chi\u1ebfn tranh, th\u1ee9 chi\u1ebfn tranh th\u1ef1c s\u1ef1 \u1edf ngo\u00e0i chi\u1ebfn tr\u01b0\u1eddng tr\u00ean nh\u1eefng trang s\u00e1ch c\u1ee7a anh. Anh c\u00f2n nh\u1edb g\u00ec ng\u00e0y h\u00f4m \u1ea5y? C\u00f3 ph\u1ea3i anh c\u0169ng \u0111\u00e3 tin nh\u01b0 v\u1eady, ch\u00fang ta kh\u00f4ng th\u1ec3 b\u1ea1i tr\u1eadn? T\u1ea1i sao anh ra m\u1eaft s\u00e1ch, v\u00ec mu\u1ed1n \u0111\u00e1nh th\u1ee9c S\u00e0ig\u00f2n ra kh\u1ecfi gi\u1ea5c m\u01a1 hoa l\u1ec7 ph\u00f9 phi\u1ebfm, c\u1ea3nh c\u00e1o chi\u1ebfn tranh \u0111\u00e3 g\u1ea7n k\u1ec1 ngay c\u1eeda ng\u00f5 th\u00e0nh ph\u1ed1, hay v\u00ec vinh quang c\u1ee7a v\u0103n ch\u01b0\u01a1ng? Hay anh \u0111\u00e3 mu\u1ed1n ru ng\u1ee7 ch\u00fang t\u00f4i, nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi d\u00e2n \u1edf th\u1ecb th\u00e0nh, h\u00e3y ti\u1ebfp t\u1ee5c tin v\u00e0o s\u1ee9c m\u1ea1nh c\u1ee7a qu\u00e2n l\u1ef1c \u0111ang b\u1ea3o v\u1ec7 an nguy c\u1ee7a th\u1ee7 \u0111\u00f4?<br \/>\n<\/strong><br \/>\nPhan Nh\u1eadt Nam: Ch\u00fang ta b\u1eaft \u0111\u1ea7u c\u00e2u chuy\u1ec7n v\u1edbi t\u01b0 th\u1ebf b\u00ecnh \u0111\u1eb3ng, \u201cNg\u01b0\u1eddi B\u1ea1n &#8211; B\u1eb1ng h\u1eefu &#8211; Ngang b\u1eb1ng nhau qua t\u1ea5t c\u1ea3 m\u1ecdi kh\u00eda c\u1ea1nh\u201d. T\u00f4i kh\u00f4ng h\u1ec1 l\u00e0 \u201c\u0111\u00e0n anh\u201d \u0111\u1ed1i v\u1edbi b\u1ea5t c\u1ee9 ai, cho d\u1eabu l\u1edbn h\u01a1n hai-m\u01b0\u01a1i, ba-m\u01b0\u01a1i tu\u1ed5i so v\u1edbi ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ed1i tho\u1ea1i, giao ti\u1ebfp. N\u0103m 1965, gi\u1eef nhi\u1ec7m v\u1ee5 \u0111\u1ea1i \u0111\u1ed9i tr\u01b0\u1edfng m\u1ed9t \u0111\u1ea1i \u0111\u1ed9i l\u00ednh nh\u1ea3y d\u00f9, \u0111\u1ee9ng tr\u01b0\u1edbc h\u00e0ng qu\u00e2n, t\u00f4i \u0111\u00e3 c\u00f3 l\u1eddi th\u00e0nh th\u1eadt: \u201cT\u00f4i n\u00f3i g\u00ec c\u00e1c \u00f4ng g\u1eafng nghe l\u1eddi t\u00f4i, \u0111\u1eebng \u0111i ph\u00e9p v\u1ec1 tr\u1ec5, h\u00e0nh qu\u00e2n mang \u0111\u1ee7 c\u1ea5p s\u1ed1 \u0111\u1ea1n, l\u1ef1u \u0111\u1ea1n&#8230; C\u00f2n c\u00e1c \u00f4ng mu\u1ed1n ch\u01b0\u1edfi t\u00f4i trong b\u1ee5ng th\u00ec c\u1ee9 vi\u1ec7c&#8230;\u201d V\u00e0o bu\u1ed5i h\u00e0nh qu\u00e2n, l\u00ednh trong t\u1ed5 ch\u1ec9 huy \u0103n g\u00ec, t\u00f4i \u0103n nh\u01b0 h\u1ecd, \u0111\u00eam \u0111\u1ebfn qu\u1ea5n chi\u1ebfc poncho ng\u1ee7 tr\u00ean \u1ed5 r\u01a1m b\u00ean c\u1ea1nh m\u1ea5y ng\u01b0\u1eddi l\u00ednh mang m\u00e1y truy\u1ec1n tin \u0111\u1ee7 l\u00e0 m\u1ed9t \u0111i\u1ec1u an l\u00e0nh, h\u1ea1nh ph\u00fac.. M\u1ea5y \u00f4ng b\u1ea1n \u0111\u1ea1i \u0111\u1ed9i tr\u01b0\u1edfng c\u00f9ng \u0111\u01a1n v\u1ecb \u0111\u00e1nh gi\u00e1 t\u00f4i: \u201cM\u1ea7y kh\u00f4ng bi\u1ebft l\u00e0m l\u00ednh s\u1ee3, thi\u1ebfu uy t\u00edn, t\u00e1c phong ch\u1ec9 huy&#8230;\u201d V\u00e0 qu\u1ea3 th\u1eadt t\u00f4i kh\u00f4ng mu\u1ed1n ai \u201cs\u1ee3 m\u00ecnh\u201d; \u201cC\u00f3 uy t\u00edn ch\u1ec9 huy hay kh\u00f4ng\u201d c\u0169ng kh\u00f4ng l\u00e0 \u0111i\u1ec1u \u0111\u00e1ng quan t\u00e2m. \u0110\u1ed1i v\u1edbi \u201cngh\u1ec1 qu\u00e2n \u0111\u1ed9i\u201d c\u00f2n nh\u01b0 th\u1ebf, v\u1eady vi\u1ec7c v\u0103n ch\u01b0\u01a1ng t\u00f4i n\u00e0o d\u00e1m l\u00e0m \u0111\u00e0n anh, th\u1ea7n t\u01b0\u1ee3ng \u201cg\u00e2y l\u00f2ng tin\u201d cho ai \u0111\u01b0\u1ee3c. Ra m\u1eaft s\u00e1ch \u0111\u1ec3 d\u1ef1 m\u01b0u, t\u00ednh chuy\u1ec7n n\u1ea7y n\u1ecd l\u00e0m g\u00ec.. V\u1edbi ai? Ch\u1ec9 v\u00ec ng\u01b0\u1eddi b\u1ea1n vong ni\u00ean, nh\u00e0 v\u0103n Chu T\u1eed Chu V\u0103n B\u00ecnh mu\u1ed1n l\u00e0m chung m\u1ed9t bu\u1ed5i gi\u1edbi thi\u1ec7u C\u01a1 s\u1edf v\u0103n h\u00f3a \u0110\u1ea5t S\u1ed1ng do \u00f4ng v\u00e0 nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi b\u1ea1n c\u00f9ng ch\u1ee7 tr\u01b0\u01a1ng, lo vi\u1ec7c t\u1ed5 ch\u1ee9c. V\u00e0 c\u0169ng l\u00e0 m\u1ed9t \u0111i\u1ec1m b\u00e1o tr\u01b0\u1edbc, \u0111\u1ea5y l\u00e0 bu\u1ed5i ra m\u1eaft s\u00e1ch \u0111\u1ea7u ti\u00ean v\u00e0 cu\u1ed1i c\u00f9ng c\u1ee7a mi\u1ec1n Nam v\u1edbi \u201cT\u00f9 Binh v\u00e0 H\u00f2a B\u00ecnh \u2013 T\u00ecnh tr\u1ea1ng (th\u1eadt) c\u1ee7a sau 30\/4\/1975\u201d, trong \u0111\u00f3 c\u00f3 nh\u1eefng c\u00e2u kh\u1eb3ng \u0111\u1ecbnh: \u201cKh\u1ea9u hi\u1ec7u \u2018Sinh B\u1eafc-T\u1eed Nam\u2019 kh\u00f4ng ph\u1ea3i l\u00e0 m\u1ed9t kh\u1ea9u hi\u1ec7u \u2018k\u00edch \u0111\u1ed9ng chi\u1ebfn thu\u1eadt\u2019 nh\u01b0ng l\u00e0 m\u1ed9t \u2018ch\u1ec9 \u0111\u1ea1o chi\u1ebfn l\u01b0\u1ee3c\u2019 \u0111\u1ec3 ho\u00e0n t\u1ea5t cu\u1ed9c x\u00edch h\u00f3a Mi\u1ec1n Nam&#8230; Tr\u1eadn chi\u1ebfn cu\u1ed1i c\u00f9ng l\u00e0 gi\u1eefa ch\u00fang ta v\u1edbi nh\u1eefng s\u01b0 \u0111o\u00e0n b\u1ed9 binh c\u1ed9ng s\u1ea3n Mi\u1ec1n B\u1eafc qua t\u1ea5m \u0111\u1ec7m \u2018M\u1eb7t-tr\u1eadn \u2013 M\u1eb7t tr\u1eadn gi\u1ea3i ph\u00f3ng Mi\u1ec1n Nam\u2019\u2026 H\u00ecnh nh\u01b0 c\u1ea3 th\u1ebf gi\u1edbi, m\u1ed9t s\u1ed1 \u0111\u00f4ng c\u1ea3 th\u1ebf gi\u1edbi kh\u00f4ng nh\u00ecn \u0111\u01b0\u1ee3c \u00e2m m\u01b0u gh\u00ea t\u1edfm \u0111\u1ed9c h\u1ea1i n\u1ea7y \u2013 Nh\u01b0ng c\u0169ng l\u00e0 m\u1ed9t \u00e2m m\u01b0u r\u1ea5t r\u00f5 m\u1eb7t.\u201d (T\u00f9 Binh v\u00e0 H\u00f2a B\u00ecnh, nxb Hi\u1ec7n \u0110\u1ea1i, S\u00e0ig\u00f2n 1974; b\u1ea3n photocopy nxb Xu\u00e2n Thu, Hoa K\u1ef3 1976, trg 244). C\u00f2n nhi\u1ec1u n\u1ed9i dung c\u00f3 t\u00ednh \u201cti\u00ean tri\u201d r\u1ea5t ch\u00ednh x\u00e1c (\u0111\u1ed1i v\u1edbi hi\u1ec7n t\u1ea1i) kh\u00e1c n\u1eefa, v.v\u2026 Nh\u01b0ng t\u00f4i kh\u00f4ng h\u1ec1 l\u00e0 \u201cnh\u00e0 v\u0103n\u201d, gi\u1edbi v\u0103n ngh\u1ec7, vi\u1ebft v\u0103n, l\u00e0m b\u00e1o c\u1ee7a S\u00e0ig\u00f2n nh\u1eefng n\u0103m \u1ea5y kh\u00f4ng x\u1ebfp t\u00f4i v\u00e0o h\u00e0ng ng\u0169 c\u1ee7a h\u1ecd. H\u1ecd c\u00f3 nh\u1eefng sinh ho\u1ea1t ri\u00eang, l\u00ednh tr\u00e1ng ch\u00fang t\u00f4i kh\u00f4ng li\u00ean h\u1ec7. \u1ede h\u1ea3i ngo\u1ea1i n\u1ea7y, h\u00f4m nay c\u0169ng v\u1eady, d\u1eabu ch\u00fang t\u00f4i t\u1eeb l\u00e2u kh\u00f4ng m\u1eb7c \u00e1o l\u00ednh. Tr\u01b0\u1edbc sau, t\u00f4i ch\u1ec9 l\u00e0 m\u1ed9t \u201cNg\u01b0\u1eddi L\u00ednh-Vi\u1ebft V\u0103n\u201d \u2013 \u0110i\u1ec1u n\u1ea7y, \u0111\u00e3 gi\u00e3i b\u00e0y th\u1eadt t\u00ecnh trong nh\u1eefng cu\u1ed1n s\u00e1ch \u0111\u1ea7u ti\u00ean D\u1ea5u Binh L\u1eeda, D\u1ecdc \u0110\u01b0\u1eddng S\u1ed1 1\u2026 N\u00ean ch\u1eb3ng ph\u1ea3i h\u00f4m nay m\u00e0 b\u1ed1n-m\u01b0\u01a1i n\u0103m tr\u01b0\u1edbc (1968) khi b\u1eaft \u0111\u1ea7u c\u1ea7m b\u00fat, t\u00f4i \u0111\u00e3 vi\u1ebft th\u00e0nh l\u1eddi: \u201cCh\u1eb3ng c\u00f3 ai l\u00e0 th\u1ea7n t\u01b0\u1ee3ng c\u1ee7a t\u00f4i&#8230;\u201d Nh\u01b0ng b\u1ea3n th\u00e2n kh\u00f4ng h\u1ec1 l\u00e0 k\u1ebb c\u1ef1c \u0111oan, v\u00f4 ch\u00ednh ph\u1ee7, n\u1ed5i lo\u1ea1n kh\u00f4ng duy\u00ean c\u1edb. T\u00f4i l\u00e0 qu\u00e2n nh\u00e2n chuy\u00ean nghi\u1ec7p \u2013 Bi\u1ebft tu\u00e2n l\u1ec7nh v\u00e0 ra l\u1ec7nh cho ng\u01b0\u1eddi kh\u00e1c \u2013 Ch\u1ec9 s\u1ed1 Chuy\u00ean nghi\u1ec7p Qu\u00e2n s\u1ef1 240.7, t\u1ee9c ch\u1ec9 huy m\u1ed9t \u0111\u01a1n v\u1ecb b\u1ed9 binh t\u00e1c chi\u1ebfn.<\/p>\n<p>\u00d4ng c\u1ee5 c\u1ee7a b\u1ea1n v\u00e0 b\u1ea1n c\u00f3 \u201cl\u00f2ng tin\u201d \u0111\u1ed1i v\u1edbi ch\u1eef ngh\u0129a c\u1ee7a t\u00f4i nh\u01b0 th\u1ebf l\u00e0 t\u1ed1t l\u00e0nh r\u1ed3i. T\u00f4i kh\u00f4ng \u0111\u1eb7t cho m\u00ecnh nhi\u1ec7m v\u1ee5 g\u00ec kh\u00e1c h\u01a1n l\u00e0: N\u00f3i v\u1ec1 S\u1ef1 Th\u1eadt m\u00e0 kh\u00f4ng hi\u1ec3u t\u1ea1i sao nhi\u1ec1u ng\u01b0\u1eddi (r\u1ea5t nhi\u1ec1u ng\u01b0\u1eddi) n\u0103ng l\u1ef1c tri th\u1ee9c h\u01a1n t\u00f4i, ch\u1ee9c v\u1ee5 l\u1edbn h\u01a1n, b\u1eb1ng c\u1ea5p cao h\u01a1n, k\u1ec3 c\u1ea3 l\u1edbn tu\u1ed5i \u0111\u1eddi h\u01a1n nh\u01b0ng h\u1ecd kh\u00f4ng th\u1ea5y ra\u2026 V\u00ed d\u1ee5 nh\u01b0 v\u1ea5n \u0111\u1ec1 c\u1ed9ng s\u1ea3n \u2013 C\u1ed9ng S\u1ea3n Vi\u1ec7t Nam \u2013 \u0110\u1ecdc l\u1ea1i nh\u1eefng b\u00e1o \u0110\u1ed1i Di\u1ec7n, Tr\u00ecnh B\u00e0y n\u0103m 1973, 1974 kia th\u00ec s\u1ebd th\u1ea5y\u2026 L\u00fd Ch\u00e1nh Trung, L\u00fd Qu\u00fd Chung, Nguy\u1ec5n V\u0103n Trung, c\u00e1c linh m\u1ee5c Nguy\u1ec5n Vi\u1ebft Khai, Ch\u00e2n T\u00edn, Ng\u1ecdc Lan (tr\u01b0\u1edbc 1975) vi\u1ebft, n\u00f3i nh\u1eefng g\u00ec\u2026 T\u1ea1i sao c\u00f3 th\u1ec3 nh\u1eadn \u0111\u1ecbnh sai l\u1ea7m v\u00e0 n\u00f4ng c\u1ea1n nh\u01b0 th\u1ebf \u0111\u1ed1i v\u1edbi c\u1ed9ng s\u1ea3n? L\u1ebd t\u1ea5t nhi\u00ean, t\u00f4i c\u0169ng ch\u01b0a m\u1ed9t l\u1ea7n vi\u1ebft xu\u1ed1ng n\u1eeda ch\u1eef: T\u1ed5ng th\u1ed1ng anh minh Nguy\u1ec5n\u2026 T\u00f3m l\u1ea1i, t\u00f4i kh\u00f4ng tin v\u00e0o \u201cs\u1ee9c m\u1ea1nh\u201d c\u1ee7a qu\u00e2n \u0111\u1ed9i v\u00e0 chuy\u1ec3n giao l\u00f2ng tin n\u1ea7y cho ai, nh\u01b0ng t\u00f4i tin v\u00e0o \u201cL\u00fd Ch\u00ednh Ngh\u0129a\u201d cu\u1ed9c chi\u1ebfn \u0111\u1ea5u chung c\u1ee7a to\u00e0n Mi\u1ec1n Nam \u2013 D\u1eabu h\u00f4m nay l\u00e0 ba-m\u01b0\u01a1i ba n\u0103m sau ng\u00e0y 30\/4\/1975 \u2013 V\u00e0 khi nguy\u00ean l\u00fd cao th\u01b0\u1ee3ng n\u1ea7y b\u1ecb ch\u00e0 \u0111\u1ea1p, v\u1ea5t b\u1ecf, Ng\u01b0\u1eddi Mi\u1ec1n Nam n\u00f3i ri\u00eang, c\u1ea3 n\u01b0\u1edbc n\u00f3i chung ti\u1ebfp hi\u1ec7n th\u1ef1c qua l\u1ea7n v\u01b0\u1ee3t bi\u00ean\/ v\u01b0\u1ee3t bi\u1ec3n\/ v\u01b0\u1ee3t ch\u1ebft kh\u00f4ng h\u1ec1 c\u00f3 trong l\u1ecbch s\u1eed c\u1ed5 kim nh\u00e2n lo\u1ea1i. C\u00f3 th\u1ec3 do t\u1eeb t\u00ednh x\u00e3 k\u1ef7 t\u1ef1 nhi\u00ean c\u1ee7a ng\u01b0\u1eddi quen ch\u1ecbu \u0111\u1ef1ng Kh\u1ed5 N\u1ea1n, kh\u00f4ng m\u1ed9t ai trong t\u1eadp th\u1ec3 ng\u01b0\u1eddi l\u00ednh n\u00f3i v\u1ec1 t\u00ecnh th\u1ebf, c\u1ea3nh hu\u1ed1ng c\u1ee7a ri\u00eang m\u00ecnh (trong chung cu\u1ed9c chi\u1ebfn \u0111\u1ea5u c\u1ee7a Ng\u01b0\u1eddi Vi\u1ec7t), t\u00f4i t\u1ef1 nguy\u1ec7n th\u1ef1c hi\u1ec7n ph\u1ea7n h\u00e0nh \u201ckh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c b\u00f9 tr\u1eeb n\u1ea7y&#8230;\u201d \u0110\u1ea5y l\u00e0 giai \u0111o\u1ea1n c\u1ee7a D\u1ea5u binh l\u1eeda, D\u1ecdc \u0111\u01b0\u1eddng s\u1ed1 1, D\u1ef1a l\u01b0ng n\u1ed7i ch\u1ebft, M\u00f9a h\u00e8 \u0111\u1ecf l\u1eeda&#8230; khi m\u1edbi qua tu\u1ed5i hai-m\u01b0\u01a1i v\u1edbi t\u01b0 th\u1ebf ng\u01b0\u1eddi l\u00ednh t\u00e1c chi\u1ebfn th\u1ef1c th\u1ee5 sau ng\u00e0y ra tr\u01b0\u1eddng \u0110\u00e0 L\u1ea1t, th\u00e1ng 11\/1963.<\/p>\n<p><strong>Tr\u1ea7n V\u0169: \u1ede th\u1eddi \u0111i\u1ec3m ra m\u1eaft s\u00e1ch, t\u00ecnh h\u00ecnh chi\u1ebfn s\u1ef1 mi\u1ec1n Nam c\u00f3 th\u1eadt s\u00e1ng s\u1ee7a nh\u01b0 \u0111\u00f4i m\u1eaft tin t\u01b0\u1edfng c\u1ee7a Phan Nh\u1eadt Nam khi \u1ea5y? Tin t\u01b0\u1edfng v\u00e0o h\u00f2a b\u00ecnh s\u1eafp \u0111\u1ebfn, tin t\u01b0\u1edfng v\u00e0o nh\u1eefng cam k\u1ebft c\u1ee7a Nixon? Hay anh t\u1ef1 \u0111\u00e1nh l\u1eeba m\u00ecnh, \u0111\u00e1nh l\u1eeba ch\u00fang t\u00f4i, hay Phan Nh\u1eadt Nam c\u0169ng b\u1ecb C\u1ee5c T\u00e2m L\u00fd Chi\u1ebfn l\u01b0\u1eddng g\u1ea1t? C\u00e1c t\u1eadp b\u00fat k\u00fd ghi l\u1ea1i nhi\u1ec1u chi\u1ebfn th\u1eafng c\u1ee7a Qu\u00e2n l\u1ef1c VNCH, m\u00e0 ngay c\u1ea3 khi th\u1ea5t b\u1ea1i, nh\u01b0 trong tr\u1eadn \u0110\u1ed3ng Xo\u00e0i hay khi b\u1ecb tr\u00e0n ng\u1eadp tr\u00ean \u0111\u1ed3i Charlie, \u0111\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c m\u00f4 t\u1ea3 d\u01b0\u1edbi g\u00f3c \u0111\u1ed9 bi h\u00f9ng. Nh\u01b0ng anh kh\u00f4ng nh\u1eafc \u0111\u1ebfn tr\u1eadn \u1ea4p B\u1eafc v\u00e0 kh\u00f4ng n\u00f3i \u0111\u1ebfn H\u1ea1 L\u00e0o. <\/strong><\/p>\n<p>Phan Nh\u1eadt Nam: B\u1ea1n nh\u1eadn \u0111\u1ecbnh t\u00f4i h\u01a1i qu\u00e1 \u0111\u00e1ng v\u00e0 kh\u00f4ng ch\u00ednh x\u00e1c. T\u00f4i tin t\u01b0\u1edfng v\u00e0o \u201cH\u00f2a b\u00ecnh s\u1eafp t\u1edbi\u2026 L\u1eddi cam k\u1ebft c\u1ee7a Nixon..\u201d nh\u01b0 th\u1ebf n\u00e0o, \u1edf \u0111\u00e2u? L\u1ebd t\u1ea5t nhi\u00ean, thu\u1edf \u1ea5y (1973, 1974&#8230;) t\u00f4i kh\u00f4ng \u0111\u1ee7 ch\u00edn ch\u1eafn, kinh nghi\u1ec7m, kh\u00f4n ngoan (h\u01a1n ch\u00ednh m\u00ecnh) c\u1ee7a h\u00f4m nay (khi \u0111\u00e3 qua tu\u1ed5i 60) \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u1ecdc h\u1ed3 s\u01a1 gi\u1ea3i m\u1eadt c\u1ee7a b\u1ed9 ngo\u1ea1i giao M\u1ef9, qua \u0111\u00f3 Kissinger \u0111\u00e3 nh\u00e2n danh t\u1ed5ng th\u1ed1ng Nixon, cam k\u1ebft v\u1edbi Chu \u00c2n Lai t\u1eeb th\u00e1ng 7\/1971: M\u1ef9 Kh\u00f4ng bao gi\u1edd tr\u1edf l\u1ea1i Vi\u1ec7t Nam. N\u0103m th\u00e1ng sau, t\u1ed5ng th\u1ed1ng M\u1ef9 m\u1edbi g\u1edfi nh\u1eefng th\u01b0 cam k\u1ebft \u0111\u1ebfn \u00f4ng Thi\u1ec7u (!). Nh\u01b0ng \u00edt ra l\u00fac \u1ea5y, t\u00f4i \u0111\u00e3 vi\u1ebft n\u00ean l\u1eddi, \u0111\u1ea5y l\u00e0: \u201cM\u1ed9t H\u00f2a B\u00ecnh ng\u1ee5y danh\u2026 To\u00e0n th\u1ebf gi\u1edbi \u0111\u1ed3ng h\u00e2n hoan ch\u00fac t\u1ee5ng tr\u00ean b\u00e0n ti\u1ec7c m\u00e1u Vi\u1ec7t Nam\u2026 Kh\u00f4ng m\u1ed9t ai trong ch\u00fang ta x\u00e1c \u0111\u1ecbnh \u0111\u01b0\u1ee3c Ho\u00e0 B\u00ecnh (lu\u00f4n vi\u1ebft hoa) \u0111\u00e3 c\u00f3. V\u00e2ng, H\u00f2a B\u00ecnh (v\u1eabn vi\u1ebft hoa) ch\u1ec9 t\u1edbi v\u1edbi m\u1ed9t v\u0103n ki\u1ec7n, tr\u00ean b\u00e0n gi\u1ea5y an l\u00e0nh \u1edf th\u1ee7 \u0111\u00f4 Ba-l\u00ea, trong \u0111\u00e1y c\u1ed1c&#8230;\u201d Vi\u1ebft nh\u01b0 th\u1ebf, g\u1eb7p th\u1eb3ng m\u1eb7t ng\u01b0\u1eddi Vi\u1ec7t C\u1ed9ng t\u1ea1i b\u00e0n h\u1ed9i ngh\u1ecb n\u01a1i T\u00e2n S\u01a1n Nh\u1ea5t, nghe t\u1eadn tai nh\u1eefng l\u1eddi \u201cN\u1ebfu m\u1ed9t v\u1ecb \u0111\u1ea1i t\u00e1 Th\u1ecd n\u00e0o \u0111\u1ea5y c\u1ee7a qu\u00fd v\u1ecb b\u1ecb b\u1eaft \u1edf m\u1eb7t tr\u1eadn Nam L\u00e0o th\u00ec \u2018c\u00f3 l\u1ebd\u2019 do qu\u00e2n \u0111\u1ed9i Gi\u1ea3i Ph\u00f3ng L\u00e0o b\u1eaft gi\u1eef&#8230; Ch\u00fang t\u00f4i s\u1ebd li\u00ean l\u1ea1c v\u1edbi Qu\u00e2n Gi\u1ea3i Ph\u00f3ng L\u00e0o \u0111\u1ec3 th\u00f4ng b\u00e1o \u0111\u1ebfn qu\u00fd v\u1ecb trong tinh th\u1ea7n h\u00f2a h\u1ee3p h\u00f2a gi\u1ea3i d\u00e2n t\u1ed9c&#8230;\u201d trong khi b\u1ea3n th\u00e2n \u0111\u00e3 ch\u1ee5p \u0111\u01b0\u1ee3c h\u00ecnh c\u1ee7a \u0111\u1ea1i t\u00e1 Th\u1ecd (l\u1eef \u0111o\u00e0n tr\u01b0\u1edfng L\u1eef \u0111o\u00e0n 3 D\u00f9, b\u1ecb b\u1eaft \u1edf m\u1eb7t tr\u1eadn H\u1ea1 L\u00e0o, th\u00e1ng 2\/1971) tr\u00ean \u0111\u01b0\u1eddng gi\u1ea3i ra B\u1eafc trong t\u1eadp b\u00e1o \u1ea2nh Vi\u1ec7t Nam! Bi\u1ebft nh\u01b0 th\u1ebf, vi\u1ebft nh\u01b0 th\u1ebf l\u00e0m sao m\u00e0 tin \u0111\u01b0\u1ee3c v\u00e0o \u201ch\u00f2a b\u00ecnh \u2500 Kh\u00f4ng \u0111\u1ee7 \u2018gan l\u00ec\u2019 \u0111\u1ec3 vi\u1ebft hoa \u0111\u01b0\u1ee3c n\u1eefa\u201d h\u1edf ng\u01b0\u1eddi b\u1ea1n tr\u1ebb?<\/p>\n<p>C\u00f2n C\u1ee5c T\u00e2m L\u00fd Chi\u1ebfn l\u00e0 n\u01a1i \u0111\u00e2u, t\u00e1c \u0111\u1ed9ng g\u00ec trong nh\u1eefng n\u1ed9i dung t\u00f4i \u0111\u00e3 vi\u1ebft\u2026 N\u1ebfu c\u00f3 b\u01b0\u1edbc v\u00e0o n\u01a1i ch\u1ed1n \u1ea5y v\u00ec \u0111\u1ea5y l\u00e0 t\u00f2a so\u1ea1n b\u00e1o Di\u1ec1u H\u00e2u, n\u01a1i nh\u1eefng huynh tr\u01b0\u1edfng th\u00e2n h\u1eefu, chi\u1ebfn h\u1eefu t\u1eadp h\u1ecdp\u2026 \u00cdt nh\u1ea5t, nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi ch\u1ec9 huy TC\/CTCT\/QL\/VNCH (bao g\u1ed3m C\u1ee5c An Ninh Qu\u00e2n \u0110\u1ed9i) c\u0169ng c\u00f3 \u0111\u01b0\u1ee3c s\u1ef1 d\u1ec5 d\u00e0ng n\u1ea7y, ch\u1ee9 \u1edf H\u00e0 N\u1ed9i tr\u01b0\u1edbc 1975, hay hi\u1ec7n nay n\u01a1i S\u00e0ig\u00f2n (\u0111\u1ed5i t\u00ean th\u00e0nh TP.HCM) th\u00ec \u0111\u1eebng c\u00f3 h\u00f2ng, tan th\u00e2n ngay! V\u00e0 kh\u00f4ng ai \u0111em sinh m\u1ea1ng b\u1ea3n th\u00e2n v\u00e0 gia \u0111\u00ecnh \u0111\u1ec3 \u0111\u00e1nh \u0111\u1ed5i b\u1edfi m\u1ed9t \u201cs\u1ef1 (t\u1ef1) l\u1eeba d\u1ed1i trong ch\u1eef ngh\u0129a\u201d\u2026 Hay b\u1ea1n \u0111\u00e3 c\u00f3 \u00fd ngh\u0129: T\u00f4i \u201c\u0111\u00e3 ch\u1ecdn l\u1ef1a\u201d \u1edf l\u1ea1i S\u00e0ig\u00f2n sau 30\/4\/75 \u0111\u1ec3 (v\u00f4 t\u00ecnh hay h\u1eefu \u00fd) hi\u1ec7n th\u1ef1c \u201cs\u1ef1 t\u1ef1 \u0111\u00e1nh l\u1eeba \u2018m\u1ed9t c\u00e1ch th\u00e0nh th\u1eadt\u2019 qua ch\u1eef ngh\u0129a c\u1ee7a m\u00ecnh\u201d n\u00ean l\u00e2m v\u00e0o th\u1ebf k\u1eb9t do t\u1ef1 th\u00e2n gi\u0103ng ra? Kh\u00f4ng \u0111\u00e2u. T\u00f4i kh\u00f4ng \u0111\u1ee7 s\u1ee9c \u0111\u1ec3 li\u1ec1u l\u0129nh nh\u01b0 th\u1ebf v\u1edbi m\u1ea1ng s\u1ed1ng c\u1ee7a v\u1ee3 con. Nh\u01b0ng qu\u1ea3 th\u1eadt, t\u1ed1i 28 r\u1ea1ng 29\/4\/75 t\u00f4i c\u00f3 m\u1eb7t v\u00e0 ph\u1ee5 tr\u00e1ch vi\u1ec7c \u0111\u01b0a ng\u01b0\u1eddi l\u00ean phi c\u01a1 trong c\u01a1 quan DAO, n\u1ebfu quy\u1ebft t\u00e2m ra \u0111i do \u00edch k\u1ef7 ch\u1ec9 ngh\u0129 \u0111\u1ebfn b\u1ea3n th\u00e2n th\u00ec t\u00f4i \u0111\u00e3 l\u00ean tr\u1ef1c th\u0103ng CH46 c\u1ee7a TQLC M\u1ef9 ra h\u1ea1m \u0111\u1ed9i 7&#8230; S\u00e1ng 29, t\u00f4i \u0111\u1ee9ng tr\u01b0\u1edbc T\u1eed S\u0129 \u0110\u01b0\u1eddng Kh\u00f4ng Qu\u00e2n, phi tr\u01b0\u1eddng T\u00e2n S\u01a1n Nh\u1ea5t, b\u00ean h\u00f4ng tr\u1ea1i Tr\u1ea7n Qu\u00fd M\u1ea1i (ti\u1ec3u \u0111o\u00e0n 8 D\u00f9) nh\u00ecn l\u00ean tr\u1eddi, ch\u1ee5p h\u00ecnh chi\u1ebfc phi c\u01a1 AC-119 H\u1ecfa Long c\u1ee7a trung \u00fay Nguy\u1ec5n V\u0103n Th\u00e0nh (thi\u1ebfu sinh qu\u00e2n \u201cTh\u00e0nh m\u1ecdi\u201d) ch\u00e1y tr\u00ean tr\u1eddi xanh v\u1edbi chi\u1ebfc d\u00f9 c\u1ee7a Th\u00e0nh m\u1eafc n\u01a1i c\u00e1nh&#8230; T\u00f4i v\u1eabn c\u00f3 th\u1ec3 \u0111i theo b\u1ed9 t\u01b0 l\u1ec7nh S\u01b0 \u0111o\u00e0n D\u00f9 ra b\u1ebfn t\u00e0u. Nh\u01b0ng s\u1ef1 vi\u1ec7c \u1edf l\u1ea1i c\u00f3 m\u1ed9t nguy\u00ean c\u1edb quy\u1ebft \u0111\u1ecbnh s\u00e2u xa, k\u1ef3 l\u1ea1 kh\u00e1c (ho\u00e0n to\u00e0n kh\u00f4ng c\u00f3 t\u00ednh ch\u00ednh tr\u1ecb, gi\u1ea3i th\u00edch b\u1edfi lu\u1eadn l\u00fd th\u00f4ng th\u01b0\u1eddng). B\u1ea1n \u0111\u1ecdc Crime et Ch\u00e2timent, \u0111o\u1ea1n Raskolnikov gi\u1ebft xong m\u1ee5 c\u1ea7m \u0111\u1ed3 Alyona, ch\u1ea1y ra c\u1ea7u s\u00f4ng Neva, nh\u1edb l\u1ea1i \u201cph\u00fat b\u1ea5t ng\u1edd\u201d ng\u00e0y h\u00f4m tr\u01b0\u1edbc khi anh ta qua Ch\u1ee3 H\u00e0ng R\u01a1m nghe ra chi ti\u1ebft, \u201cc\u00f4 em Lizaveta \u2018s\u1ebd v\u1eafng m\u1eb7t\u2019 \u1edf ph\u00fat gi\u00e2y \u2018\u0111\u1ecbnh m\u1ea1ng ch\u1ebft ng\u01b0\u1eddi \u1ea5y\u2019\u201d th\u00ec hi\u1ec3u ra t\u00ecnh th\u1ebf, t\u00e2m c\u1ea3nh c\u1ee7a t\u00f4i v\u1edbi nh\u1eefng ph\u1ea3n \u1ee9ng \u201ckh\u00f4ng th\u1ec3 n\u00e0o l\u01b0\u1eddng, kh\u00f4ng th\u1ec3 gi\u1ea3i th\u00edch\u201d t\u1ea1i m\u1ed7i gi\u00e2y, ph\u00fat c\u1ee7a tr\u01b0\u1edbc, sau 30\/4\/75.<\/p>\n<p>Nh\u01b0ng t\u00f4i kh\u00f4ng h\u1ec1 \u201c\u00e2n h\u1eadn than tr\u00e1ch\u201d v\u1ec1 quy\u1ebft \u0111\u1ecbnh ch\u1ebft ng\u01b0\u1eddi \u1ea5y. C\u0169ng b\u1edfi b\u00e2y gi\u1edd th\u00ec \u0111\u00e3 \u201cth\u1ea5m hi\u1ec3u\u201d \u2500 T\u1ea5t c\u1ea3 \u0111\u00e3 \u0111\u01b0\u1ee3c b\u00e1o tr\u01b0\u1edbc t\u1eeb 1946 t\u1ef1 gi\u1ea5c m\u01a1 \u0111\u1ea7u \u0111\u1eddi (v\u1eabn lu\u00f4n nh\u1edb\/s\u1ed1ng c\u00f9ng hi\u1ec7n t\u1ea1i); trong L\u1eddi d\u1eabn nh\u1eadp c\u1ee7a D\u1ea5u Binh L\u1eeda, vi\u1ebft n\u0103m 1968: \u201c&#8230;Nh\u1eefng gi\u1ea5c m\u01a1 h\u00f4m nay th\u01b0\u1eddng d\u1eabn \u0111\u1ebfn ch\u1ee7 \u0111\u1ec1 N\u01af\u1edaC&#8230; T\u00f4i b\u1ecb \u2018m\u1eafc k\u1eb9t trong n\u01b0\u1edbc\u2019 c\u1ee7a c\u1ed1ng r\u00e3nh..\u2019\u201d ho\u1eb7c hi\u1ec7n th\u1ef1c ngay trong t\u00ean h\u1ecd: Phan Nh\u1eadt Nam = Ph\u1ea1m Nh\u00e2n Nan = Ph\u1ea1m Nan Nh\u1ea5t. Trung \u00fay th\u1ef1c th\u1ee5 t\u1eeb th\u00e1ng 6\/1965 sau tr\u1eadn \u0110\u1ed3ng Xo\u00e0i, \u0111\u1ebfn 1975 m\u1edbi \u0111\u01b0\u1ee3c c\u1ea5p b\u1eadc \u0111\u1ea1i \u00fay nhi\u1ec7m ch\u1ee9c th\u00ec l\u00e0m g\u00ec ph\u1ea3i \u0111i t\u00f9 \u0111\u1ebfn 14 n\u0103m, chuy\u00ean \u1edf ph\u00f2ng c\u1ea5m c\u1ed1 t\u1eed h\u00ecnh! Gi\u1edd l\u1ea1i b\u1ecb nh\u1eefng k\u1ebb b\u00e1 v\u01a1 v\u00f4 l\u1ea1i n\u00e0o \u0111\u00f3 kh\u00f4ng m\u1ed9t ng\u00e0y chi\u1ebfn tr\u1eadn, kh\u00f4ng h\u1ec1 ch\u1ecbu m\u1ed9t gi\u1edd, kh\u1eafc t\u00f9 t\u1ed9i, kh\u00f4ng m\u1ed9t ch\u00fat kinh nghi\u1ec7m v\u1edbi c\u1ed9ng s\u1ea3n\u2026 n\u01a1i v\u00f9ng Nam Cali, n\u01b0\u1edbc M\u1ef9 qua nh\u1eefng \u0111\u00e0i ph\u00e1t thanh, b\u00e1o qu\u1ea3ng c\u00e1o \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng, tr\u00ean h\u1ec7 th\u1ed1ng Net c\u00e1o bu\u1ed9c g\u00e1n cho ti\u1ebfng \u201cc\u1ed9ng s\u1ea3n n\u1eb1m v\u00f9ng\u201d! Nh\u01b0 th\u1ebf l\u00e0 th\u1ebf n\u00e0o\u2026 Nh\u01b0ng c\u0169ng kh\u00f4ng h\u1ec1 g\u00ec, \u0111\u00e3 qua kh\u1ecfi tu\u1ed5i 60 th\u00ec m\u1ecdi chuy\u1ec7n coi nh\u01b0 \u201cthu\u1eadn nh\u0129\u201d. T\u00f4i kh\u00f4ng theo c\u00e1ch ai kh\u00e1c h\u01a1n t\u1eeb \u00f4ng ni\u00ean tr\u01b0\u1edfng \u2013 nh\u00e0 v\u0103n r\u1ea5t m\u1ef1c thu\u1ea7n l\u01b0\u01a1ng \u2013 Do\u00e3n Qu\u1ed1c S\u1ef9, \u0111i\u1ec3n h\u00ecnh K\u1ebb S\u0129 cu\u1ed1i c\u00f9ng c\u1ee7a th\u1eddi m\u1ea1t ph\u00e1p n\u1ea7y.<\/p>\n<p>Nh\u01b0ng n\u1ebfu cho \u201cl\u00e0m l\u1ea1i\u201d, th\u00ec t\u00f4i c\u0169ng s\u1ebd s\u1ed1ng nh\u01b0 th\u1ebf\/vi\u1ebft nh\u01b0 th\u1ebf. Nguy\u00ean t\u1eafc t\u00ecnh b\u00e1o c\u00f3 \u201ct\u00ednh x\u00e1c xu\u1ea5t\u201d l\u00e0: Gi\u1eefa mu\u00f4n ng\u00e0n ngu\u1ed3n tin \u2013 hai ngu\u1ed3n tin gi\u1ed1ng nhau, PH\u1ea2I l\u00e0 ngu\u1ed3n tin TH\u1eacT \u2013 C\u0169ng th\u1ebf, Ch\u00e2n-Thi\u1ec7n-M\u1ef9 ch\u1ec9 c\u00f3 M\u1ed8T. T\u00f4i c\u0169ng s\u1ebd vi\u1ebft l\u1ea1i tr\u1eadn \u0110\u1ed3ng Xo\u00e0i (11\/6\/1965) c\u1ee7a ti\u1ec3u \u0111o\u00e0n 7 D\u00f9 v\u1edbi h\u1eadu qu\u1ea3 14 s\u0129 quan t\u1eeb ti\u1ec3u \u0111o\u00e0n tr\u01b0\u1edfng \u0111\u1ebfn trung \u0111\u1ed9i tr\u01b0\u1edfng t\u1eed tr\u1eadn, ph\u1ea7n c\u00f2n l\u1ea1i s\u1ed1 b\u1ecb th\u01b0\u01a1ng, b\u1ecb b\u1eaft l\u00e0m t\u00f9 binh. N\u0103m \u0111\u1ea1i \u0111\u1ed9i tr\u01b0\u1edfng c\u00f2n l\u1ea1i m\u1ed7i \u0111\u1ea1i \u00fay L\u00ea V\u0103n Ph\u00e1t, \u0111\u1ea1i \u0111\u1ed9i tr\u01b0\u1edfng 74. T\u00f4i s\u1ed1ng \u0111\u01b0\u1ee3c l\u00e0 do \u201ch\u00ean\u201d, b\u1ecb th\u01b0\u01a1ng tr\u01b0\u1edbc khi ti\u1ec3u \u0111o\u00e0n v\u00e0o tr\u1eadn. Tr\u1eadn T\u00e2y Nguy\u00ean n\u0103m 1972 c\u0169ng s\u1ebd vi\u1ebft l\u1ea1i ch\u00ednh x\u00e1c h\u01a1n \u0111\u1ec3 k\u1ec3 v\u1ec1 s\u1ee9c chi\u1ebfn \u0111\u1ea5u th\u1ea7n k\u1ef3 c\u1ee7a l\u00ednh nh\u1ea3y d\u00f9 Mi\u1ec1n Nam. Ti\u1ec3u \u0111o\u00e0n 2 Nh\u1ea3y D\u00f9 do Tr\u1ea7n C\u00f4ng H\u1ea1nh (kh\u00f3a 20 \u0110\u00e0 L\u1ea1t) ch\u1ec9 huy, m\u1ed9t th\u00e2n gi\u1eef v\u1eefng cao \u0111i\u1ec3m Delta \u0111\u00e1nh b\u1eadt Trung \u0111o\u00e0n 52 S\u01b0 \u0111o\u00e0n 320 (\u0110\u1ea1i \u0111o\u00e0n \u0110\u1ed3ng B\u1eb1ng, th\u00e0nh l\u1eadp t\u1eeb 1951, \u0111\u01a1n v\u1ecb n\u1ed5i danh c\u1ee7a b\u1ed9 \u0111\u1ed9i mi\u1ec1n B\u1eafc), d\u1eabu trung \u0111o\u00e0n n\u1ea7y \u0111\u00e3 \u0111\u00e1nh v\u00e0o \u0111\u1ebfn b\u1ed9 ch\u1ec9 huy ti\u1ec3u \u0111o\u00e0n (30\/3\/1972), nh\u01b0ng H\u1ea1nh quy\u1ebft \u0111\u1ecbnh g\u1ecdi phi ph\u00e1o \u0111\u00e1nh tr\u00f9m l\u00ean c\u0103n c\u1ee9, c\u00f9ng c\u00e1c \u0111\u1ea1i \u0111\u1ed9i tr\u01b0\u1edfng t\u00e0i tr\u00ed d\u0169ng c\u1ea3m t\u1ed5 ch\u1ee9c l\u1ea1i \u0111\u1ed9i h\u00ecnh ph\u1ea3n c\u00f4ng.<\/p>\n<p>H\u1ea1nh c\u0169ng \u0111\u00e3 th\u1ef1c hi\u1ec7n t\u01b0\u01a1ng t\u1ef1 m\u1ed9t l\u1ea7n nh\u01b0 th\u1ebf \u1edf m\u1eb7t tr\u1eadn H\u1ea1 L\u00e0o, th\u00e1ng 2\/1971, khi \u0111\u01b0a \u0111\u01a1n v\u1ecb r\u00fat ra kh\u1ecfi \u0110\u1ed3i 30 d\u1eabu khi \u1ea5y ch\u1ec9 mang c\u1ea5p \u0111\u1ea1i \u00fay, ch\u1ee9c v\u1ee5 s\u0129 quan h\u00e0nh qu\u00e2n. R\u00fat kinh nghi\u1ec7m th\u1ea5t b\u1ea1i v\u1ec1 tr\u1eadn \u0111\u00e1nh c\u0103n c\u1ee9 Delta v\u1edbi ti\u1ec3u \u0111o\u00e0n 2, th\u01b0\u1ee3ng t\u01b0\u1edbng \u0110\u1eb7ng V\u0169 Hi\u1ec7p, t\u01b0 l\u1ec7nh m\u1eb7t tr\u1eadn B3 \u0111i\u1ec1u \u0111\u1ed9ng trung \u0111o\u00e0n 64, t\u0103ng c\u01b0\u1eddng hai ti\u1ec3u \u0111o\u00e0n c\u1ee7a trung \u0111o\u00e0n 48, hi\u1ec7p \u0111\u1ed3ng \u0111\u00e1nh chi\u1ebfm cao \u0111i\u1ec3m Charlie do ti\u1ec3u \u0111o\u00e0n 11 D\u00f9 tr\u1ea5n gi\u1eef\u2026 H\u1ec7 th\u1ed1ng tr\u1eadn \u0111\u1ecba quanh c\u0103n c\u1ee9 Charlie m\u1ed7i cao \u0111\u1ed9 ch\u1ec9 do c\u1ea5p \u0111\u1ea1i \u0111\u1ed9i v\u1edbi qu\u00e2n s\u1ed1 c\u01a1 h\u1eefu d\u01b0\u1edbi 100 ng\u01b0\u1eddi ph\u1ea3i ch\u1ed1ng c\u1ef1 nh\u1eefng \u0111\u1ee3t t\u1ea5n c\u00f4ng c\u1ea5p trung \u0111o\u00e0n c\u1ed9ng g\u1ed3m 6 ti\u1ec3u \u0111o\u00e0n (m\u1ed7i ti\u1ec3u \u0111o\u00e0n c\u00f3 4 \u0111\u1ea1i \u0111\u1ed9i t\u00e1c chi\u1ebfn) d\u01b0\u1edbi quy\u1ec1n ch\u1ec9 huy c\u1ee7a Khu\u1ea5t Duy Ti\u1ebfn, trung \u0111o\u00e0n tr\u01b0\u1edfng trung \u0111o\u00e0n 64 \u2013 \u0111\u01a1n v\u1ecb \u0111\u00e1nh tr\u1eadn H\u1ea1 L\u00e0o, t\u1eebng \u0111\u1ed1i m\u1eb7t v\u1edbi l\u1ef1c l\u01b0\u1ee3ng nh\u1ea3y d\u00f9. T\u01b0\u01a1ng quan qu\u00e2n s\u1ed1 tr\u1eadn \u0111\u00e1nh Charlie nh\u01b0 th\u1ebf l\u00e0 \u201c1 ch\u1ed1ng 6\u201d. Khi t\u1ea5n c\u00f4ng m\u1ed7i c\u1ee9 \u0111i\u1ec3m, t\u1ef7 l\u1ec7 n\u1ea7y t\u0103ng l\u00ean, 1 (\u0111\u1ea1i \u0111\u1ed9i ND) ch\u1ed1ng 8 (hai ti\u1ec3u \u0111o\u00e0n CS); ho\u1eb7c 1 ch\u1ed1ng 12 (ba ti\u1ec3u \u0111o\u00e0n CS). T\u1ea5t c\u1ea3 chi ti\u1ebft chi\u1ebfn thu\u1eadt n\u1ea7y do th\u01b0\u1ee3ng t\u01b0\u1edbng \u0110\u1eb7ng V\u0169 Hi\u1ec7p k\u1ec3 l\u1ea1i trong K\u00fd \u1ee9c T\u00e2y Nguy\u00ean, nxb Qu\u00e2n \u0110\u1ed9i Nh\u00e2n D\u00e2n, H\u00e0 N\u1ed9i 2002, trg 236-244. Trong T\u1eeb \u0111i\u1ec3n B\u00e1ch khoa Qu\u00e2n s\u1ef1, nxb Q\u0110ND, H\u00e0 N\u1ed9i 2004, ph\u1ea7n chi\u1ebfn s\u1eed n\u0103m 1972 c\u1ee7a S\u01b0 \u0111o\u00e0n 320 kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c k\u1ec3 ra. S\u00e1ng 30 th\u00e1ng 4, 1975 nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi chi\u1ebfn \u0111\u1ea5u cu\u1ed1i c\u00f9ng tr\u00ean c\u1ea7u S\u00e0ig\u00f2n kh\u00f4ng ai kh\u00e1c l\u00e0 nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi l\u00ednh c\u1ee7a \u0111\u01a1n v\u1ecb \u0111\u1ea7u \u0111\u1eddi, ti\u1ec3u \u0111o\u00e0n 7 Nh\u1ea3y D\u00f9, KBC 4919, do ng\u01b0\u1eddi b\u1ea1n c\u00f9ng kh\u00f3a, trung t\u00e1 Nguy\u1ec5n L\u00f4, danh hi\u1ec7u truy\u1ec1n tin \u201cS\u00f4ng L\u00f4\u201d ch\u1ec9 huy. C\u00f9ng l\u00fac, khi D\u01b0\u01a1ng V\u0103n Minh k\u00eau g\u1ecdi \u0111\u1ea7u h\u00e0ng, t\u00f4i \u0111\u1ee9ng \u1edf \u0111\u01b0\u1eddng L\u00ea V\u0103n Duy\u1ec7t tr\u01b0\u1edbc tr\u1ea1i Nguy\u1ec5n Trung Hi\u1ebfu, ti\u1ec3u \u0111o\u00e0n 1 D\u00f9 v\u1edbi Tr\u1ea7n C\u00f4ng H\u1ea1nh, ti\u1ec3u \u0111o\u00e0n tr\u01b0\u1edfng \u0111\u01a1n v\u1ecb v\u1eeba k\u1ec3 b\u00ean tr\u00ean. V\u1edbi nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi, \u0111\u01a1n v\u1ecb ki\u00ean c\u01b0\u1eddng nh\u01b0 th\u1ebf, nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi b\u1ea1n d\u0169ng l\u01b0\u1ee3c nh\u01b0 th\u1ebf, nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi l\u00ednh x\u00e3 k\u1ef7 nh\u01b0 th\u1ebf\u2026 t\u00f4i c\u00f3 th\u1ec3 vi\u1ebft nh\u01b0 th\u1ebf n\u00e0o kh\u00e1c.<\/p>\n<p>M\u00f9a h\u00e8 1965, m\u1eb7t tr\u1eadn T\u00e2y Nguy\u00ean b\u00f9ng v\u1ee1, thi\u1ebfu t\u00e1 Schwarzkopf (\u0111\u1ea1i t\u01b0\u1edbng t\u01b0 l\u1ec7nh chi\u1ebfn d\u1ecbch B\u00e3o Sa m\u1ea1c t\u1ea1i Iraq 1991) c\u1ed1 v\u1ea5n c\u1ea1nh trung t\u00e1 Ng\u00f4 Quang Tr\u01b0\u1edfng, tham m\u01b0u tr\u01b0\u1edfng l\u1eef \u0111o\u00e0n D\u00f9 (\u0111\u1ebfn cu\u1ed1i n\u0103m m\u1edbi n\u00e2ng c\u1ea5p th\u00e0nh s\u01b0 \u0111o\u00e0n). C\u1ea5p b\u1eadc thi\u1ebfu t\u00e1, nhi\u1ec7m v\u1ee5 c\u1ed1 v\u1ea5n kh\u00f4ng ph\u1ea3i ph\u1ee5 tr\u00e1ch vi\u1ec7c c\u1ee9u tr\u1ee3 th\u01b0\u01a1ng binh, nh\u01b0ng \u00f4ng \u0111\u00e3 c\u00f9ng y t\u00e1 ti\u1ec3u \u0111o\u00e0n 3 D\u00f9 d\u00ecu m\u1ed9t th\u01b0\u01a1ng binh ra kh\u1ecfi tr\u1eadn \u0111\u1ecba ph\u00e1o k\u00edch n\u01a1i tr\u1ea1i L\u1ef1c l\u01b0\u1ee3ng \u0111\u1eb7c bi\u1ec7t \u0110\u1ee9c C\u01a1 \u2013 h\u00ecnh do Peter Arnett (Associated Press) ch\u1ee5p. Arnett kh\u00f4ng ph\u1ea3i l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi \u01b0u \u00e1i h\u1ed7 tr\u1ee3 cu\u1ed9c chi\u1ebfn \u0111\u1ea5u c\u1ee7a QLVNCH, thi\u1ebfu t\u00e1 c\u1ed1 v\u1ea5n Schwarzkopf h\u1eb3n kh\u00f4ng th\u1ec3 c\u0103ng th\u00e2n \u0111i c\u1ee9u m\u1ed9t ng\u01b0\u1eddi l\u00ednh c\u1ea5p h\u00e0ng binh c\u1ee7a m\u1ed9t \u0111\u01a1n v\u1ecb k\u00e9m c\u1ecfi, t\u1ea7m th\u01b0\u1eddng. Ph\u1ea3i th\u1ea5y s\u1ee9c chi\u1ebfn \u0111\u1ea5u c\u1ee7a l\u00ednh nh\u1ea3y d\u00f9 Vi\u1ec7t Nam ra sao m\u1edbi hi\u1ec3u \u0111\u01b0\u1ee3c m\u1ed1i \u0111\u1ed9ng l\u00f2ng c\u1ea3m ph\u1ee5c t\u1eeb ng\u01b0\u1eddi chi\u1ebfn h\u1eefu \u0110\u1ed3ng Minh trung tr\u1ef1c kia v\u1eady. T\u00f4i ti\u1ebfc \u0111\u00e3 kh\u00f4ng vi\u1ebft \u0111\u1ea7y \u0111\u1ee7 h\u01a1n, chi ti\u1ebft h\u01a1n v\u1ec1 nh\u1eefng tr\u1eadn \u0111\u00e1nh n\u01a1i Mi\u1ec1n Nam tr\u01b0\u1edbc 1975 c\u1ee7a nh\u1eefng chi\u1ebfn h\u1eefu, \u0111\u01a1n v\u1ecb thi\u1ebft th\u00e2n.<\/p>\n<p>Tr\u1eadn \u1ea4p B\u1eafc cu\u1ed1i 1962, \u0111\u1ea7u 1963 t\u00f4i ch\u01b0a ra tr\u01b0\u1eddng; tr\u1eadn H\u1ea1 L\u00e0o (2\/1971), t\u00f4i chuy\u1ec3n \u0111i l\u00e0m s\u0129 quan v\u0103n ph\u00f2ng \u1edf ti\u1ec3u khu B\u00e0 R\u1ecba (Ph\u01b0\u1edbc Tuy). Chi\u1ebfn d\u1ecbch n\u1ea7y qu\u00e1 l\u1edbn n\u1ebfu c\u00f3 tr\u00ecnh b\u00e0y c\u0169ng kh\u00f4ng th\u1ec3 vi\u1ebft d\u01b0\u1edbi d\u1ea1ng b\u00fat k\u00fd \u2013 ph\u1ea3i vi\u1ebft theo c\u00e1ch nghi\u00ean c\u1ee9u, li\u1ec7t k\u00ea t\u00e0i li\u1ec7u qu\u00e2n s\u1ef1. Bernard Fall kh\u00f4ng th\u1ec3 vi\u1ebft Un coin d\u2019enfer theo k\u1ef9 thu\u1eadt l\u1ecbch s\u1eed ti\u1ec3u thuy\u1ebft nh\u01b0 La Qu\u00e1n Trung k\u1ec3 tr\u1eadn X\u00edch B\u00edch v\u1edbi Chu Du, Kh\u1ed5ng Minh\u2026 nh\u01b0ng sau n\u1ea7y, c\u0169ng \u0111\u00e3 c\u00f3 Phan H\u1ed9i Y\u00ean (ti\u1ec3u \u0111o\u00e0n 3 D\u00f9) k\u1ec3 tr\u1eadn \u0111\u00e1nh \u0110\u1ed3i 30, Ph\u1ea1m V\u0103n Ti\u1ec1n (ti\u1ec3u \u0111o\u00e0n 2 TQLC) n\u00f3i v\u1ec1 l\u1ea7n tri\u1ec7t tho\u00e1i t\u00e0n kh\u1ed1c kh\u1ecfi c\u0103n c\u1ee9 Delta c\u1ee7a L\u1eef \u0111o\u00e0n 258 Th\u1ee7y Qu\u00e2n L\u1ee5c Chi\u1ebfn VNCH trong tr\u1eadn chi\u1ebfn H\u1ea1 L\u00e0o. Hai ng\u01b0\u1eddi b\u1ea1n n\u1ea7y kh\u00f4ng ph\u1ea3i l\u00e0 c\u00e2y vi\u1ebft chuy\u00ean nghi\u1ec7p, nh\u01b0ng di\u1ec5n ti\u1ebfn chi\u1ebfn tr\u01b0\u1eddng h\u1ecd vi\u1ebft ra ch\u00ednh x\u00e1c v\u00e0 hay h\u01a1n b\u1ea5t c\u1ee9 chuy\u1ec7n k\u1ec3 (v\u1ec1 chi\u1ebfn tr\u1eadn) n\u00e0o c\u1ee7a ng\u01b0\u1eddi mi\u1ec1n B\u1eafc nh\u01b0 B\u1ea3o Ninh, N\u1ed7i bu\u1ed3n chi\u1ebfn tranh; Nguy\u1ec5n Tri Hu\u00e2n, Th\u00e1ng Ba 1975 H\u1ecd \u0111\u00e3 s\u1ed1ng nh\u01b0 th\u1ebf\u2026 V\u0103n phong v\u00e0 c\u00e1ch \u0111\u1eb7t ti\u00eau \u0111\u1ec1 th\u00f4i c\u0169ng th\u1ea5y h\u01a1i h\u00e1m c\u1ee7a \u201cTh\u00e9p \u0111\u00e3 t\u00f4i th\u1ebf \u0111\u1ea5y\u201d c\u1ee7a Li\u00ean-X\u00f4. Ti\u1ec3u thuy\u1ebft Nga v\u0129 \u0111\u1ea1i do \u0111\u00e3 d\u1ef1ng n\u00ean nh\u1eefng nh\u00e2n v\u1eadt ti\u1ec3u thuy\u1ebft \u0111\u1eb7c tr\u01b0ng b\u1edfi Dostoievsky, Tolstoy ch\u1ee9 \u0111\u00e2u t\u1eeb anh tr\u1ebb tu\u1ed5i Pavel l\u00e0m c\u00e1ch m\u1ea1ng x\u00e3 h\u1ed9i ch\u1ee7 ngh\u0129a v\u1edbi ch\u00e2n tr\u1ea7n \u0111\u1ee9ng x\u00fac tuy\u1ebft. T\u00ecm \u0111\u00e2u ra trong chi\u1ebfn tranh mi\u1ec1n Nam m\u1ed9t du k\u00edch \u1edf Qu\u1ea3ng Ng\u00e3i ch\u1ec9 v\u1edbi v\u0169 kh\u00ed t\u1ef1 ch\u1ebf b\u1eafn h\u1ea1 m\u00e1y bay tr\u1ef1c th\u0103ng, \u0111\u00e1nh tan m\u1ed9t \u0111\u1ea1i \u0111\u1ed9i b\u1ed9 binh M\u1ef9 nh\u01b0 trong Nh\u1eadt k\u00fd \u0110\u1eb7ng Th\u00f9y Tr\u00e2m? V\u00e0 t\u00ecm \u0111\u00e2u trong th\u1ef1c t\u1ebf m\u00e0 ti\u1ec3u thuy\u1ebft \u0111\u01b0\u1ee3c qu\u1ea3ng b\u00e1 r\u00f9m beng c\u1ee7a B\u1ea3o Ninh \u0111\u00e3 m\u00f4 t\u1ea3 v\u1ec1 \u201cth\u1eb1ng gi\u1eb7c M\u1ef9 x\u00e2m l\u01b0\u1ee3c b\u1ea1o t\u00e0n\u201d sau hi\u1ec7p \u0111\u1ecbnh Paris 1973; \u201cth\u1eb1ng ng\u1ee5y d\u00f9\u201d v\u1edbi chi\u1ebfc n\u00f3n \u0111\u1ecf m\u1eafc \u1edf c\u1ea7u vai khi \u0111i h\u00e0nh qu\u00e2n! Ng\u01b0\u1eddi th\u01b0\u1eddng tr\u1ef1c s\u1ed1ng, ch\u1ebft n\u01a1i chi\u1ebfn tr\u01b0\u1eddng (l\u1ea1i l\u00e0 chi\u1ebfn tr\u01b0\u1eddng Vi\u1ec7t Nam v\u1edbi m\u00e1u x\u01b0\u01a1ng c\u1ee7a ch\u00ednh m\u00ecnh, \u0111\u1ed3ng \u0111\u1ed9i, \u0111\u1ed3ng b\u00e0o, k\u1ec3 c\u1ea3 \u0111\u1ed1i ph\u01b0\u01a1ng c\u00f9ng m\u00e0u da, s\u1eafc t\u1ed9c) \u0111\u1ecdc nh\u1eefng n\u1ed9i dung tuy\u00ean truy\u1ec1n t\u1ea7m ph\u00e0o n\u1ea7y kh\u00f4ng kh\u1ecfi \u0111\u1ecf m\u1eb7t v\u00ec ng\u01b0\u1ee3ng, th\u1ea5y m\u00ecnh b\u1ecb coi th\u01b0\u1eddng, \u0111\u00e1nh l\u1eeba b\u1edfi nh\u1eefng k\u1ebb ng\u00e2y ng\u00f4, th\u00f4 thi\u1ec3n. L\u00ednh bi\u1ec7t k\u00edch mi\u1ec1n Nam ho\u1ea1t \u0111\u1ed9ng nh\u1ea3y to\u00e1n ph\u1ea3i \u00e1p d\u1ee5ng m\u1ed9t ti\u00eau l\u1ec7nh t\u1ed1i th\u01b0\u1ee3ng: Tuy\u1ec7t \u0111\u1ed1i tr\u00e1nh \u0111\u1ee5ng \u0111\u1ed9 \/ X\u00f3a s\u1ea1ch d\u1ea5u t\u00edch, sinh ho\u1ea1t \/ hi\u1ec7n di\u1ec7n&#8230; Th\u1ebf th\u00ec l\u00e0m sao l\u1ea1i \u0111i hi\u1ebfp d\u00e2m, c\u1eaft \u0111\u1ea7u v\u00fa, v\u1ea1ch n\u00e1t c\u1eeda m\u00ecnh n\u1eef b\u1ed9 \u0111\u1ed9i tr\u00ean \u0111\u01b0\u1eddng gi\u00e2y giao li\u00ean nh\u01b0 trong Ti\u1ec3u thuy\u1ebft V\u00f4 \u0111\u1ec1 D\u01b0\u01a1ng Thu H\u01b0\u01a1ng \u0111\u00e3 m\u00f4 t\u1ea3? Th\u1ebf n\u00ean, v\u00ec kh\u00f4ng mu\u1ed1n ph\u1ea3i mang l\u1ed7i vi\u1ebft d\u1ed1i n\u00ean t\u00f4i kh\u00f4ng vi\u1ebft v\u1ec1 \u1ea4p B\u1eafc, H\u1ea1 L\u00e0o nh\u01b0 \u0111\u00e3 s\u1ed1ng \u2013 Ch\u1ec9 c\u00f3 th\u1ec3 vi\u1ebft v\u1ec1 nh\u1eefng chi\u1ebfn tr\u1eadn n\u1ea7y nh\u01b0 \u0111\u00e3 \u0111\u1ecdc m\u00e0 th\u00f4i n\u00ean \u0111\u00e3 vi\u1ebft ti\u1ec3u lu\u1eadn qu\u00e2n s\u1ef1 H\u1ea1 L\u00e0o&#8230; Qu\u00e1 xa (2002). Trong tinh th\u1ea7n n\u1ea7y, t\u00f4i c\u0169ng \u0111\u00e3 ho\u00e0n t\u1ea5t \u0111\u01b0\u1ee3c m\u1ed9t ph\u1ea7n c\u1ee7a t\u1eadp Chi\u1ebfn s\u1eed (1954-1975) d\u1ef1 tr\u00f9, nh\u01b0ng ph\u1ea3i b\u1ecf d\u1edf&#8230;<\/p>\n<p>C\u00f3 m\u1ed9t chi ti\u1ebft v\u1ec1 chi\u1ebfn tranh Vi\u1ec7t Nam m\u00e0 kh\u00f4ng m\u1ed9t ai \u0111\u1ec3 \u00fd vi\u1ebft ra, n\u00f3i \u0111\u1ebfn: Ph\u00eda b\u1ed9 \u0111\u1ed9i c\u1ed9ng s\u1ea3n kh\u00f4ng h\u1ec1 b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c m\u1ed9t t\u00f9 binh M\u1ef9 thu\u1ed9c qu\u00e2n ch\u1ee7ng b\u1ed9 binh, binh ch\u1ee7ng thi\u1ebft gi\u00e1p, ph\u00e1o binh (nh\u1eefng \u0111\u01a1n v\u1ecb y\u1ec3m tr\u1ee3 qu\u00e2n b\u1ed9 chi\u1ebfn) ch\u1ee9 \u0111\u1eebng n\u00f3i TQLC, Nh\u1ea3y d\u00f9, L\u1ef1c l\u01b0\u1ee3ng \u0111\u1eb7c bi\u1ec7t M\u1ef9 \u2013 519 c\u1ed9ng v\u1edbi 10 ng\u01b0\u1eddi b\u1ecb b\u1eaft \u1edf m\u1eb7t tr\u1eadn L\u00e0o, ng\u01b0\u1eddi tr\u1ea3 t\u1ea1i H\u00e0 N\u1ed9i thu\u1ea7n l\u00e0 phi h\u00e0nh \u0111o\u00e0n M\u1ef9 v\u00e0 v\u00e0i nh\u00e2n vi\u00ean phi h\u00e0nh c\u00e1c n\u01b0\u1edbc ngo\u00e0i (Th\u00e1i, Phi Lu\u1eadt T\u00e2n\u2026) th\u00e1p t\u00f9ng c\u00e1c phi v\u1ee5 B52. Ph\u00eda c\u1ed9ng s\u1ea3n nh\u1eadn v\u1ec1: 26,508 ng\u01b0\u1eddi (danh s\u00e1ch ti\u00ean kh\u1edfi; b\u1ed5 t\u00fac l\u00ean 26,750 cu\u1ed1i th\u00e1ng 3\/1973); VNCH nh\u1eadn: 5081. Nh\u1eefng s\u1ed1 li\u1ec7u n\u1ea7y do Ti\u1ec3u ban T\u00f9 binh\/Ban Li\u00ean h\u1ee3p Qu\u00e2n s\u1ef1\/VNCH (b\u1ea3n th\u00e2n c\u00e1 nh\u00e2n l\u00e0 th\u00e0nh vi\u00ean trung \u01b0\u01a1ng mang danh s\u1ed1 #41) \u0111\u00fac k\u1ebft, thi\u1ebft l\u1eadp k\u1ebf ho\u1ea1ch trao tr\u1ea3, v\u00e0 th\u1ef1c hi\u1ec7n trao tr\u1ea3 kh\u1eafp c\u00e1c \u0111\u1ecba \u0111i\u1ec3m t\u1eeb N\u0103m C\u0103n \u0111\u1ebfn H\u00e0 N\u1ed9i. (T\u00f9 binh v\u00e0 H\u00f2a b\u00ecnh, trg 166-167)<br \/>\nS\u1ed1 hi\u1ec7u c\u1ee5 th\u1ec3 v\u1ec1 t\u00f9 binh m\u1ed7i b\u00ean \u0111\u00e3 ch\u1ec9 cho th\u1ea5y: Chi\u1ebfn tranh ch\u1ed1ng M\u1ef9 l\u00e0 g\u00ec? \u1ede \u0111\u00e2u? \u201cAi th\u1eafng Ai\u201d trong m\u1eb7t tr\u1eadn qu\u00e2n s\u1ef1.<\/p>\n<p><strong>Tr\u1ea7n V\u0169: Gi\u1ed1ng h\u1ea7u h\u1ebft c\u00e1c thi\u1ebfu ni\u00ean th\u00e0nh th\u1ecb, t\u00f4i kh\u00f4ng bi\u1ebft mi\u1ec1n Nam \u0111ang chi\u1ebfn tranh. Th\u1ee7 \u0111\u00f4 S\u00e0ig\u00f2n v\u1edbi \u0111\u01b0\u1eddng Nguy\u1ec5n Du \u00eam d\u1ecbu, \u0111\u01b0\u1eddng Duy T\u00e2n th\u01a1 m\u1ed9ng, \u0111\u1ea1i l\u1ed9 Nguy\u1ec5n Hu\u1ec7 th\u00eanh thang, \u0111\u1ea1i l\u1ed9 L\u00ea L\u1ee3i s\u1ea7m u\u1ea5t, \u0111\u00e1nh l\u1eeba t\u00f4i l\u00e0 \u0111\u1ea5t n\u01b0\u1edbc r\u1ea5t y\u00ean b\u00ecnh. D\u1ea1o \u0111\u00f3 t\u00f4i \u0111\u00e3 b\u1eaft \u0111\u1ea7u say m\u00ea chi\u1ebfn tranh, nh\u1eefng tr\u1eadn \u0111\u00e1nh c\u1ee7a Rommel, Hoth, Kesselring, Guderian, von Kleist, von Manstein c\u1ee7a t\u1ee7 s\u00e1ch Adolf Hitler c\u1ee7a nh\u00e0 xu\u1ea5t b\u1ea3n S\u00f4ng Ki\u00ean, c\u00e1c h\u1ed3i k\u00fd Th\u00e1i B\u00ecnh D\u01b0\u01a1ng c\u1ee7a Saburo Sakai, Tameichi Hara&#8230; Ph\u1ea3i \u0111\u1ebfn Phan Nh\u1eadt Nam, ph\u1ea3i sau khi \u0111\u1ecdc D\u1ecdc \u0111\u01b0\u1eddng s\u1ed1 1, D\u1ea5u binh l\u1eeda, M\u00f9a h\u00e8 \u0111\u1ecf l\u1eeda, t\u00f4i m\u1edbi b\u1ea5t ch\u1ee3t kh\u00e1m ph\u00e1 chi\u1ebfn tranh \u1edf Long Th\u00e0nh, \u1edf Tr\u1ea3ng Bom, \u1edf D\u1ea7u Ti\u1ebfng, \u1edf \u0111\u1ed3n \u0111i\u1ec1n Xa Cam c\u00e1ch n\u01a1i m\u00ecnh sinh s\u1ed1ng kh\u00f4ng \u0111\u1ea7y tr\u0103m c\u00e2y s\u1ed1. H\u01a1n m\u1ed9t kh\u00e1m ph\u00e1 chi\u1ebfn tranh, t\u00f4i kh\u00e1m ph\u00e1 ch\u00e2n dung c\u1ee7a ng\u01b0\u1eddi l\u00ednh C\u1ed9ng H\u00f2a m\u00e0 t\u00f4i th\u1ef1c s\u1ef1 tin v\u00e0o nh\u1eefng \u0111i\u1ec1u anh vi\u1ebft. Ch\u00e2n dung c\u1ee7a ng\u01b0\u1eddi l\u00ednh mi\u1ec1n Nam, cao c\u1ea3, b\u00ecnh l\u1eb7ng, bi tr\u00e1ng tr\u00ean m\u1ed9t \u0111\u1ea5t n\u01b0\u1edbc \u0111i\u00eau linh, tr\u1ea7m th\u1ed1ng. V\u00e0 ng\u01b0\u1eddi l\u00ednh \u0111\u00f3 v\u1edbi 50 k\u00fd l\u00f4 x\u01b0\u01a1ng th\u1ecbt, v\u1edbi t\u1ea5t c\u1ea3 b\u1ea5t c\u00f4ng c\u1ee7a cu\u1ed9c chi\u1ebfn, cong o\u1eb1n xu\u1ed1ng d\u01b0\u1edbi s\u1ee9c n\u1eb7ng c\u1ee7a 35 k\u00fd \u0111\u1ea1n d\u01b0\u1ee3c, ch\u0103n m\u00f9ng m\u1ec1n, th\u1ef1c ph\u1ea9m \u0111\u00e3 t\u1ed3n t\u1ea1i nh\u01b0 m\u1ed9t ph\u00e9p l\u1ea1 nhi\u1ec7m m\u1ea7u. T\u00f4i ch\u1ec9 l\u1eadp l\u1ea1i nh\u1eefng \u0111i\u1ec1u anh vi\u1ebft. H\u00f4m nay, \u0111\u00e3 b\u1ea1i tr\u1eadn, anh c\u00f2n tin v\u00e0o nh\u1eefng \u0111i\u1ec1u m\u00ecnh \u0111\u00e3 vi\u1ebft? C\u00f3 th\u1eadt nhi\u1ec7m m\u1ea7u, khi nhi\u1ec7m m\u1ea7u kh\u00f4ng x\u1ea3y ra, \u0111\u00e3 ch\u1ea5m d\u1ee9t. Anh c\u00f3 c\u01b0\u1eddng \u0111i\u1ec7u, \u0111\u00e3 t\u00f4 v\u1ebd th\u00e1i qu\u00e1 h\u00ecnh \u1ea3nh c\u1ee7a ng\u01b0\u1eddi l\u00ednh C\u1ed9ng H\u00f2a hay kh\u00f4ng? V\u00e0 ph\u1ea9m ch\u1ea5t t\u00e1c chi\u1ebfn c\u1ee7a ng\u01b0\u1eddi l\u00ednh C\u1ed9ng H\u00f2a c\u00f3 th\u1eadt s\u1ef1 nh\u01b0 anh vi\u1ebft trong b\u00fat k\u00fd? T\u00f4i mu\u1ed1n m\u1ed9t c\u00e2u tr\u1ea3 l\u1eddi th\u1eadt.<br \/>\n<\/strong><br \/>\nPhan Nh\u1eadt Nam: Kh\u00f4ng \u0111i\u1ec1u g\u00ec ph\u1ea3i c\u01b0\u1eddng \u0111i\u1ec7u, ho\u1eb7c n\u00f3i qu\u00e1 n\u1ebfu s\u1ef1 th\u1eadt kh\u00f4ng ph\u1ea3i l\u00e0 nh\u01b0 th\u1ebf, ch\u1ec9 s\u1ee3 kh\u00f4ng \u0111\u1ee7 t\u01b0 c\u00e1ch, kh\u1ea3 n\u0103ng, b\u1ea3n l\u0129nh \u0111\u1ec3 n\u00f3i v\u1ec1 S\u1ef1 Th\u1eadt (d\u1eabu \u0111au l\u00f2ng cay nghi\u1ec7t) \u1ea5y m\u00e0 th\u00f4i. T\u00f4i kh\u00f4ng h\u1ec1 vi\u1ebft v\u1ec1 \u201cnh\u1eefng anh l\u00ednh h\u00e0o hoa, vi\u1ebft th\u01a1 cho ng\u01b0\u1eddi y\u00eau tr\u00ean ba-l\u00f4, d\u01b0\u1edbi \u00e1nh tr\u0103ng, g\u1eafn hoa l\u00ean \u0111\u1ea7u n\u00f2ng s\u00fang&#8230;\u201d nh\u01b0 c\u00e1ch m\u00f4 t\u1ea3 trong v\u0103n ch\u01b0\u01a1ng, \u00e2m nh\u1ea1c \u0111\u1ea1i ch\u00fang mi\u1ec1n Nam; ho\u1eb7c \u201c\u0111\u01b0\u1eddng ra tr\u1eadn m\u00f9a n\u1ea7y \u0111\u1eb9p l\u1eafm.. B\u00e1c c\u00f9ng ch\u00fang ch\u00e1u h\u00e0nh qu\u00e2n..\u201d c\u1ee7a v\u0103n c\u00f4ng ngo\u00e0i B\u1eafc. T\u00f4i vi\u1ebft v\u1ec1 h\u1ea1 s\u0129 To\u1ea3n mang m\u00e1y truy\u1ec1n tin \u0111\u1ea1i \u0111\u1ed9i ph\u1ea3i \u0111\u00e0o ng\u0169 v\u00ec gia \u0111\u00ecnh ngo\u00e0i Trung l\u00e2m c\u00f9ng c\u1ea3nh tan t\u00e1c; binh nh\u1ea5t Hu\u1ec7 t\u1ef1 t\u1eed khi \u0111\u1ee9ng g\u00e1c do bu\u1ed3n phi\u1ec1n chuy\u1ec7n ng\u01b0\u1eddi v\u1ee3\u2026 Nh\u01b0ng ch\u00ednh nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi l\u00ednh g\u1ea7y g\u00f2, kh\u1eafc kh\u1ed5, ph\u1ea3i t\u00ecnh c\u1ea3nh t\u1ed9i nghi\u1ec7p kia c\u1ee7a s\u00e1u ti\u1ec3u \u0111o\u00e0n nh\u1ea3y d\u00f9 \u0111\u00e3 \u0111\u00e1nh tr\u1eadn \u0110\u1ed3i 1062, t\u1ea1i Th\u01b0\u1eddng \u0110\u1ee9c, Qu\u1ea3ng Nam v\u1edbi c\u00e1ch th\u1ee9c c\u00e1 nh\u00e2n t\u00e1c chi\u1ebfn, c\u1eafn t\u1eebng b\u1ee5i c\u1ecf, b\u00e1m \u0111\u00e1 n\u00fai \u0111\u1ec3 x\u00f4ng l\u00ean c\u1eadn chi\u1ebfn chi\u1ebfm m\u1ee5c ti\u00eau \u0111\u1ed1i ph\u01b0\u01a1ng c\u1ed1 th\u1ee7 t\u1eeb th\u00e1ng 8\/1974. Nh\u1eefng m\u1ee5c ti\u00eau \u0111\u01b0\u1ee3c ph\u00f2ng th\u1ee7 c\u1ef1c \u0111\u1ed9 v\u1eefng ch\u1eafc v\u1edbi th\u00e2n c\u00e2y r\u1eebng \u0111\u1eb7t s\u00e2u trong l\u00f2ng n\u00fai m\u00e0 bom v\u00e0 ph\u00e1o binh kh\u00f4ng th\u1ec3 ph\u00e1 h\u1ee7y \u0111\u01b0\u1ee3c. \u0110\u00e1nh t\u1eeb th\u00e1ng 8 \u0111\u1ebfn th\u00e1ng 11, m\u1ea5t \u0111i, chi\u1ebfm l\u1ea1i t\u1eebng th\u01b0\u1edbc \u0111\u1ea5t, \u0111\u00e3 c\u00f3 l\u00fac b\u1ecb trung \u0111o\u00e0n 24 c\u1ee7a S\u01b0 \u0111o\u00e0n 304 CSBV d\u00f9ng h\u1ecfa c\u00f4ng thi\u00eau \u0111\u1ed1t nh\u01b0 tr\u1eadn \u0111\u00e1nh ng\u00e0y 29\/10\/74. Chi\u1ebfm l\u0129nh, ki\u1ec3m so\u00e1t \u0111\u01b0\u1ee3c to\u00e0n b\u1ed9 c\u00e1c cao \u0111\u1ed9 1235, 1062 quanh qu\u1eadn Th\u01b0\u1eddng \u0110\u1ee9c \u0111\u1ec3 r\u1ed3i th\u00e1ng 3-1975 \u0111\u01b0\u1ee3c l\u1ec7nh r\u1eddi b\u1ecf nh\u1eefng v\u1ecb tr\u00ed \u0111\u00e3 \u0111\u00e1nh \u0111\u1ed5i b\u1edfi m\u1ea1ng s\u1ed1ng c\u1ee7a bao \u0111\u1ed3ng \u0111\u1ed9i, m\u00e1u c\u1ee7a b\u1ea3n th\u00e2n&#8230; L\u00ednh r\u00fat ra qu\u1eadn \u0110\u1ea1i L\u1ed9c, c\u1edfi \u0111\u00f4i gi\u00e0y, chi\u1ebfc v\u1edb k\u00e9o theo l\u1edbp da ch\u00e2n t\u1eeb bao ng\u00e0y b\u00f3 ch\u1eb7t! H\u00e3y nh\u1edb, l\u00ednh v\u00e0 s\u0129 quan nh\u1eefng \u0111\u01a1n v\u1ecb t\u1ed5ng tr\u1eeb b\u1ecb (D\u00f9, TQLC, Bi\u1ec7t \u0110\u1ed9ng); k\u1ec3 c\u1ea3 nh\u1eefng s\u01b0 \u0111o\u00e0n di\u1ec7n \u0111\u1ecba nh\u01b0 S\u01b0 \u0111o\u00e0n 1 B\u1ed9 Binh (Tr\u1ecb-Thi\u00ean); c\u00e1c \u0111\u1ea1i \u0111\u1ed9i th\u00e1m s\u00e1t t\u1ec9nh&#8230; ph\u1ea7n \u0111\u00f4ng n\u1ebfu kh\u00f4ng n\u00f3i h\u1ea7u h\u1ebft l\u00e0 l\u00ednh t\u00ecnh nguy\u1ec7n. \u1ede tr\u01b0\u1eddng Th\u1ee7 \u0110\u1ee9c, s\u0129 quan m\u00e3n kh\u00f3a ph\u1ea3i gi\u00e0nh nhau ch\u1ed7 v\u1ec1 Nh\u1ea3y d\u00f9, TQLC; s\u0129 quan th\u1ee7 khoa c\u00e1c kh\u00f3a 16, 18, 19, 20 \u0110\u00e0 L\u1ea1t \u0111\u1ed3ng ch\u1ecdn \u0111\u01a1n v\u1ecb t\u1ed5ng tr\u1eeb b\u1ecb. Ph\u1ea3i th\u1ea5y c\u1ea3nh t\u01b0\u1ee3ng \u0111o\u00e0n xe GMC \u0111\u1eadu \u1edf Ng\u00e3 S\u00e1u S\u00e0ig\u00f2n (b\u00f9ng binh t\u01b0\u1ee3ng Ph\u00f9 \u0110\u1ed5ng thi\u00ean v\u01b0\u01a1ng) trong su\u1ed1t n\u0103m 1972 thay phi\u00ean nhau \u0111\u01b0a sinh vi\u00ean c\u00e1c ph\u00e2n khoa \u0111\u1ea1i h\u1ecdc S\u00e0ig\u00f2n t\u00ecnh nguy\u1ec7n nh\u1eadp ng\u0169 v\u1ec1 Qu\u00e2n v\u1ee5 Th\u1ecb tr\u1ea5n (tr\u1ea1i L\u00ea V\u0103n Duy\u1ec7t); gia \u0111\u00ecnh ph\u1ea7n \u0111\u00f4ng kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c h\u1ecd th\u00f4ng b\u00e1o v\u1ec1 quy\u1ebft \u0111\u1ecbnh t\u00ecnh nguy\u1ec7n nh\u1eadn nhi\u1ec7m v\u1ee5 nguy nan c\u1ee7a ng\u01b0\u1eddi l\u00ednh \u2500 Nguy nan ch\u1ebft ng\u01b0\u1eddi ch\u1ee9 kh\u00f4ng nh\u01b0 s\u00e1ch b\u00e1o, thi ca, \u00e2m nh\u1ea1c t\u00f4 v\u1ebd\u2026 S\u0129 quan \u0111\u1ea1i \u0111\u1ed9i 94\/Ti\u1ec3u \u0111o\u00e0n 9 D\u00f9 ch\u1ec9 trong m\u1ed9t \u0111\u00eam giao th\u1eeba M\u1eadu Th\u00e2n 68 \u0111\u00e3 \u0111\u1ed3ng lo\u1ea1t t\u1eed tr\u1eadn t\u1ea1i tuy\u1ebfn chi\u1ebfn \u0111\u1ea5u n\u01a1i khu nh\u00e0 th\u1edd Tri B\u01b0u Qu\u1ea3ng Tr\u1ecb; \u0111\u01a1n v\u1ecb ch\u1ec9 c\u00f2n l\u1ea1i m\u1ed9t chu\u1ea9n \u00fay m\u1edbi ra tr\u01b0\u1eddng Th\u1ee7 \u0110\u1ee9c do \u0111i ph\u00e9p v\u1ec1 ti\u1ec1n tr\u1ea1m \u0111\u00f3ng \u1edf Hu\u1ebf \u0103n T\u1ebft, v\u00e0 trung \u00fay T\u00e2m \u0111i ph\u00e9p S\u00e0ig\u00f2n c\u01b0\u1edbi v\u1ee3. Ch\u1ec9 c\u00f3 l\u00ednh S\u01b0 \u0111o\u00e0n 1 B\u1ed9 Binh m\u1edbi c\u00f3 kh\u1ea3 n\u0103ng chi\u1ebfm l\u1ea1i c\u00e1c c\u0103n c\u1ee9 Bastogne, Checkmate m\u00e0 Th\u1ee7y Qu\u00e2n L\u1ee5c Chi\u1ebfn M\u1ef9 tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y ph\u1ea3i r\u1eddi b\u1ecf v\u00ec kh\u00f4ng ch\u1ecbu n\u1ed5i \u00e1p l\u1ef1c \u0111\u1ecbch trong m\u00f9a h\u00e8 1972.<\/p>\n<p>Tr\u01b0\u1edbc 1975, nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi l\u00ednh k\u1ec3 tr\u00ean kh\u00f4ng m\u1ed9t l\u1eddi t\u00e1n th\u00e1n. Kh\u00f4ng m\u1ed9t l\u1ea7n \u0111\u00f2i \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u1ec1n b\u00f9, b\u00e1o \u00e2n. V\u00e0 nh\u1eefng gi\u1edd ph\u00fat \u0111\u1ea7u ti\u00ean c\u1ee7a ng\u00e0y 30\/4\/1975, h\u1ecd l\u00e0 nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi b\u1ecb b\u1eafn ngay tr\u00ean gi\u01b0\u1eddng b\u1ec7nh vi\u1ec7n \u0110\u1ed7 Vinh, b\u1ec7nh vi\u1ec7n 3 D\u00e3 Chi\u1ebfn S\u00e0ig\u00f2n n\u1ebfu c\u00f3 l\u1eddi ch\u1ed1ng c\u1ef1, kh\u00f4ng di chuy\u1ec3n \u0111\u01b0\u1ee3c do th\u01b0\u01a1ng tr\u1eadn t\u1eeb nh\u1eefng ng\u00e0y chi\u1ebfn tr\u1eadn t\u00e0n cu\u1ed9c&#8230; H\u1ecd ph\u1ea3i s\u1ed1ng v\u00ec kh\u00f4ng c\u00f2n kh\u1ea3 n\u0103ng tay, ch\u00e2n th\u1ef1c hi\u1ec7n l\u1ea7n t\u1ef1 s\u00e1t; ph\u1ea3i s\u1ed1ng \u0111\u1ec3 ch\u1ee9ng ki\u1ebfn con \u0111i nh\u1eb7t r\u00e1c, ch\u1ebft v\u00ec \u0111\u1ea1p \u0111inh nhi\u1ec5m tr\u00f9ng s\u00e0i u\u1ed1n v\u00e1n; v\u1ee3 mang th\u00e2n \u0111i kh\u00e1ch \u1edf ch\u1ee3 B\u00e0 Chi\u1ec3u b\u1ecb c\u00f4ng an b\u1eaft v\u00e0o tr\u1ea1i ph\u1ee5c h\u1ed3i nh\u00e2n ph\u1ea9m, ch\u1ebft do l\u00e2y b\u1ec7nh phong t\u00ecnh kh\u00f4ng ch\u1eefa tr\u1ecb&#8230; Ch\u1eef \u201cnhi\u1ec7m m\u1ea7u\u201d n\u00f3i sao cho \u0111\u1ee7, \u0111\u00fang v\u1ec1 tr\u01b0\u1eddng h\u1ee3p c\u1ee7a m\u1ed7i Ng\u01b0\u1eddi L\u00ednh n\u1ea7y (m\u00e0 kh\u00f4ng l\u00e0 tr\u01b0\u1eddng h\u1ee3p c\u00e1 bi\u1ec7t\/nh\u01b0ng l\u00e0 tr\u01b0\u1eddng h\u1ee3p t\u1ed5ng qu\u00e1t, chung nh\u1ea5t). T\u00f4i c\u1ea3m nh\u1eadn, th\u1ea5y ra r\u1ea5t r\u00f5 \u0111i\u1ec1u n\u1ea7y t\u1eeb ng\u00e0y m\u1edbi ra tr\u01b0\u1eddng, s\u1ed1ng c\u00f9ng nh\u1eefng \u201cb\u00e1c trung s\u0129, h\u1ea1 s\u0129&#8230;\u201d chung trung \u0111\u1ed9i, \u0111\u1ea1i \u0111\u1ed9i; nh\u00ecn nh\u1eefng \u0111\u1ee9a con, nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi v\u1ee3 c\u1ee7a h\u1ecd n\u01a1i tr\u1ea1i gia binh. Su\u1ed1t nh\u1eefng th\u00e1ng \u0111\u1ea7u n\u0103m 1968, trong chi\u1ebfn d\u1ecbch d\u00e0i h\u1ea1n b\u1ea3o v\u1ec7 v\u00f2ng \u0111ai S\u00e0ig\u00f2n, \u1edf Nh\u1ecb B\u00ecnh, G\u00f2 V\u1ea5p, Gia \u0110\u1ecbnh, m\u1ed7i bu\u1ed5i s\u00e1ng di chuy\u1ec3n ra kh\u1ecfi ch\u1ed7 \u0111\u00f3ng qu\u00e2n l\u00e0 \u0111\u1ee5ng \u0111\u1ecbch, \u0111\u1ea1p ph\u1ea3i m\u00ecn b\u1eaby&#8230; nh\u01b0ng nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi l\u00ednh v\u1eabn b\u01b0\u1edbc t\u1edbi sau tho\u00e1ng ch\u1edbp m\u1eaft \u01b0u t\u01b0, ti\u1ebfng th\u1edf d\u00e0i r\u1ea5t ng\u1eafn gh\u00ecm gi\u1eef l\u1ea1i. Mi\u1ec1n Nam c\u00f3 \u0111\u01b0\u1ee3c 21 n\u0103m t\u1ef1 do-d\u00e2n ch\u1ee7 tr\u00ean l\u01b0ng nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi l\u00ednh n\u1ea7y. Sau 30\/4\/1975, c\u1ea3 d\u00e2n t\u1ed9c (kh\u00f4ng ph\u00e2n bi\u1ec7t Nam-B\u1eafc) \u0111\u1ed3ng l\u00e2m c\u1ea3nh c\u00f9ng kh\u1ed1n v\u00ec kh\u00f4ng c\u00f2n ng\u01b0\u1eddi l\u00ednh B\u1ea3o qu\u1ed1c-An d\u00e2n. Ng\u01b0\u1eddi Vi\u1ec7t Nam bi\u1ebfn th\u00e0nh lo\u1ea1i ti\u1ec7n d\u00e2n, phi\u00eau b\u1ea1t kh\u1eafp c\u00f9ng th\u1ebf gi\u1edbi, n\u01a1i c\u00e1c tr\u1ea1i t\u1ef5 n\u1ea1n, gi\u1eefa c\u00e1c \u0111\u1ea3o hoang v\u00e2y quanh, d\u00e0y x\u00e9o b\u1edfi h\u1ea3i t\u1eb7c Th\u00e1i, ng\u01b0 ph\u1ee7 M\u00e3 Lai hung hi\u1ec3m. Th\u1ebf n\u00ean: Ch\u1eef \u201cnhi\u1ec7m m\u1ea7u\u201d s\u1ee3 n\u00f3i kh\u00f4ng \u0111\u1ee7 \u0111\u1ed1i v\u1edbi tr\u1ecb gi\u00e1, ph\u1ea9m ch\u1ea5t c\u1ee7a Ng\u01b0\u1eddi L\u00ednh Mi\u1ec1n Nam. H\u01a1n th\u1ebf n\u1eefa, b\u1ea3n th\u00e2n h\u1ecd v\u00e0 gia \u0111\u00ecnh \u0111\u1ed3ng l\u1ea7n l\u00e2m c\u1ea3nh hu\u1ed1ng, ch\u1ecbu \u0111\u1ef1ng chung th\u00e2n ph\u1eadn bi th\u1ea3m c\u1ee7a m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi Vi\u1ec7t. H\u1ecd g\u00e1nh ph\u1ea7n n\u1eb7ng nh\u1ea5t, \u0111au th\u01b0\u01a1ng nh\u1ea5t, tr\u01b0\u1edbc ti\u00ean h\u01a1n b\u1ea5t c\u1ee9 ai. Nhi\u1ec7m M\u1ea7u \u2013 Myst\u00e8re c\u00f3 \u00e2m h\u01b0\u1edfng t\u01b0\u01a1ng t\u1ef1 v\u1edbi Mis\u00e8re \u2013 C\u00f9ng Kh\u1ed1n. N\u00f3i c\u00f3 \u0111\u1ee7 \u0111\u00e2u h\u1edf V\u0169!<\/p>\n<p><strong>Tr\u1ea7n V\u0169: Nh\u01b0ng \u1edf \u0111\u00e2u ng\u00e0y 30 th\u00e1ng 4-1975, c\u00e1c \u201cnh\u00e2n v\u1eadt\u201d th\u1eadt c\u1ee7a anh, nh\u1eefng nh\u00e2n v\u1eadt ki\u00eau h\u00f9ng \u0111\u00e3 l\u00e0m ch\u00fang t\u00f4i say m\u00ea? \u1ede \u0111\u00e2u \u201cM\u00ea Linh\u201d M\u1ec5, ti\u1ec3u \u0111o\u00e0n tr\u01b0\u1edfng ti\u1ec3u \u0111o\u00e0n 11 D\u00f9? \u1ede \u0111\u00e2u \u201cL\u00ea L\u1ee3i t\u00e2n th\u1eddi\u201d L\u00ea Quang L\u01b0\u1ee1ng, con beo g\u1ea5m c\u1ee7a Nh\u1ea3y d\u00f9? \u1ede \u0111\u00e2u trung t\u00e1 Nguy\u1ec5n V\u0103n \u0110\u1ec9nh ng\u01b0\u1eddi \u0111\u00e3 \u201cb\u1eaft tay\u201d An L\u1ed9c, thi\u1ebfu t\u00e1 Ph\u1ea1m Kim B\u1eb1ng \u0111\u00e3 gi\u1eef \u0110\u1ed3i Gi\u00f3, \u0110\u1ed3i Qu\u1ed1c Tu\u1ea5n, \u201cRobert L\u1eeda\u201d Nguy\u1ec5n Xu\u00e2n Ph\u00fac, ni\u00ean tr\u01b0\u1edfng c\u1ee7a Kh\u00f3a 18 V\u00f5 b\u1ecb Qu\u1ed1c gia \u0110\u00e0 L\u1ea1t? V\u00e0 \u1edf \u0111\u00e2u nh\u1eefng trung t\u00e1 B\u00f9i Quy\u1ec1n \u0111\u00e3 \u201c\u0111\u1ee5c\u201d th\u00e0nh Qu\u1ea3ng Tr\u1ecb, thi\u1ebfu T\u00e1 L\u00f4 \u201cL\u1ecd r\u01b0\u1ee3u\u201d \u0111\u00e3 ph\u00e1 ch\u1ed1t \u0111\u00e8o Chu Pao&#8230; T\u1ea1i sao t\u1ea5t c\u1ea3 bi\u1ebfn m\u1ea5t? T\u1ea1i sao t\u1ea5t c\u1ea3 tan h\u00e0ng? \u1ede \u0111\u00e2u nh\u1eefng Long Ph\u1ee5ng, T\u1ed1 Quy\u00ean, Tr\u1ecdng Nhi, Minh Hi\u1ebfu, nh\u1eefng \u201c\u0110\u00edch Th\u00e2n\u201d, nh\u1eefng ti\u1ec3u \u0111o\u00e0n tr\u01b0\u1edfng xu\u1ea5t s\u1eafc Nguy\u1ec5n Ch\u00ed Hi\u1ebfu c\u1ee7a ti\u1ec3u \u0111o\u00e0n 5, \u201cB\u1eafc B\u00ecnh v\u01b0\u01a1ng\u201d \u0110o\u00e0n Thi\u1ec7n Tuy\u1ec3n c\u1ee7a ti\u1ec3u \u0111o\u00e0n 8, nh\u1eefng \u201c\u0111\u01b0\u1eddng s\u01a1n \u0111\u1ea1i huynh\u201d c\u1ee7a ph\u00e1o binh D\u00f9 v\u00e0 nh\u1eefng chi \u0111o\u00e0n chi\u1ebfn xa M-48 \u201chung nh\u1ea5t mi\u1ec1n Trung\u201d t\u1eebng xu\u1ea5t hi\u1ec7n trong M\u00f9a h\u00e8 \u0111\u1ecf l\u1eeda c\u1ee7a anh? V\u00e0 c\u00e1 nh\u00e2n Phan Nh\u1eadt Nam \u1edf \u0111\u00e2u, anh l\u00e0m g\u00ec?<br \/>\n<\/strong><br \/>\nPhan Nh\u1eadt Nam: T\u1ea5t c\u1ea3 v\u1eabn c\u00f2n hi\u1ec7n di\u1ec7n \u0111\u1ee7 trong ng\u00e0y 30 th\u00e1ng 4, 1975 \u2013 T\u1ea5t nhi\u00ean ch\u1ec9 v\u1eafng m\u1eb7t nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi \u0111\u00e3 ch\u1ebft, tr\u00e1nh \u0111\u01b0\u1ee3c s\u1ef1 nh\u1ee5c nh\u1eb1n c\u1ee7a l\u1ea7n s\u1ee5p v\u1ee1 \u0111\u1ea7u h\u00e0ng. V\u1eady ch\u1ebft ch\u01b0a h\u1eb3n \u0111\u00e3 l\u00e0 \u0111i\u1ec1u \u0111au th\u01b0\u01a1ng, h\u1ee9ng ch\u1ecbu nghi\u1ec7t ng\u00e3. Nh\u01b0ng nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi l\u00ednh c\u00f2n s\u1ed1ng \u1ea5y c\u00f3 th\u1ec3 l\u00e0m g\u00ec khi ch\u00ednh b\u1ea3n th\u00e2n v\u00e0 \u0111\u01a1n v\u1ecb h\u1ecd r\u01a1i v\u00e0o chi\u1ebfc b\u1eaby s\u1eadp gi\u0103ng ra t\u1eeb l\u1ea7n r\u00fat b\u1ecf T\u00e2y Nguy\u00ean (15\/3); Hu\u1ebf (24\/3); \u0110\u00e0 N\u1eb5ng (29\/3); Nha Trang (30\/3)\u2026 v\u00e0 cu\u1ed1i c\u00f9ng, c\u1eeda ng\u1ecf \u0110\u00f4ng-B\u1eafc S\u00e0ig\u00f2n, Long Kh\u00e1nh (20\/4). Ch\u1ec9 ri\u00eang l\u1ea7n r\u00fat b\u1ecf T\u00e2y Nguy\u00ean, ch\u1ec9 c\u00f2n 5 ng\u00e0n qu\u00e2n trong 20,000 qu\u00e2n nh\u00e2n thu\u1ed9c c\u00e1c \u0111\u01a1n v\u1ecb ti\u1ebfp v\u1eadn; 900 l\u00ednh c\u1ee7a 5 li\u00ean \u0111o\u00e0n Bi\u1ec7t \u0110\u1ed9ng Qu\u00e2n v\u1ec1 \u0111\u1ebfn Tuy H\u00f2a sau 10 ng\u00e0y t\u00e1i ph\u1ed1i tr\u00ed l\u1ef1c l\u01b0\u1ee3ng! 75% l\u1ef1c l\u01b0\u1ee3ng c\u1ee7a Qu\u00e2n \u0111o\u00e0n II g\u1ed3m b\u1ed9 binh, thi\u1ebft gi\u00e1p, chi\u1ebfn xa, truy\u1ec1n tin, c\u00f4ng binh.. b\u1ecb ti\u00eau di\u1ec7t tr\u00ean 200 c\u00e2y s\u1ed1 \u0111\u01b0\u1eddng di t\u1ea3n (Cao V\u0103n Vi\u00ean, The Final Collapse, trg 153-155). Ri\u00eang b\u1ea3n th\u00e2n c\u00e1 nh\u00e2n khi (28\/3) theo nh\u00e2n vi\u00ean c\u1ee9u tr\u1ee3 \u0111\u1ebfn t\u1ea1i tr\u1ea1i t\u1ea1m c\u01b0 \u0111\u00e8o R\u00f9 R\u00ec nh\u1eadn bi\u1ebft \u0111\u01b0\u1ee3c s\u1ed1 li\u1ec7u c\u00f3 60,000 d\u00e2n c\u1ee7a 200,000 ng\u01b0\u1eddi t\u1eeb T\u00e2y Nguy\u00ean di t\u1ea3n v\u1ec1 \u0111\u1ed3ng b\u1eb1ng&#8230; 140,000 ng\u01b0\u1eddi kia nay s\u1ed1ng ch\u1ebft n\u01a1i \u0111\u00e2u? D\u00e2n v\u00e0 l\u00ednh ch\u1ebft kh\u00f4ng ph\u00e2n bi\u1ec7t, ng\u01b0\u1eddi d\u00e2n Hu\u1ebf-Th\u1eeba Thi\u00ean ch\u1ebft tr\u00ean \u201cph\u00e1p tr\u01b0\u1eddng c\u00e1t\u201d Thu\u1eadn An c\u00f9ng l\u00fac, c\u00f9ng c\u1ea3nh, c\u00f9ng l\u1ea7n v\u1edbi l\u00ednh L\u1eef \u0111o\u00e0n 258 TQLC&#8230; Nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi l\u00ednh d\u1ef1ng c\u1edd n\u01a1i C\u1ed5 th\u00e0nh \u0110inh C\u00f4ng Tr\u00e1ng, Qu\u1ea3ng Tr\u1ecb trong ng\u00e0y h\u00e8 l\u1eabm li\u1ec7t 1972 nay tr\u1ea7n tr\u1ee5i ph\u01a1i th\u00e2n d\u01b0\u1edbi \u0111\u1ea1n ph\u00e1o, tr\u00ean s\u00f3ng n\u01b0\u1edbc b\u00e3i bi\u1ec3n Thu\u1eadn An. C\u0169ng t\u01b0\u01a1ng t\u1ef1 nh\u01b0 th\u1ebf, nh\u1eefng ch\u1ed1t nh\u1ecf c\u1ea5p b\u00e1n ti\u1ec3u \u0111\u1ed9i c\u1ee7a c\u00e1c ti\u1ec3u \u0111o\u00e0n 2, 5, 6 D\u00f9 ho\u00e0n to\u00e0n b\u1ea5t l\u1ef1c (nh\u01b0 m\u1ed9t \u0111i\u1ec1u t\u1ea5t nhi\u00ean) tr\u01b0\u1edbc \u0111\u1ee3t t\u1ea5n c\u00f4ng c\u1ee7a m\u1ed9t qu\u00e2n \u0111o\u00e0n g\u1ed3m ba s\u01b0 \u0111o\u00e0n b\u1ed9 binh n\u1eb7ng c\u1ee7a M\u1eb7t Tr\u1eadn B3\/CS t\u1eeb Ban M\u00ea Thu\u1ed9c c\u00f9ng \u00e0o xu\u1ed1ng \u0111\u1ed3ng b\u1eb1ng theo ng\u1ea3 \u0111\u00e8o Kh\u00e1nh D\u01b0\u01a1ng. B\u1ea3n th\u00e2n m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi l\u00ednh chi\u1ebfn \u0111\u1ea5u \u1edf c\u1ea5p ti\u1ec3u \u0111\u1ed9i, \u0111\u1ea1i \u0111\u1ed9i kia c\u00f3 th\u1ec3 l\u00e0m \u0111\u01b0\u1ee3c g\u00ec? Th\u1eadm ch\u00ed cho t\u1eadp trung \u0111\u01b0\u1ee3c m\u1ed9t l\u1eef \u0111o\u00e0n, nh\u01b0 tr\u01b0\u1eddng h\u1ee3p L\u1eef \u0111o\u00e0n 1 D\u00f9 d\u01b0\u1edbi quy\u1ec1n ch\u1ec9 huy c\u1ee7a trung t\u00e1 Nguy\u1ec5n V\u0103n \u0110\u1ec9nh, v\u1edbi l\u1eef \u0111o\u00e0n ph\u00f3 L\u00ea H\u1ed3ng, gi\u1eef \u0111\u01b0\u1ee3c m\u1eb7t tr\u1eadn Long Kh\u00e1nh v\u00e0i ba ng\u00e0y cu\u1ed1i c\u00f9ng c\u0169ng ph\u1ea3i r\u00fat lui theo l\u1ec7nh c\u1ee7a t\u1ed5ng th\u1ed1ng Thi\u1ec7u theo t\u1ec9nh l\u1ed9 2 v\u1ec1 Ph\u01b0\u1edbc Tuy&#8230; S\u1ef1 c\u1ed1 \u00fd x\u00e9 b\u1ecf (c\u00e1c \u0111\u01a1n v\u1ecb t\u1ed5ng tr\u1eeb b\u1ecb) n\u1ea7y r\u1ea5t d\u1ec5 nh\u1eadn ra, n\u00ean sau n\u1ea7y t\u1ea1i h\u1ea3i ngo\u1ea1i, t\u01b0\u1edbng L\u00ea Quang L\u01b0\u1ee1ng, t\u01b0 l\u1ec7nh cu\u1ed1i c\u00f9ng c\u1ee7a s\u01b0 \u0111o\u00e0n D\u00f9 \u0111\u00e3 c\u00f3 b\u00e0i vi\u1ebft \u201cT\u1ea1i sao Thi\u1ec7u x\u00e9 l\u1ebb s\u01b0 \u0111o\u00e0n D\u00f9&#8230; S\u01b0 \u0111o\u00e0n Nh\u1ea3y D\u00f9, Ai c\u00f2n. Ai m\u1ea5t&#8230;\u201d, d\u1eabu \u00f4ng lu\u00f4n l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi l\u00ednh thu\u1ea7n th\u00e0nh ch\u1ee9 kh\u00f4ng l\u00e0 gi\u1edbi sinh ho\u1ea1t ch\u00ednh tr\u1ecb. Tr\u1eadn \u0111\u00e8o Kh\u00e1nh D\u01b0\u01a1ng trong v\u00e0i ng\u00e0y ng\u1eafn ng\u1ee7i (cu\u1ed1i th\u00e1ng 3\/75) v\u1ee1 tan L\u1eef \u0111o\u00e0n 3 g\u1ed3m c\u00e1c ti\u1ec3u \u0111o\u00e0n 2, 5, 6; Tr\u1eadn Phan Rang hai ng\u00e0y 15, 16 th\u00e1ng 4, L\u1eef \u0111o\u00e0n 2 b\u1ecb tr\u00e0n ng\u1eadp, l\u1eef \u0111o\u00e0n tr\u01b0\u1edfng, \u0111\u1ea1i t\u00e1 Nguy\u1ec5n Thu L\u01b0\u01a1ng b\u1ecb b\u1eaft c\u00f9ng v\u1edbi b\u1ed9 t\u01b0 l\u1ec7nh ti\u1ec1n ph\u01b0\u01a1ng Qu\u00e2n khu III. Nh\u1eefng ng\u00e0y cu\u1ed1i c\u00f9ng tr\u01b0\u1edbc khi t\u1eeb ch\u1ee9c, ra n\u01b0\u1edbc ngo\u00e0i, v\u1edbi ch\u1ee9c v\u1ee5 t\u1ed5ng th\u1ed1ng, \u00f4ng Thi\u1ec7u quy\u1ebft \u0111\u1ecbnh vi\u1ec7c \u0111i\u1ec1u \u0111\u1ed9ng \u0111\u1ebfn c\u1ea5p ti\u1ec3u \u0111o\u00e0n b\u1edfi lo s\u1ee3 m\u1ed9t \u00e2m m\u01b0u \u0111\u1ea3o ch\u00ednh \u2013 M\u1ed1i lo s\u1ee3 v\u1ec1 m\u1ed9t m\u01b0u \u0111\u1ecbnh r\u1ea5t c\u00f3 kh\u1ea3 n\u0103ng th\u1ef1c hi\u1ec7n b\u1edfi b\u1ea5t c\u1ee9 m\u1ed9t s\u0129 quan c\u1ea5p ch\u1ec9 huy n\u00e0o.<\/p>\n<p>Tri\u1ec7u T\u1eed Long c\u00f3 th\u1ec3 ph\u00f2 \u1ea5u ch\u00faa A \u0110\u1ea9u gi\u1eefa r\u1eebng g\u01b0\u01a1m gi\u00e1o th\u1eddi Tam Qu\u1ed1c, nh\u01b0ng trung t\u00e1 Nguy\u1ec5n L\u00f4 v\u1edbi m\u1ed9t ti\u1ec3u \u0111\u1ed9i l\u00ednh c\u00f2n l\u1ea1i l\u00e0m sao ng\u0103n c\u1ea3n \u0111\u1ee3t t\u1ea5n c\u00f4ng cu\u1ed1i c\u00f9ng c\u1ee7a chi\u1ebfn d\u1ecbch HCM g\u1ed3m 16 s\u01b0 \u0111o\u00e0n b\u1ed9 binh c\u1ed9ng s\u1ea3n B\u1eafc Vi\u1ec7t, ch\u01b0a k\u1ec3 l\u00ednh ch\u1ee7 l\u1ef1c Mi\u1ec1n, v\u00e0 du k\u00edch \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng? Cu\u1ed9c t\u1ed5ng t\u1ea5n c\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c c\u1ea3 m\u1ed9t kh\u1ed1i c\u1ed9ng s\u1ea3n y\u1ec3m tr\u1ee3, v\u00e0 qu\u1ed1c h\u1ed9i Hoa K\u1ef3 quy\u1ebft li\u1ec7t c\u1eaft gi\u1ea3m qu\u00e2n vi\u1ec7n.<br \/>\nNh\u01b0ng d\u1eabu c\u00f3 nh\u1eadn \u0111\u01b0\u1ee3c v\u00e0i tr\u0103m tri\u1ec7u \u0111\u00f4-la kia t\u1ea5t c\u1ea3 c\u0169ng \u0111\u00e3 l\u00e0 v\u00f4 \u00edch v\u00ec kh\u00f4ng ph\u1ea3i \u0111\u1ee3i \u0111\u1ebfn nh\u1eefng ng\u00e0y sau di t\u1ea3n tri\u1ec7t tho\u00e1i cao nguy\u00ean (3\/75) m\u1edbi b\u00e0y ra c\u01a1n h\u1ea5p h\u1ed1i c\u1ee7a Mi\u1ec1n Nam m\u00e0 \u0111\u00e3 n\u00ean th\u00e0nh hi\u1ec7n th\u1ef1c t\u1eeb m\u1eb7t tr\u1eadn im l\u1eb7ng n\u01a1i Dinh \u0110\u1ed9c L\u1eadp v\u1edbi m\u1ed9t \u201c\u01b0\u1edbc t\u00ednh chi\u1ebfn l\u01b0\u1ee3c\u201d qua phi\u00ean h\u1ecdp hai ng\u00e0y 9, 10 th\u00e1ng 12\/1974: S\u1ebd kh\u00f4ng t\u0103ng vi\u1ec7n cho V\u00f9ng II (Cao Nguy\u00ean), ch\u1ec9 c\u1ee7ng c\u1ed1 v\u00f2ng ph\u00f2ng th\u1ee7 Nam v\u00e0 T\u00e2y S\u00e0ig\u00f2n, h\u01b0\u1edbng T\u00e2y Ninh (c\u00e1ch S\u00e0i g\u00f2n 100 c\u00e2y s\u1ed1)\u2026 Vi\u00ean gi\u00e1n \u0111i\u1ec7p t\u00ecnh b\u00e1o chi\u1ebfn l\u01b0\u1ee3c n\u01a1i Dinh \u0110\u1ed9c L\u1eadp (m\u1ed9t trong b\u1ed1n ng\u01b0\u1eddi th\u00e2n t\u00edn c\u1ee7a \u00f4ng Thi\u1ec7u) kh\u1ea9n c\u1ea5p b\u00e1o v\u1ec1 H\u00e0 N\u1ed9i ng\u00e0y 20 \u2013 b\u1ea3n b\u00e1o c\u00e1o tuy\u1ec7t m\u1eadt n\u1ea7y v\u0103n ph\u00f2ng CIA \u1edf S\u00e0ig\u00f2n b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c nh\u01b0ng h\u1ecd \u201cc\u0169ng c\u00f9ng \u0111\u00e0nh im l\u1eb7ng\u201d v\u00ec nh\u00e2n vi\u00ean t\u00ecnh b\u00e1o kia c\u0169ng l\u00e0m vi\u1ec7c cho h\u1ecd. Ch\u00fang ta c\u00f3 th\u1ec3 suy di\u1ec5n kh\u00f4ng sai l\u1ea7m sau 33 n\u0103m m\u1ea5t n\u01b0\u1edbc: Ch\u1eb3ng l\u1ebd ng\u01b0\u1eddi M\u1ef9 l\u1ea1i tr\u1ef1c ti\u1ebfp b\u00e0y v\u1ebd cho c\u1ed9ng s\u1ea3n n\u00ean \u0111\u00e1nh \u1edf \u0111\u00e2u? Tr\u1eadn Ph\u01b0\u1edbc Long sau \u0111\u00f3 (m\u1edf m\u00e0n 13\/12\/1974 v\u00e0 k\u1ebft th\u00fac ng\u00e0y 28) v\u1edbi s\u1ef1 im l\u1eb7ng \u201cr\u1ea5t c\u00f3 \u00fd ngh\u0129a c\u1ee7a ng\u01b0\u1eddi M\u1ef9\u201d qua th\u1ef1c thi nghi\u00eam ch\u1ec9nh Tu ch\u00ednh \u00e1n Case &amp; Chuck \u201cC\u1ea5m t\u1ea5t c\u1ea3 ho\u1ea1t \u0111\u1ed9ng qu\u00e2n s\u1ef1 c\u1ee7a M\u1ef9 v\u00e0o \u0110\u00f4ng D\u01b0\u01a1ng\u201d \u0111\u01b0\u1ee3c ban th\u00e0nh \u0111\u1ea1o lu\u1eadt b\u1edfi Nixon t\u1eeb th\u00e1ng 12\/1973. To\u00e0n t\u1ec9nh Ph\u01b0\u1edbc Long \u0111\u1ed3ng lo\u1ea1t b\u1ecb l\u1ea5n chi\u1ebfm d\u1eabu b\u1ed9 T\u1ed5ng Tham M\u01b0u \u0111\u00e3 g\u1edfi \u0111\u1ebfn \u0111\u00f3 Li\u00ean \u0111o\u00e0n 81 Bi\u1ec7t C\u00e1ch \u2013 \u0111\u01a1n v\u1ecb d\u1ef1ng n\u00ean k\u1ef3 t\u00edch \u1edf m\u1eb7t tr\u1eadn An L\u1ed9c, 4\/1972. N\u0103m \u1ea5y, 1974 kh\u00f4ng c\u00f2n m\u1ed9t phi xu\u1ea5t B52 y\u1ec3m tr\u1ee3, c\u00f9ng l\u1ea7n, h\u1ea1m \u0111\u1ed9i 7 b\u1ecf v\u00f9ng bi\u1ec3n Vi\u1ec7t Nam quay m\u0169i h\u01b0\u1edbng v\u1ec1 Ch\u00e2u Phi. H\u1ea1m \u0111\u1ed9i h\u00f9ng m\u1ea1nh n\u1ea7y c\u0169ng \u0111\u00e3 kh\u00f3a ch\u1eb7t to\u00e0n th\u1ec3 v\u0169 kh\u00ed, kho m\u00e1y bay, h\u1ec7 th\u1ed1ng ph\u00f3ng ng\u01b0 l\u00f4i trong l\u1ea7n v\u1ee1 tr\u1eadn Ho\u00e0ng Sa, 1\/1974. Ng\u01b0\u1eddi l\u00ednh, b\u1ea3n th\u00e2n m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi l\u00ednh Mi\u1ec1n Nam l\u00e0m \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111i\u1ec1u g\u00ec khi \u0111\u1ea1n b\u1eafn \u0111i ph\u1ea3i \u0111\u1ebfm t\u1eebng vi\u00ean m\u1ed9t.<\/p>\n<p>Sau 30\/4\/75, 10 ti\u1ec3u \u0111o\u00e0n tr\u01b0\u1edfng nh\u1ea3y d\u00f9 c\u1ee7a 12 ti\u1ec3u \u0111o\u00e0n t\u00e1c chi\u1ebfn c\u00f3 m\u1eb7t t\u1ea1i tr\u1ea1i t\u1eadp trung, ba l\u1eef \u0111o\u00e0n tr\u01b0\u1edfng \u0111\u1ed3ng nh\u1eadn \u00e1n h\u01a1n m\u01b0\u1eddi n\u0103m t\u00f9 m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi. N\u0103m ng\u01b0\u1eddi v\u01b0\u1ee3t tr\u1ea1i \u0111\u1ea7u ti\u00ean n\u01a1i mi\u1ec1n B\u1eafc (7\/1976) c\u00f3 ba trung t\u00e1 v\u00e0 m\u1ed9t thi\u1ebfu t\u00e1 thu\u1ed9c S\u01b0 \u0111o\u00e0n Nh\u1ea3y D\u00f9 \u2013 trung t\u00e1 Nguy\u1ec5n L\u00f4, ti\u1ec3u \u0111o\u00e0n tr\u01b0\u1edfng Ti\u1ec3u \u0111o\u00e0n 7 Nh\u1ea3y D\u00f9 b\u00ecnh th\u1ea3n n\u00f3i tr\u01b0\u1edbc c\u1ed9t x\u1eed b\u1eafn: T\u00f4i ch\u1ecbu tr\u00e1ch nhi\u1ec7m t\u1ea5t c\u1ea3 v\u1ec1 vi\u1ec7c tr\u1ed1n tr\u1ea1i. Ch\u00fang t\u00f4i \u0111\u00e3 tr\u00ecnh di\u1ec7n \u0111i t\u00f9, ch\u1ea5p nh\u1eadn c\u00e1i ch\u1ebft l\u00e0 \u0111i\u1ec1u t\u1ea5t nhi\u00ean. To\u00e0n tr\u1ea1i ng\u1ed3i ch\u1edd ch\u1ee9ng ki\u1ebfn l\u1ea7n x\u1eed b\u1eafn \u0111\u1ed3ng nghe r\u00f5 l\u1eddi S\u00f4ng L\u00f4.<\/p>\n<p>T\u00f4i kh\u00f4ng h\u1ec1 c\u01b0\u1eddng \u0111i\u1ec7u khi n\u00f3i v\u1ec1 nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi b\u1ea1n l\u00ednh c\u1ee7a m\u00ecnh \u2013 H\u1ecd v\u1eabn gi\u1eef v\u1eefng ph\u1ea7n b\u1ec1n b\u1ec9 ki\u00ean c\u01b0\u1eddng trong ph\u1eadn s\u1ed1 kh\u1eafc nghi\u1ec7t chung. L\u1ebd t\u1ea5t nhi\u00ean kh\u00f4ng ph\u1ea3i t\u1ea5t c\u1ea3 \u0111\u1ec1u ngang t\u1ea7m ki\u1ec7t li\u1ec7t c\u1ee7a S\u00f4ng L\u00f4 \u2013 Nh\u01b0ng c\u00f3 h\u1ec1 g\u00ec, ba-m\u01b0\u01a1i ba n\u0103m sau 1975, h\u00f4m nay C\u1edd V\u00e0ng Ba S\u1ecdc \u0110\u1ecf v\u1eabn hi\u1ec7n h\u1eefu. Ba S\u1ecdc \u0110\u1ecf \u1ea5y t\u01b0\u1ee3ng tr\u01b0ng cho M\u00e1u c\u1ee7a Ng\u01b0\u1eddi Vi\u1ec7t \u2013 c\u00f3 ph\u1ea7n l\u1edbn m\u00e1u ng\u01b0\u1eddi l\u00ednh VNCH.<\/p>\n<p><strong>Tr\u1ea7n V\u0169: Tr\u01b0a 30 th\u00e1ng 4, t\u00f4i h\u00e3y c\u00f2n nh\u1edb, sau khi t\u01b0\u1edbng D\u01b0\u01a1ng V\u0103n Minh \u0111\u1ea7u h\u00e0ng, trong l\u00f2ng t\u00f4i gi\u1eadn d\u1ed7i c\u00e1c anh v\u00f4 c\u00f9ng. Gia \u0111\u00ecnh ch\u00fang t\u00f4i \u0111\u00e3 tin v\u00e0o qu\u00e2n \u0111\u1ed9i \u0111\u1ebfn c\u00f9ng, th\u1ea7y t\u00f4i nh\u1ea5t quy\u1ebft kh\u00f4ng di t\u1ea3n v\u00ec mu\u1ed1n s\u00e1t c\u00e1nh c\u00f9ng qu\u00e2n \u0111\u1ed9i. M\u00e0 nh\u01b0 th\u1ea7y n\u00f3i, ai c\u0169ng ch\u1ea1y h\u1ebft th\u00ec l\u1ea5y ai gi\u1eef n\u01b0\u1edbc, nu\u00f4i qu\u00e2n \u0111\u1ed9i? Ch\u00fang t\u00f4i bu\u1ed3n b\u00e3 v\u00f4 h\u1ea1n. T\u1ea1i sao c\u00e1c anh \u0111\u1ea7u h\u00e0ng? V\u00ec sao c\u00e1c anh tu\u00e2n l\u1ec7nh kh\u00f4ng m\u1ed9t ph\u1ea3n \u1ee9ng? T\u00f4i mu\u1ed1n bi\u1ebft v\u00ec sao ng\u01b0\u1eddi l\u00ednh C\u1ed9ng H\u00f2a \u0111\u1ea7u h\u00e0ng d\u1ec5 d\u00e0ng nh\u01b0 v\u1eady, trong m\u1ed9t bu\u1ed5i tr\u01b0a, trong v\u00e0i gi\u1edd \u0111\u1ed3ng h\u1ed3, kh\u00f4ng m\u1ed9t ch\u00ednh bi\u1ebfn, kh\u00f4ng m\u1ed9t h\u00e0nh \u0111\u1ed9ng sau c\u00f9ng. C\u00e1c anh \u0111\u00e3 kh\u00e1ng c\u1ef1 su\u1ed1t hai m\u01b0\u01a1i n\u0103m, m\u00e0 sao kh\u00f4ng ai tru\u1ea5t quy\u1ec1n D\u01b0\u01a1ng V\u0103n Minh ph\u00fat cu\u1ed1i c\u00f9ng? Sao kh\u00f4ng lui v\u1ec1 C\u1ea7n Th\u01a1, Ph\u00fa Qu\u1ed1c kh\u00e1ng c\u1ef1 nh\u01b0 T\u01b0\u1edfng Gi\u1edbi Th\u1ea1ch \u0111\u00e3 lui v\u1ec1 \u0110\u00e0i Loan? T\u00f4i mu\u1ed1n tin ch\u00ednh \u01b0\u1edbc v\u1ecdng h\u00f2a b\u00ecnh, \u00fd th\u1ee9c n\u1ed9i chi\u1ebfn khi\u1ebfn c\u00e1c anh quy\u1ebft \u0111\u1ecbnh ch\u1ea5m d\u1ee9t t\u01b0\u01a1ng t\u00e0n, ch\u1ea5p nh\u1eadn t\u00f9 \u0111\u00e0y \u0111\u1ec3 \u0111\u1ea5t n\u01b0\u1edbc thanh b\u00ecnh, nh\u01b0ng r\u1ed3i h\u00f2a b\u00ecnh kh\u00f4ng nh\u01b0 mong mu\u1ed1n, th\u1ed1ng nh\u1ea5t nh\u01b0ng v\u1eabn ph\u00e2n chia Nam &#8211; B\u1eafc, ph\u00e2n chia giai c\u1ea5p, ph\u00e2n chia Ng\u1ee5y v\u00e0 Li\u1ec7t s\u0129, khi\u1ebfn c\u00e1c anh c\u0103m ph\u1eabn. R\u1ea5t nhi\u1ec1u c\u1ef1u s\u0129 quan mi\u1ec1n Nam n\u00f3i v\u1edbi t\u00f4i l\u00e0 h\u1ecd \u00e2n h\u1eadn \u0111\u00e3 bu\u00f4ng s\u00fang. N\u1ebfu bi\u1ebft tr\u01b0\u1edbc sau 30 th\u00e1ng 4 s\u1ebd nh\u01b0 v\u1eady, h\u1ecd s\u1ebd chi\u1ebfn \u0111\u1ea5u \u0111\u1ebfn c\u00f9ng, \u0111\u1ebfn ch\u1ebft, kh\u00f4ng \u0111\u1ea7u h\u00e0ng. C\u00f2n Phan Nh\u1eadt Nam? N\u1ebfu b\u00e2y gi\u1edd \u0111i l\u1ea1i tr\u00ean qu\u1ed1c l\u1ed9 1, c\u00f9ng v\u1edbi Ti\u1ec3u \u0111o\u00e0n 7 Nh\u1ea3y D\u00f9 c\u0169 c\u1ee7a anh, \u0111i \u0111\u1ea7u \u0111\u1ea1i \u0111\u1ed9i 72 m\u00e0 anh t\u1eebng l\u00e0m \u0111\u1ea1i \u0111\u1ed9i tr\u01b0\u1edfng, nh\u1eadn l\u1ec7nh bu\u00f4ng s\u00fang, anh ph\u1ea3n \u1ee9ng ra sao?<\/strong><\/p>\n<p>Phan Nh\u1eadt Nam: B\u1ea3n th\u00e2n t\u00f4i kh\u00f4ng c\u1ed1 \u00fd l\u00e0m ra \u0111i\u1ec1u v\u0103n v\u1ebb, tr\u1ea7m t\u01b0 \u0111\u1ec3 vi\u1ebft n\u00ean v\u0103n ch\u01b0\u01a1ng ch\u1eef ngh\u0129a khi tr\u1ea3 l\u1eddi c\u00e2u h\u1ecfi n\u1ea7y&#8230; Nh\u01b0ng ch\u1eb3ng c\u1ea7n \u0111\u1ee3i \u0111\u1ebfn s\u00e1ng 30 th\u00e1ng T\u01b0, 1975 m\u00e0 t\u00f4i \u0111\u00e3 vi\u1ebft \u0111\u1ee7 trong \u201cNg\u00e0y Th\u1eadt ch\u1ebft v\u1edbi qu\u00ea h\u01b0\u01a1ng\u201d \u2013 C\u00e1i Ch\u1ebft th\u1eadt ra \u0111\u00e3 hi\u1ec7n di\u1ec7n v\u1edbi nh\u1eefng b\u00e1o tr\u01b0\u1edbc r\u1ea5t c\u1ee5 th\u1ec3 t\u1eeb tr\u1eadn \u0110\u1ed3ng Xo\u00e0i (6\/1965); t\u1eeb M\u1eadu Th\u00e2n (1968)&#8230; H\u1eb1ng \u0111\u00eam t\u1eeb \u0111\u1ed3i C\u0103n C\u1ee9 Nguy\u1ec5n Hu\u1ec7 (h\u1eadu c\u1ee9 L\u1eef \u0111o\u00e0n 2 D\u00f9) nh\u00ecn ra Ngh\u0129a trang Qu\u00e2n \u0111\u1ed9i Bi\u00ean H\u00f2a&#8230; V\u00e0 g\u1ea7n nh\u1ea5t l\u00e0 \u0111\u00eam t\u1ed1i 15\/3\/1975 t\u1ea1i Pleiku khi Qu\u00e2n \u0111o\u00e0n II b\u1eaft \u0111\u1ea7u l\u1ea7n r\u00fat b\u1ecf cao nguy\u00ean; chi\u1ec1u 25\/3 tr\u00ean \u0111\u00e8o H\u1ea3i V\u00e2n (\u0111\u1ecba gi\u1edbi Th\u1eeba Thi\u00ean-Qu\u1ea3ng Nam) khi L\u1eef \u0111o\u00e0n 1 D\u00f9 b\u00e0n giao v\u1ecb tr\u00ed cho Ti\u1ec3u \u0111o\u00e0n 8 TQLC; trong ng\u00e0y 30\/3, khi to\u00e0n th\u00e0nh ph\u1ed1 Nha Trang c\u00e2m l\u1eafng xu\u1ed1ng \u0111\u1ec3 nghe ti\u1ebfng s\u00f3ng \u0111\u1eadp v\u00e0o b\u1edd qua d\u00e3y x\u00e1c ch\u1ebft l\u1eaft lay tr\u00ean b\u00e3i c\u00e1t\u2026 To\u00e0n x\u00e1c ch\u1ebft \u0111\u00e0n b\u00e0 con tr\u1ebb. Nhi\u1ebfp \u1ea3nh vi\u00ean Kevin Carter, ng\u01b0\u1eddi \u0111o\u1ea1t gi\u1ea3i Pulitzer v\u1ec1 ph\u00f3ng s\u1ef1 n\u1ea1n \u0111\u00f3i \u1edf Sudan, \u0111\u00e3 kh\u00f4ng th\u1ec3 s\u1ed1ng n\u1ed5i sau khi ch\u1ee5p c\u1ea3nh \u0111\u1ee9a tr\u1ebb h\u1ea5p h\u1ed1i tr\u01b0\u1edbc con k\u00ean k\u00ean ch\u1edd m\u00f3c ru\u1ed9t! C\u0169ng t\u01b0\u01a1ng t\u1ef1 nh\u01b0 th\u1ebf, nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi l\u00ednh, c\u1ee5 th\u1ec3 b\u1ea3n th\u00e2n v\u1edbi ch\u00ednh x\u00e1c th\u00e2n, m\u1ed7i gi\u00e1c quan v\u1edbi t\u1eebng gi\u1edd, t\u1eebng ng\u00e0y su\u1ed1t t\u1eeb 13\/3 cho \u0111\u1ebfn 30 th\u00e1ng 4&#8230; th\u1ea5y ra m\u1ed9t \u0111i\u1ec1u: S\u1ed1ng l\u00e0 m\u1ed9t c\u00e1i t\u1ed9i! Ch\u1ebft c\u0169ng l\u00e0 m\u1ed9t s\u1ef1 v\u00f4 \u00edch&#8230; Tr\u1edf l\u1ea1i s\u1ef1 ki\u1ec7n b\u1ea3n th\u00e2n \u1edf l\u1ea1i S\u00e0ig\u00f2n sau 30\/4, c\u00f3 nhi\u1ec1u nguy\u00ean do kh\u00e1ch quan, ch\u1ee7 quan, t\u00edch c\u1ef1c v\u00e0 ti\u00eau c\u1ef1c&#8230; nh\u01b0ng bao tr\u00f9m t\u1ea5t c\u1ea3 l\u00e0 c\u1ea3m \u1ee9ng: \u0110i M\u1ef9 hay \u1edf l\u1ea1i (ch\u1ebft) \u1edf Vi\u1ec7t Nam t\u1ea5t c\u1ea3 c\u0169ng l\u00e0 v\u00f4 \u00edch \u2013 H\u1eb3n nhi\u1ec1u ng\u01b0\u1eddi c\u0169ng c\u00f3 \u00fd ngh\u0129 n\u1ea7y nh\u01b0ng kh\u00f4ng n\u00f3i ra l\u1eddi \u0111\u1ea5y th\u00f4i&#8230; C\u0169ng c\u1ea7n n\u00f3i th\u00eam m\u1ed9t ph\u1ea3n \u1ee9ng c\u00f3 th\u1eadt: Mong \u0111\u01b0\u1ee3c ch\u1ea5m d\u1ee9t chi\u1ebfn tranh v\u1edbi gi\u00e1 sinh m\u1ea1ng l\u00e0 b\u1ea3n th\u00e2n m\u00ecnh th\u00ec c\u0169ng l\u00e0 \u0111i\u1ec1u \u0111\u00e1ng ch\u1ea5p nh\u1eadn&#8230; V\u00e0 t\u1ef1 an \u1ee7i khi ng\u1ed3i trong toa ch\u1edf s\u00fac v\u1eadt tr\u00ean chuy\u1ebfn t\u00e0u l\u00ean Y\u00ean B\u00e1i \u0111\u00eam 22\/6\/1976: Coi nh\u01b0 \u0111\u1ea5t n\u01b0\u1edbc thanh b\u00ecnh (\u0111\u01b0\u1ee3c) \u0111i chuy\u1ebfn t\u00e0u l\u00ean Mi\u1ec1n B\u1eafc! Nh\u01b0ng t\u1ea5t c\u1ea3 c\u1ea3m \u1ee9ng \u201ct\u1ef1 an \u1ee7i \/ t\u1ef1 th\u00fac d\u1ee5c n\u1ea7y\u201d d\u1ea7n b\u1ecb \u0111\u1ed5 nh\u00e0o nh\u01b0 g\u1eb7p ph\u1ea3i t\u00ecnh c\u1ea3nh s\u00e1ng m\u1ed3ng hai T\u1ebft M\u1eadu Ng\u1ecd (1978) khi \u0111i thu ho\u1ea1ch l\u00faa \u1edf ng\u1ecdn \u0111\u1ed3i sau l\u01b0ng Tr\u1ea1i 10 (Y\u00ean B\u00e1i)&#8230; Ng\u01b0\u1eddi \u0111\u00e0n \u00f4ng d\u00e1ng thanh l\u1ecbch d\u1eabu \u00e1o qu\u1ea7n r\u00e1ch v\u00e1, v\u1ebb h\u01b0 hao, ti\u1ec1u t\u1ee5y (cung c\u00e1ch c\u1ee7a ng\u01b0\u1eddi H\u00e0 N\u1ed9i tr\u01b0\u1edbc 1954 r\u1ea5t d\u1ec5 nh\u1eadn) \u0111i v\u1edbi c\u00f4 con g\u00e1i m\u1eb7t \u0111\u1eb9p nh\u01b0 ng\u1ecdc, \u0111\u1ea7u tr\u1ea7n ch\u00e2n \u0111\u1ea5t, qu\u1ea7n r\u00e1ch lai t\u01a1i t\u1ea3, s\u1eefa non con so th\u1ea5m \u01b0\u1edbt ng\u1ef1c \u00e1o m\u1ecfng theo \u0111o\u00e0n t\u00f9 m\u00f3t l\u00faa r\u1edbt trong bu\u1ed5i s\u00e1ng \u0111\u1ea7u xu\u00e2n s\u01b0\u01a1ng m\u00f9 gi\u00e1 r\u00e9t mi\u1ec1n n\u00fai \u0111\u1ea5t B\u1eafc&#8230; Ng\u01b0\u1eddi \u0111\u00e0n \u00f4ng tr\u1ea7m gi\u1ecdng n\u00f3i trong ti\u1ebfng kh\u00f3c b\u1ecb n\u00e9n: C\u00e1c \u00f4ng t\u1ed9i n\u1eb7ng l\u1eafm&#8230; Con t\u00f4i t\u1eeb n\u0103m 1954 \u0111\u1ebfn gi\u1edd kh\u00f4ng c\u00f3 \u0111\u01b0\u1ee3c ch\u00e9n c\u01a1m tr\u1eafng, ch\u00e1u ngo\u1ea1i t\u00f4i t\u1eeb ng\u00e0y sinh ch\u1ec9 u\u1ed1ng n\u01b0\u1edbc ch\u00e1o lo\u00e3ng pha mu\u1ed1i c\u1ea7m h\u01a1i&#8230; M\u1ea5y m\u01b0\u01a1i n\u0103m ch\u1edd \u0111\u1ee3i c\u00e1c \u00f4ng t\u1eeb trong Nam ra v\u1edbi hy v\u1ecdng \u0111\u01b0\u1ee3c s\u1ed1ng cho ra d\u1ea1ng ng\u01b0\u1eddi th\u1ebf m\u00e0 c\u1edb s\u1ef1 l\u1ea1i nh\u01b0 th\u1ebf n\u1ea7y \u0111\u00e2y! B\u1ea1n ta \u01a1i Mi\u1ec1n Nam kh\u00f4ng th\u1ec3 th\u1eafng \u0111\u01b0\u1ee3c v\u00ec h\u1ecda chung c\u1ee7a c\u1ea3 d\u00e2n t\u1ed9c \u0111\u00e3 n\u00ean h\u00ecnh. T\u00f4i kh\u00f4ng qu\u00e1 m\u00ea t\u00edn, nh\u01b0ng ng\u00e0y 28\/3\/75 khi \u0111i tr\u00ean \u0111o\u1ea1n \u0111\u01b0\u1eddng Nha Trang-Cam Ranh d\u1eabm l\u00ean c\u00e2y s\u1ed1 \u0111\u01b0\u1eddng d\u00e0i s\u00e2u b\u1ecd bung l\u00ean t\u1ef1 l\u00f2ng \u0111\u1ea5t n\u00ean \u0111\u00e3 hi\u1ec3u ra \u0111i\u1ec1u: C\u01a1n h\u1ea5p h\u1ed1i, t\u1eadn di\u1ec7t qu\u00ea h\u01b0\u01a1ng \u0111\u00e3 th\u00e0nh s\u1ef1 th\u1eadt! B\u1ea3n th\u00e2n ng\u01b0\u1eddi l\u00ednh l\u00e0m g\u00ec \u0111\u01b0\u1ee3c? H\u1ecd l\u1ea1i l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi ch\u1ebft tr\u01b0\u1edbc ti\u00ean.<\/p>\n<p><strong>Tr\u1ea7n V\u0169: T\u1ea5t nhi\u00ean ch\u00fang ta kh\u00f4ng th\u1ec3 quay ng\u01b0\u1ee3c qu\u00e1 kh\u1ee9, nh\u01b0ng t\u00f4i c\u00f2n nhi\u1ec1u th\u1eafc m\u1eafc. Trong T\u00f9 binh v\u00e0 H\u00f2a b\u00ecnh, Phan Nh\u1eadt Nam vi\u1ebft v\u1ec1 th\u00e2n ph\u1eadn ng\u01b0\u1eddi t\u00f9 sau giao tranh: L\u1ed3ng ng\u1ef1c v\u1ea1m v\u1ee1, n\u1edf nang v\u00ec \u0111\u01b0\u1ee3c nu\u00f4i d\u01b0\u1ee1ng no \u0111\u1ee7 c\u1ee7a t\u00f9 binh B\u1eafc Vi\u1ec7t theo ch\u00ednh s\u00e1ch giam gi\u1eef \u1edf Ph\u00fa Qu\u1ed1c c\u1ee7a VNCH; \u0111\u1ed1i l\u1ea1i, g\u01b0\u01a1ng m\u1eb7t th\u1ea5t th\u1ea7n v\u00ec s\u1ee3 h\u00e3i, tr\u00ean th\u00e2n th\u1ec3 xanh m\u01b0\u1edbt c\u1ee7a t\u00f9 binh Nam Vi\u1ec7t trao \u0111\u1ed5i \u1edf L\u1ed9c Ninh. \u0110\u00e3 ch\u1ee9ng ki\u1ebfn t\u1eadn m\u1eaft \u1edf \u1ee6y ban Li\u00ean h\u1ee3p Qu\u00e2n s\u1ef1 4 b\u00ean nh\u01b0 th\u1ebf, sao anh v\u1eabn quy\u1ebft \u0111\u1ecbnh ra tr\u00ecnh di\u1ec7n? Ch\u1eb3ng l\u1ebd c\u00e1c s\u0129 quan mi\u1ec1n Nam kh\u00f4ng tham kh\u1ea3o qu\u00e2n s\u1eed, kh\u00f4ng am t\u01b0\u1eddng H\u1ed3ng qu\u00e2n? 90,000 t\u00f9 binh \u0110\u1ee9c t\u1ea1i Stalingrad, duy nh\u1ea5t 5000 t\u00ecm l\u1ea1i qu\u00ea qu\u00e1n. T\u1eeb 1946 \u0111\u1ebfn 1954, Vi\u1ec7t Minh trao tr\u1ea3 10,754 tr\u00ean t\u1ed5ng s\u1ed1 36,979 t\u00f9 binh qu\u00e2n \u0111\u1ed9i Li\u00ean hi\u1ec7p Ph\u00e1p, ch\u01b0a \u0111\u1ebfn 29%, s\u1ed1 c\u00f2n l\u1ea1i bi\u1ebfn m\u1ea5t, kh\u00f4ng bao gi\u1edd c\u00f2n tin t\u1ee9c. \u0110\u00f3 l\u00e0 nh\u1eefng s\u1ed1 li\u1ec7u c\u1ee7a Bernard Fall, trang 523 trong ch\u01b0\u01a1ng cu\u1ed1i c\u00f9ng c\u1ee7a t\u1eadp Un coin d\u2019enfer xu\u1ea5t b\u1ea3n n\u0103m 1968, m\u00e0 b\u1ea3n d\u1ecbch \u0110i\u1ec7n Bi\u00ean Ph\u1ee7, M\u1ed9t g\u00f3c \u0111\u1ecba ng\u1ee5c c\u1ee7a V\u0169 Tr\u1ea5n Th\u1ee7, nxb C\u00f4ng An Nh\u00e2n D\u00e2n \u0111\u00e3 c\u1eaft \u0111i. T\u00f4i mu\u1ed1n hi\u1ec3u quy\u1ebft \u0111\u1ecbnh ch\u1ea5p nh\u1eadn t\u1eadp trung n\u00e0y, m\u00e0 cho \u0111\u1ebfn b\u00e2y gi\u1edd \u0111\u00e3 \u0103n s\u00e2u qu\u1ea3ng v\u00e0o trong t\u00e2m kh\u1ea3m c\u1ee7a kh\u00e1 \u0111\u00f4ng nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi t\u00f9 c\u1ea3i t\u1ea1o h\u00e3y c\u00f2n u\u1ea5t \u1ee9c.<\/strong><\/p>\n<p>Phan Nh\u1eadt Nam: C\u00e2u tr\u1ea3 l\u1eddi c\u00e2u tr\u00ean coi nh\u01b0 c\u0169ng c\u00f3 th\u1ec3 d\u00f9ng tr\u1ea3 l\u1eddi cho c\u00e2u h\u1ecfi n\u1ea7y, nh\u01b0ng th\u00e0nh th\u1eadt ra th\u00ec ph\u1ea3i n\u00f3i nh\u01b0 th\u1ebf n\u1ea7y: Th\u00f4i th\u00ec ch\u1ea5p nh\u1eadn \u0111i \u1edf t\u00f9 v\u00e0i ba n\u0103m cho xong chuy\u1ec7n. C\u00f3 g\u00ec c\u0169ng \u0111\u01b0\u1ee3c \u1edf l\u1ea1i tr\u00ean \u0111\u1ea5t n\u01b0\u1edbc m\u00ecnh, nh\u01b0 quy\u1ebft \u0111\u1ecbnh c\u00f3 th\u1eadt c\u1ee7a Boris Pasternak. \u0110\u00e3 s\u1ed1ng, chi\u1ebfn \u0111\u1ea5u c\u1ea1nh ng\u01b0\u1eddi M\u1ef9 su\u1ed1t cu\u1ed9c chi\u1ebfn (Nh\u1ea3y D\u00f9 VN l\u00e0 \u0111\u01a1n v\u1ecb \u0111\u1ea7u ti\u00ean ph\u1ed1i h\u1ee3p h\u00e0nh qu\u00e2n v\u1edbi c\u00e1c \u0111\u01a1n v\u1ecb Kh\u00f4ng K\u1ef5, Nh\u1ea3y D\u00f9 Hoa K\u1ef3 t\u1eeb 1965), n\u1ebfu kh\u00f4ng hi\u1ec3u bi\u1ebft nhi\u1ec1u th\u00ec c\u0169ng c\u00f3 \u0111\u01b0\u1ee3c v\u00e0i nh\u1eadn \u0111\u1ecbnh kh\u00e1ch quan th\u1ebf n\u00e0o l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi M\u1ef9 hay qu\u00e2n \u0111\u1ed9i M\u1ef9. T\u1eeb 1973 l\u1ea1i ng\u1ed3i chung v\u1edbi h\u1ecd trong b\u00e0n h\u1ed9i ngh\u1ecb Ban Li\u00ean h\u1ee3p Qu\u00e2n s\u1ef1 \u1edf T\u00e2n S\u01a1n Nh\u1ea5t. Nh\u01b0ng bao tr\u00f9m t\u1ea5t c\u1ea3 l\u00e0 \u201cquan ni\u1ec7m\u201d: L\u00e0 Ng\u01b0\u1eddi Vi\u1ec7t v\u1edbi nhau, \u201chy v\u1ecdng\u201d sau chi\u1ebfn th\u1eafng chung cu\u1ed9c r\u1ed3i, ng\u01b0\u1eddi c\u1ed9ng s\u1ea3n \u201cC\u1ed9ng s\u1ea3n Vi\u1ec7t Nam\u201d h\u1eb3n c\u0169ng kh\u00f4ng \u0111\u1ebfn n\u1ed7i n\u00e0o? Tr\u1eddi \u0111\u1ea5t! \u0110\u00e3 ch\u1ee9ng ki\u1ebfn M\u1eadu Th\u00e2n, 1968 \u1edf Hu\u1ebf nh\u01b0ng sao l\u1ea1i \u201cv\u00f4 t\u01b0\u201d \u0111\u1ebfn v\u1eady? C\u0169ng nh\u01b0 \u0111\u00e3 t\u1ef1 tay \u0111\u00e0o h\u1ec7 th\u1ed1ng giao th\u00f4ng h\u00e0o s\u00e2u ba th\u01b0\u1edbc n\u01a1i nh\u1eefng c\u1ed3n c\u00e1t l\u1ea9n khu\u1ea5t s\u00e2u trong tr\u1ea1i Long Giao tr\u01b0\u1edbc ng\u00e0y chuy\u1ec3n ra B\u1eafc (19\/6\/1976) v\u1edbi t\u01b0 th\u1ebf \u201ch\u0103ng say lao \u0111\u1ed9ng\u201d! \u0110\u1ee9ng d\u01b0\u1edbi giao th\u00f4ng h\u00e0o nh\u00ecn l\u00ean ch\u1ec9 th\u1ea5y m\u1ed9t kho\u1ea3ng tr\u1eddi thu nh\u1ecf \u0111\u00fang l\u00e0 c\u1ee7a m\u1ed9 huy\u1ec7t t\u1eadp th\u1ec3! Sau th\u00e1ng 2\/1979, c\u0169ng \u0111\u00e0o nh\u1eefng giao th\u00f4ng h\u00e0o nh\u01b0 th\u1ebf \u1edf tr\u1ea1i Lam S\u01a1n, Thanh H\u00f3a. Ng\u01b0\u1eddi c\u1ed9ng s\u1ea3n \u0111\u00f4ng-t\u00e2y c\u00f3 bao gi\u1edd g\u01b0\u1ee3ng tay khi c\u00f3 nh\u1eefng quy\u1ebft \u0111\u1ecbnh t\u01b0\u01a1ng t\u1ef1 trong su\u1ed1t th\u1ebf k\u1ef7 20. Nh\u01b0ng ng\u01b0\u1eddi Do Th\u00e1i kh\u00f4ng h\u1ec1 s\u1ee3 khi b\u01b0\u1edbc v\u00e0o l\u00f2 h\u01a1i ng\u1ea1t \u1edf Auschwitz \u0111\u1ec3 ch\u1ebft&#8230; S\u1ed1ng tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00f3 \u0111\u00e1ng s\u1ee3 h\u01a1n. \u0110au th\u01b0\u01a1ng thay, d\u00e2n t\u1ed9c Vi\u1ec7t h\u00ecnh nh\u01b0 t\u00ea li\u1ec7t, v\u00f4 c\u1ea3m trong c\u1ea3nh s\u1ed1ng n\u1ea7y. Ngay hi\u1ec7n t\u1ea1i \u1edf H\u00e0 N\u1ed9i v\u1edbi nh\u1eefng cao \u1ed1c hi\u1ec7n \u0111\u1ea1i theo m\u1eabu c\u1ee7a M\u1ef9, \u0111\u1ed3ng th\u1eddi kh\u00ed tr\u1eddi, s\u00f4ng, su\u1ed1i\u2026 \u0111\u1ed3ng b\u1ecb nhi\u1ec5m \u0111\u1ed9c. T\u00e0u v\u1ecf s\u1eaft c\u1ee7a Nh\u1eadt kh\u00f4ng d\u00e1m gh\u00e9 b\u1ebfn s\u00f4ng \u0110\u1ed3ng Nai. Kh\u00f4ng m\u1ed9t ng\u01b0\u1eddi c\u1ea7m b\u00fat n\u00e0o n\u00f3i n\u00ean th\u00e0nh l\u1eddi cho \u0111\u1ee7 d\u1eabu \u0111ang trong n\u01b0\u1edbc; h\u1ea3i ngo\u1ea1i l\u00e0 t\u1ea5t nhi\u00ean v\u00ec thi\u1ebfu ch\u1ea5t men t\u1eeb \u0111\u1ea5t, ng\u01b0\u1eddi qu\u00ea nh\u00e0. H\u1ecda ho\u1eb1n l\u1eafm m\u1edbi c\u00f3 m\u1ed9t ng\u01b0\u1eddi nh\u01b0 Ph\u1ea1m L\u01b0u V\u0169 \u1edf H\u00e0 N\u1ed9i vi\u1ebft chuy\u1ec7n Ch\u1ecb C\u1ea3 B\u1ed1ng\u2026 Nh\u01b0ng kh\u00f4ng \u0111\u1ee7, chuy\u1ec7n c\u1ee7a Ph\u1ea1m L\u01b0u V\u0169 vi\u1ebft b\u1eb1ng ti\u1ebfng Vi\u1ec7t, ch\u1ec9 l\u00e0 m\u1ed9t truy\u1ec7n ng\u1eafn (qu\u00e1 ng\u1eafn so v\u1edbi bi k\u1ecbch (\u0111\u00fang ra l\u00e0 th\u1ea3m k\u1ecbch) c\u1ee7a ch\u1ecb B\u1ed1ng), l\u1ea1i b\u1ecb t\u1ecbch thu. \u1ede S\u00e0ig\u00f2n m\u1ea5y ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ecdc.<br \/>\nNh\u01b0ng b\u1ea1n \u01a1i, Thi\u00ean Ch\u00faa lu\u00f4n c\u00f3 th\u1eadt v\u1edbi Ng\u01b0\u1eddi \u2013 T\u00f4i ng\u1ed3i vi\u1ebft nh\u1eefng tr\u1ea3 l\u1eddi n\u1ea7y n\u01a1i \u0111\u1ea5t M\u1ef9. T\u1ea1i sao c\u00f3 th\u1ec3 nh\u01b0 th\u1ebf? Nh\u1eefng ng\u00e0y d\u00e0i su\u1ed1t th\u1eddi gian t\u1eeb 7\/9\/1981 \u0111\u1ebfn 29\/5\/1988 t\u00f4i ch\u1ec9 ao \u01b0\u1edbc \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u01b0a b\u00e0n tay ra kh\u1ecfi khung c\u1eeda s\u1ed5 nh\u00e0 giam \u0111\u1ec3 xem gi\u00f3 m\u00e1t nh\u01b0 th\u1ebf n\u00e0o! T\u00f4i th\u00f9 h\u1eadn ai \u0111\u00e2y? M\u01a1 \u01b0\u1edbc g\u00ec khi \u0111\u00e3 hi\u1ec3u ra \u0111i\u1ec1u \u0111\u01a1n gi\u1ea3n cu\u1ed1i \u0111\u1eddi: S\u1ef1 Th\u1eadt l\u1edbn nh\u1ea5t l\u00e0 C\u00e1i Ch\u1ebft. En attendant Godot ch\u0103ng? Kh\u00f4ng, con ng\u01b0\u1eddi ch\u1ec9 ch\u1edd C\u00e1i Ch\u1ebft. Kh\u00e1c nhau ch\u0103ng l\u00e0 ch\u00fang ta l\u00e0m g\u00ec trong khi ch\u1edd l\u1ea7n chung k\u1ebft kia.<\/p>\n<p>Tr\u1ea7n V\u0169: 15 n\u0103m sau v\u01b0\u1ee3t bi\u00ean t\u00f4i \u0111i l\u1ea1i qu\u1ed1c l\u1ed9 1. G\u1ea7n nh\u01b0 \u0111\u1ec3 \u0111\u1ed1i ch\u1ea5t c\u1ea3nh v\u1eadt v\u1edbi nh\u1eefng g\u00ec anh vi\u1ebft. Nh\u1eefng \u0111\u1ecba danh, nh\u1eefng th\u01b0\u1edbc \u0111\u1ea5t hi\u1ec7n ra, l\u1edbp \u0111\u1ea5t v\u00e0ng kh\u00e8 chen gi\u1eefa nh\u1eefng b\u00e3i c\u00e1t x\u00e1m b\u00ean n\u00e0y d\u1eaby Tr\u01b0\u1eddng S\u01a1n. D\u1ecdc qu\u1ed1c l\u1ed9 t\u1eeb H\u1ea3i L\u0103ng l\u00ean \u0111\u1ebfn c\u1ea7u Hi\u1ec1n L\u01b0\u01a1ng l\u00e0 nh\u1eefng ngh\u0129a trang li\u1ec7t s\u0129 san s\u00e1t. V\u1ebft t\u00edch chi\u1ebfn tranh ch\u01b0a m\u1ea5t. Nh\u00e0 th\u1edd La Vang tan n\u00e1t. Ph\u1ed1 ch\u00ednh Qu\u1ea3ng Tr\u1ecb l\u1ed7 ch\u1ed7 \u0111\u1ea1n. Khu t\u1eadp th\u1ec3 ti\u00eau \u0111i\u1ec1u \u1edf Th\u1ea1ch H\u00e3n, C\u1ed3n Thi\u00ean, Cam L\u1ed9\u2026 T\u1ea5t c\u1ea3 ng\u1eadp d\u01b0\u1edbi c\u00e1i n\u00f3ng \u0111i\u00ean ng\u01b0\u1eddi. T\u00f4i c\u1ea3m \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111i\u1ec1u anh \u0111\u00e3 vi\u1ebft: N\u1ed7i qu\u1eb7n \u0111au dai d\u1eb3ng kh\u00f4ng ch\u1ea5m d\u1ee9t. R\u1ed3i t\u00f4i t\u1ef1 h\u1ecfi: Phan Nh\u1eadt Nam l\u00e0m g\u00ec trong su\u1ed1t bao n\u0103m \u1ea5y, t\u1eeb l\u00fac ra t\u00f9, anh c\u00f3 \u0111i l\u1ea1i qu\u1ed1c l\u1ed9 1 l\u1ea7n n\u00e0o ch\u01b0a? Trong T\u00f9 Binh v\u00e0 H\u00f2a B\u00ecnh anh \u0111\u00e3 \u0111\u1eb7t c\u00e2u h\u1ecfi: H\u00f2a b\u00ecnh ngh\u0129 g\u00ec, l\u00e0m g\u00ec? T\u00f4i c\u00f2n nh\u1edb anh ngao ng\u00e1n v\u1edbi c\u1ea3nh \u00e1o hoa n\u00f3n \u0111\u1ecf s\u1ebd ph\u1ea3i v\u00e0o ty c\u1ea3nh s\u00e1t l\u00e3nh th\u1eb1ng ma c\u00f4 c\u00f3 m\u1ee5 t\u00e0i-p\u00e1n \u0111\u1ee1 \u0111\u1ea7u\u2026 H\u00f2a b\u00ecnh \u0111\u1ebfn kh\u00f4ng gi\u1ed1ng nh\u01b0 ch\u00fang ta ch\u1edd \u0111\u00f3n, n\u00ean t\u00f4i mu\u1ed1n bi\u1ebft anh ngh\u0129 g\u00ec, sinh s\u1ed1ng ra sao, trong m\u1ed9t mi\u1ec1n Nam \u0111\u1ed5i kh\u00e1c, sau khi \u0111i t\u00f9 v\u1ec1. Anh c\u00f3 ph\u1ea3n c\u1ea3m v\u1edbi tu\u1ed5i tr\u1ebb kh\u00f4ng bi\u1ebft \u0111\u1ebfn qu\u00e1 kh\u1ee9. Tr\u01b0\u1edbc khi sang M\u1ef9, anh giao ti\u1ebfp v\u1edbi x\u00e3 h\u1ed9i nh\u01b0 th\u1ebf n\u00e0o. T\u00f4i mu\u1ed1n nghe anh k\u1ec3 v\u1ec1 nh\u1eefng ng\u00e0y h\u1eadu chi\u1ebfn n\u00e0y.<\/p>\n<p>Phan Nh\u1eadt Nam: Sau 30 th\u00e1ng 4, 1975 t\u00f4i \u0111i d\u1ecdc \u0111\u01b0\u1eddng s\u1ed1 1 m\u1ed9t l\u1ea7n. L\u1ea7n \u0111\u1ed9c nh\u1ea5t v\u1edbi \u0111\u00f4i m\u1eaft kh\u00e9p l\u1ea1i \u0111\u1ec3 kh\u1ecfi nh\u00ecn. \u0110\u1ec3 \u0111\u1eebng th\u1ea5y. T\u00f4i kh\u00f4ng n\u00f3i qu\u00e1 \u2013 L\u1ea7n tr\u1edf v\u1ec1 Nam ng\u00e0y 29 th\u00e1ng 5, 1988 sau m\u01b0\u1eddi-hai n\u0103m l\u01b0u \u0111\u00e0y \u0111\u1ea5t B\u1eafc. T\u00e0u v\u00e0o \u0111\u1ecba gi\u1edbi Mi\u1ec1n Nam, qua \u0110\u00f4ng H\u00e0, \u00c1i T\u1eed, Qu\u1ea3ng Tr\u1ecb, La Vang&#8230; l\u00fac tr\u1eddi m\u1edd s\u00e1ng. T\u00f4i bi\u1ebft r\u00f5 t\u00e0u \u0111ang ch\u1ea1y qua nh\u1eefng ch\u1ed1n n\u00e0o. V\u1ed1n ng\u01b0\u1eddi g\u1ed1c Qu\u1ea3ng Tr\u1ecb, n\u0103m 1966-1967 h\u00e0nh qu\u00e2n t\u1eeb Th\u1eeba Thi\u00ean ra Qu\u1ea3ng Tr\u1ecb, t\u00f4i d\u1eabn qu\u00e2n \u0111i d\u1ecdc Ph\u00e1 Tam Giang kh\u00f4ng c\u1ea7n xem b\u1ea3n \u0111\u1ed3. T\u00e0u \u0111\u1ebfn Hu\u1ebf s\u00e1ng 30 th\u00e1ng 5 \u2013 ng\u00e0y Ph\u1eadt \u0111\u1ea3n. Nh\u1eefng n\u0103m tr\u01b0\u1edbc 1968, ng\u00e0y Ph\u1eadt \u0111\u1ea3n \u1edf Hu\u1ebf l\u00e0 m\u1ed9t qu\u1ed1c l\u1ec5. Ch\u1ee3 \u0110\u00f4ng Ba kh\u00f4ng b\u00e1n th\u1ecbt; b\u00fan b\u00f2 g\u00e1nh ch\u1ec9 n\u1ea5u b\u00fan chay. V\u00e0 \u0111\u00eam \u0111\u1ebfn, tr\u00ean s\u00f4ng H\u01b0\u01a1ng ng\u01b0\u1eddi Hu\u1ebf l\u00e0m l\u1ec5 Ph\u00f3ng \u0111\u0103ng. Nh\u00e1nh s\u00f4ng nh\u1ecf d\u01b0\u1edbi khu Gia H\u1ed9i b\u1ed3ng b\u1ec1nh gi\u1ea3i \u00e1nh s\u00e1ng l\u1ea5p l\u00e1nh tr\u00ean n\u01b0\u1edbc nh\u01b0 c\u1ea3nh th\u1ea7n ti\u00ean. M\u1ecdi ng\u01b0\u1eddi n\u00f3i gi\u1ecdng th\u1ea5p xu\u1ed1ng, nh\u1ecf l\u1ea1i, chen ti\u1ebfng ni\u1ec7m Ph\u1eadt A di \u0111\u00e0 Ph\u1eadt&#8230; Nam m\u00f4 b\u1ed5n s\u01b0\u2026 Nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi hung t\u1ee3n nh\u1ea5t x\u00f3m h\u00f3a ra hi\u1ec1n t\u1eeb, nh\u00e2n \u00e1i. Ch\u1ec9 m\u1ed9t \u0111o\u1ea1n \u0111\u01b0\u1eddng m\u1ea5y tr\u0103m th\u01b0\u1edbc c\u1ee7a \u0111\u01b0\u1eddng Trung B\u1ed9 (n\u01a1i t\u00f4i ra \u0111\u1eddi, sau 1954 \u0111\u1ed5i th\u00e0nh T\u00f4 Hi\u1ebfn Th\u00e0nh) c\u00f3 \u0111\u1ebfn b\u1ed1n ch\u00f9a, v\u00e0 nhi\u1ec1u am, mi\u1ebfu. Ch\u00f9a l\u1edbn, Di\u1ec7u \u0110\u1ebf; am M\u00e3 \u00d4ng Tr\u1ea1ng. S\u00e1ng 30 th\u00e1ng 5, 1988 qua ga Hu\u1ebf (n\u01a1i l\u1ea7n cu\u1ed1i \u0111\u01b0a m\u1eb9 \u0111i S\u00e0ig\u00f2n 1960, em B\u00e9 gh\u00ecm ti\u1ebfng kh\u00f3c, th\u00e2n ng\u01b0\u1eddi g\u1ea7y g\u00f2 rung b\u1ea7n b\u1eadt v\u00ec ph\u1ea3i xa m\u1eb9), lo\u00e1ng tho\u00e1ng nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi bu\u00f4n \u0111\u1ed3 c\u0169 ch\u1ea1y th\u1ea5t thanh gi\u1eefa ti\u1ebfng n\u1ea1t n\u1ed9, xua \u0111u\u1ed5i c\u1ee7a c\u00f4ng an\u2026 En \u01a1i&#8230; m\u1ea5y en \u01a1i\u2026 C\u00f3 m\u1ec1n t\u00f9 kh\u00f4n\u2026 (kh\u00f4ng hi\u1ec3u t\u1ea1i sao h\u1ecd bi\u1ebft ch\u00fang t\u00f4i l\u00e0 \u0111o\u00e0n t\u00f9 cu\u1ed1i c\u00f9ng tr\u1edf v\u1ec1 Nam). M\u1ed9t tho\u00e1ng ng\u1eafn, t\u00f4i nh\u00ecn ra c\u1eeda s\u1ed5 toa t\u00e0u, h\u01b0\u1edbng n\u00fai Ng\u1ef1 B\u00ecnh, n\u01a1i c\u00f3 ph\u1ea7n m\u1ed9 m\u1eb9 t\u00f4i v\u00e0 nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi trong gia t\u1ed9c. L\u00f2ng tr\u1ed1ng r\u1ed1c. M\u1eaft r\u00e1o ho\u1ea3nh. L\u00fac t\u00e0u r\u1eddi ga Nam \u0110\u1ecbnh t\u1ed1i h\u00f4m tr\u01b0\u1edbc, t\u00f4i mu\u1ed1n \u0111\u01b0\u1ee3c b\u1eadt n\u00ean ti\u1ebfng kh\u00f3c nh\u01b0ng kh\u00f3c kh\u00f4ng n\u1ed5i. Qua \u0111\u00e8o H\u1ea3i V\u00e2n, trong \u0111\u1ea7u lo\u00e1ng tho\u00e1ng nh\u1eefng c\u00e2u th\u01a1 \u201cT\u00f4i v\u1ec1 H\u1ea3i V\u00e2n th\u00e2n \u00e1o t\u00f9. M\u01b0\u1eddi m\u1ea5y n\u0103m d\u00e0i nh\u1ee5c th\u1ea5m d\u01b0. Nghe l\u1ea1 \u0111\u1ea5t tr\u1eddi l\u1ea1nh v\u1ee5ng bi\u1ec3n. Qu\u00ea nh\u00e0 c\u00f2n kh\u00f4ng c\u01a1n m\u1ed9ng du&#8230;\u201d Hi\u1ec7n th\u1ef1c r\u1ea5t ch\u00ednh x\u00e1c, \u201cti\u00ean tri\u201d c\u1ee7a Mai Ph\u01b0\u01a1ng (\u0110\u1ed7 Ng\u1ecdc Y\u1ebfn) vi\u1ebft tr\u00ean b\u00e1o \u0110\u1ea1i D\u00e2n T\u1ed9c, S\u00e0ig\u00f2n: \u201cNg\u01b0\u1eddi Nam H\u00e0 \u0111\u1ea7u ti\u00ean \u0111\u1ebfn Mi\u1ec1n B\u1eafc, 4 th\u00e1ng 3, 1973&#8230;\u201d. Nay t\u00f4i l\u00e0 \u201cm\u1ed9t trong nh\u00f3m ng\u01b0\u1eddi Nam H\u00e0 cu\u1ed1i c\u00f9ng r\u1eddi mi\u1ec1n B\u1eafc t\u1eeb tr\u1ea1i Nam H\u00e0\u201d. Ng\u00e0y 25 th\u00e1ng 3, 1975 t\u00f4i \u0111\u1ee9ng tr\u00ean \u0111\u00e8o n\u1ea7y v\u1edbi trung t\u00e1 \u0110\u1ec9nh ch\u1ee5p h\u00ecnh ng\u01b0\u1eddi m\u1eb9 qu\u00ea ch\u1ea1y t\u1eeb Qu\u1ea3ng Tr\u1ecb v\u00e0o \u0110\u00e0 N\u1eb5ng v\u1edbi x\u00e1c con nh\u1ecf \u1ee7 d\u01b0\u1edbi v\u1ea1t \u00e1o d\u00e0i (t\u1ea5m h\u00ecnh v\u1ec1 sau \u0111\u0103ng b\u00e1o \u0110\u1ed9c L\u1eadp).<br \/>\n\u0110\u1ebfn \u0110\u00e0 N\u1eb5ng v\u00e0o bu\u1ed5i tr\u01b0a, t\u00e0u \u0111\u1ed5i to\u00e1n ph\u1ee5c v\u1ee5 (to\u00e1n ng\u01b0\u1eddi Nam)\u2026 C\u00e1n b\u1ed9 \u00e1p t\u1ea3i t\u00f9 ra l\u1ec7nh \u0111\u00f3ng c\u1eeda s\u1ed5 toa t\u1ea7u v\u00ec\u201cs\u1ee3 d\u00e2n ph\u1eabn n\u1ed9 n\u00e9m \u0111\u00e1\u201d&#8230; T\u1ea7u ng\u1eebng kh\u00e1 l\u00e2u \u0111\u1ec3 xoay \u0111\u1ea7u m\u00e1y ra h\u01b0\u1edbng Hu\u1ebf (t\u00f4i quen sinh ho\u1ea1t n\u1ea7y t\u1eeb \u0111\u1ea7u n\u0103m 50, nh\u00e0 c\u00e1c b\u1ea1n th\u00e2n chung tr\u01b0\u1eddng, chung l\u1edbp \u0111\u1ec1u quanh khu nh\u00e0 ga n\u1ea7y). D\u01b0\u1edbi s\u00e2n ga c\u00f3 nh\u1eefng ti\u1ebfng hoan h\u00f4\u2026 \u201cHoan h\u00f4 t\u01b0\u1edbng L\u00ea Minh \u0110\u1ea3o&#8230; Hoan h\u00f4 l\u00ednh Vi\u1ec7t Nam C\u1ed9ng H\u00f2a\u2026 Hoan h\u00f4\u2026 hoan h\u00f4&#8230;\u201d M\u1ed9t ng\u01b0\u1eddi trong to\u00e1n ph\u1ee5c v\u1ee5 c\u00f3 l\u1ebd do th\u1ea5y t\u00f4i t\u01b0\u01a1ng \u0111\u1ed1i tr\u1ebb so v\u1edbi nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi trong \u0111\u00e1m t\u00f9, th\u1ea5p gi\u1ecdng th\u00e2n m\u1eadt: \u201cCh\u00fa c\u1ea5p b\u1eadc g\u00ec m\u00e0 gi\u1edd n\u1ea7y m\u1edbi v\u1ec1? \u0110\u1ea1i \u00fay! Tr\u1eddi \u0111\u1ea5t, \u0111\u1ea1i \u00fay ng\u01b0\u1eddi ta v\u1ec1 t\u1eeb m\u01b0\u1eddi n\u0103m tr\u01b0\u1edbc. M\u00e0 \u0111\u1ea1i \u00fay \u0111\u01a1n v\u1ecb chi&#8230; \u0110\u1ea1i \u00fay nh\u1ea9y d\u00f9&#8230; V\u1eady ch\u00fa l\u00e0 nh\u00e0 v\u0103n phan&#8230; Ch\u00fa mu\u1ed1n \u0103n, u\u1ed1ng chi&#8230; Con \u0111em t\u1edbi&#8230;\u201d T\u00f4i u\u1ed1ng h\u1ebft m\u1ed9t k\u00e9t m\u01b0\u1eddi hai chai bia cho \u0111\u1ebfn chi\u1ec1u t\u00e0u t\u1edbi ga H\u00e0m T\u00e2n. \u0110\u01b0\u1ee3c th\u00e1o c\u00f9m tay, b\u01b0\u1edbc xu\u1ed1ng xi\u00eau ng\u00e3 tr\u00ean s\u00e2n ga, nh\u00ecn chung quanh ch\u1eadp ch\u1eddn\u2026 C\u00e2y cao su c\u1ee7a ti\u1ec3u \u0111o\u00e0n 7 D\u00f9 , l\u1ed1i l\u00ean H\u1ed1 Nai, ng\u00e3 ba T\u00e2n Hi\u1ec7p, Bi\u00ean H\u00f2a&#8230; R\u1eebng cao su \u0111\u1eb7c th\u00f9 c\u1ee7a mi\u1ec1n Nam m\u00e0 t\u00f4i ng\u1eafm nh\u00ecn m\u00ea m\u1ea3i ng\u00e2y ng\u1ea5t t\u1eeb toa xe l\u1eeda bu\u1ed5i \u0111\u1ea7u \u0111\u1eddi v\u00e0o S\u00e0ig\u00f2n, 1957. C\u00f3 ng\u01b0\u1eddi \u0111i t\u1edbi\u2026 \u1ede \u0111\u00e2y ch\u00fang t\u00f4i bi\u1ebft c\u1eadu v\u1ec1&#8230; C\u1eadu nh\u1edb t\u00f4i kh\u00f4ng&#8230; T\u00f4i l\u1eafc \u0111\u1ea7u, ph\u1ea7n v\u00ec h\u01a1i bia, ph\u1ea7n m\u1ec7t m\u1ecfi \u0111\u01b0\u1eddng \u0111i\u2026 Th\u1eadt s\u1ef1 kh\u00f4ng c\u00f2n s\u1ee9c. T\u00f4i \u0110\u00f4ng \u0111\u00e2y&#8230; phan l\u1ea1c giang \u0111\u00f4ng. T\u00f4i nh\u00ecn ng\u01b0\u1eddi b\u1ea1n kh\u00f4ng c\u1ea3m gi\u00e1c.<br \/>\nV\u1edbi t\u00e2m c\u1ea3nh nh\u01b0 th\u1ebf, ra t\u00f9 1989&#8230; Ch\u1ec9 \u0111\u1ecbnh c\u01b0 tr\u00fa v\u1ec1 \u1edf \u1ea5p B\u00ecnh Nh\u00e2m, L\u00e1i Thi\u00eau, B\u00ecnh D\u01b0\u01a1ng, t\u00f4i d\u1ef1ng c\u0103n nh\u00e0 tranh 4&#215;4 th\u01b0\u1edbc gi\u1eefa v\u01b0\u1eddn c\u00e2y m\u0103ng c\u1ee5t, nh\u00e0, \u0111\u1ea5t do gia \u0111\u00ecnh, b\u1ea1n b\u00e8 \u1edf ngo\u00e0i g\u1edfi v\u1ec1&#8230; B\u1ea1n l\u00ednh, M\u1ec5 \u201cM\u00ea Linh\u201d, H\u1ea3i \u201ckh\u1ec1u\u201d c\u1ee7a ti\u1ec3u \u0111o\u00e0n 7; b\u1ea1n v\u0103n, gi\u1edbi vi\u1ebft b\u00e1o, \u0110\u1ed7 Ng\u1ecdc Y\u1ebfn; c\u00f3 c\u1ea3 ng\u01b0\u1eddi ch\u01b0a quen nh\u01b0 v\u1ee3 ch\u1ed3ng b\u00e1c s\u0129 Dz\u0129nh b\u00ean Canada&#8230; H\u00e0ng x\u00f3m kh\u00f4ng bi\u1ebft t\u00f4i l\u00e0 ai, do c\u00f3 nh\u1eefng chi\u1ebfc lu \u0111\u1ef1ng n\u01b0\u1edbc m\u01b0a tr\u01b0\u1edbc hi\u00ean nh\u00e0, h\u1ecd \u0111\u1eb7t n\u00ean t\u00ean \u201c\u00d4ng \u00dat\u201d hay \u201c\u00dat Lu\u201d. B\u1ea1n b\u00e8 kh\u00f4ng m\u1ea5y ai, v\u00ec h\u1ea7u h\u1ebft \u0111\u00e3 ra \u0111i, th\u1ec9nh tho\u1ea3ng hai ng\u01b0\u1eddi b\u1ea1n ni\u00ean tr\u01b0\u1edfng, Nh\u01b0 Phong v\u00e0 Do\u00e3n Qu\u1ed1c S\u1ef9 (b\u00ean kia s\u00f4ng S\u00e0ig\u00f2n, v\u00f9ng Th\u1ea1nh L\u1ed9c, Nh\u1ecb B\u00ecnh, n\u01a1i chi\u1ebfn tr\u01b0\u1eddng l\u1edbn c\u1ee7a n\u0103m 1968) \u0111i mobilette qua ch\u01a1i. T\u00f4i th\u01b0\u1eddng \u0111i quanh qu\u1ea9n trong v\u01b0\u1eddn m\u0103ng cho d\u00f9 n\u1eeda \u0111\u00eam v\u1ec1 s\u00e1ng, n\u1eb1m v\u00f5ng ng\u1ee7 tr\u01b0\u1edbc hi\u00ean nh\u00e0, ch\u01a1i v\u1edbi c\u00e1c con tr\u1ebb nh\u00e0 qu\u00ea, d\u1ea1y ch\u00fang h\u1ecdc, \u0111\u1ed1t l\u1eeda tr\u1ea1i, n\u1ea5u ch\u00e8 \u0111\u00eam trung thu. N\u1ebfu ph\u1ea3i v\u1ec1 S\u00e0ig\u00f2n th\u00ec c\u0169ng l\u1ef1a l\u00fac ban chi\u1ec1u, tr\u1edf l\u1ea1i L\u00e1i Thi\u00eau v\u00e0o bu\u1ed5i t\u1ed1i, qua c\u1ea7u \u00d4ng \u0110\u1ee5ng, c\u1ea7u Ba Th\u00f4n t\u1eeb ng\u1ea3 x\u00f3m M\u1edbi \u0111i l\u00ean (kh\u00f4ng \u0111i ng\u1ea3 qu\u1ed1c l\u1ed9 1 qua Thanh \u0110a, B\u00ecnh Tri\u1ec7u)\u2026 S\u1ef1 l\u1ef1a ch\u1ecdn n\u1ea7y c\u00f3 ch\u1ee7 \u0111\u00edch: N\u01a1i n\u1ea7y, ti\u1ec3u \u0111o\u00e0n 2 b\u1ecb \u0111\u1ee5ng tr\u1eadn. Nguy\u1ec5n Ng\u1ecdc Khi\u00eam o\u1eb1n ng\u01b0\u1eddi ch\u1ebft tr\u00ean c\u00e1n c\u1ee9u th\u01b0\u01a1ng do t\u00f4i k\u00e9o \u0111i m\u1ed9t \u0111\u1ea7u. L\u00e1i Thi\u00eau l\u1ea1i l\u00e0 nh\u1eefng ng\u00e0y b\u00ecnh y\u00ean, d\u1ec5 ch\u1ecbu nh\u1ea5t, m\u1ecdi vi\u1ec7c c\u1ea7n \u1edf S\u00e0ig\u00f2n t\u00f4i nh\u1edd gia \u0111\u00ecnh th\u1ee9 hai, \u0110\u1eb1ng Giao &#8211; Chu V\u1ecb Th\u1ee7y gi\u1ea3i quy\u1ebft h\u1ed9\u2026 C\u0169ng ch\u1ec9 th\u1ea5y vui \u0111\u00f4i ch\u00fat khi ng\u1ed3i tr\u00ean g\u00e1c c\u1ee7a c\u0103n nh\u00e0 104 C\u00f4ng L\u00fd (t\u00ean c\u0169 \u2013 kh\u00f4ng th\u1ec3 n\u00e0o \u0111\u1ecdc n\u00ean t\u00ean m\u1edbi \u201cNam K\u1ef3 Kh\u1edfi Ngh\u0129a\u201d m\u00e0 kh\u00f4ng kh\u1ecfi ch\u1ea1nh l\u00f2ng) tr\u01b0\u1edbc th\u01b0\u01a1ng x\u00e1 CrystalPalace, chung quanh nh\u1eefng tranh s\u01a1n m\u00e0i c\u1ee7a \u0110\u1eb1ng Giao. T\u1eeb nh\u00e0 104 ra L\u00ea L\u1ee3i kh\u00f4ng \u0111\u1ea7y 100 th\u01b0\u1edbc nh\u01b0ng r\u1ea5t nhi\u1ec1u l\u1ea7n t\u00f4i kh\u00f4ng mu\u1ed1n b\u01b0\u1edbc ra ch\u1ed1n kia. C\u00f3 nh\u1eefng th\u00fa vui, th\u00f3i quen sinh ho\u1ea1t c\u1ee7a tr\u01b0\u1edbc 1975 ho\u00e0n to\u00e0n b\u1ecb m\u1ea5t h\u1eb3n. T\u1eeb nh\u1eefng n\u0103m 50, t\u00f4i \u0111\u00e3 l\u00e0 kh\u00e1n gi\u1ea3 c\u1ee7a r\u1ea1p ch\u1edbp b\u00f3ng Morin (Hu\u1ebf v\u00e0 \u0110\u00e0 N\u1eb5ng); sau n\u1ea7y, Mini Rex l\u00e0 n\u01a1i ngh\u1ec9 ng\u01a1i th\u00fa v\u1ecb m\u1ed7i bu\u1ed5i tr\u01b0a khi \u1edf S\u00e0ig\u00f2n. Sau 30 th\u00e1ng 4, th\u00f3i quen, th\u00fa vui n\u1ea7y m\u1ea5t h\u1eb3n. Nay 15 n\u0103m \u1edf M\u1ef9 c\u0169ng kh\u00f4ng th\u1ec3 ph\u1ee5c ho\u1ea1t. C\u1ee9 nh\u1edb thanh \u00e2m r\u1ec1n r\u0129 b\u00e0i nh\u1ea1c \u0111\u1ec7m\u2026 Gi\u1ea3i ph\u00f3ng mi\u1ec1n Nam&#8230; t\u1eeb nh\u1eefng phim \u1ea3nh c\u1ee7a x\u01b0\u1edfng phim gi\u1ea3i ph\u00f3ng ng\u01b0\u1eddi c\u1ee9 n\u1ed5i gai nh\u01b0 s\u1eafp b\u1ecb h\u00e0nh h\u00ecnh. C\u1ee9 th\u1ebf, t\u00f4i s\u1ed1ng t\u1eebng ng\u00e0y qua \u0111i kh\u00f4ng m\u1ea5y kh\u00f3 kh\u0103n so v\u1edbi h\u01a1n 8 n\u0103m trong b\u00f3ng t\u1ed1i h\u1ea7m giam ch\u1edd \u0111em \u0111i b\u1eafn. Th\u1eadt ra c\u00e1n b\u1ed9 c\u1ed9ng s\u1ea3n ch\u1ec9 c\u1ed1t \u00fd d\u1ecda, v\u00ec b\u1eafn c\u0169ng v\u00f4 \u00edch, m\u00e0 kh\u00f4ng c\u00f3 c\u1edb g\u00ec \u0111\u1ec3 b\u1eafn! Cho d\u00f9 k\u1ebft \u00e1n t\u1eed h\u00ecnh m\u1ed9t ng\u01b0\u1eddi t\u00f9 c\u0169ng ch\u1eb3ng g\u00ec kh\u00f3 kh\u0103n. L\u00ea \u0110\u1ee9c Th\u1ecbnh, chung T4, tr\u1ea1i Long Giao (1975-1976), ch\u1ec9 trong m\u1ed9t th\u01b0 g\u1edfi l\u00e9n cho v\u1ee3, vi\u1ebft l\u1eddi kh\u1eb3ng kh\u00e1i \u201cAnh kh\u00f4ng ch\u1ecbu b\u00f3 tay\u201d m\u00e0 ph\u1ea3i ra ph\u00e1p tr\u01b0\u1eddng do hai \u00f4ng ch\u1ea5p ph\u00e1p t\u00ean Gi\u00e1p, t\u00ean D\u1ea7n n\u00e0o \u0111\u00f3 ng\u1ed3i x\u1eed trong v\u00f2ng 10 ph\u00fat. V\u1ee5 x\u1eed b\u1eafn c\u1ed1t \u00fd h\u00f9 d\u1ecda&#8230; Ph\u1ea3i, ch\u1ec9 \u0111\u1ec3 d\u1ecda \u0111\u00e1m t\u00f9 \u0111\u00e3 ch\u1ecbu b\u00f3 tay quy h\u00e0ng, kh\u00f4ng h\u01a1n, kh\u00f4ng k\u00e9m. C\u00f2n khi (\u0111\u00e3) mu\u1ed1n b\u1eafn th\u00ec \u0111em b\u1eafn ngay xong v\u1ea5t h\u00e0ng r\u00e0o b\u1ea3o r\u1eb1ng tr\u1ed1n tr\u1ea1i nh\u01b0 l\u1ea7n gi\u1ebft nh\u1eefng s\u0129 quan an ninh qu\u00e2n \u0111\u1ed9i tr\u01b0\u1edbc khi s\u1ed1 t\u00f9 c\u00f2n l\u1ea1i c\u1ee7a tr\u1ea1i Long Giao chuy\u1ec3n ra B\u1eafc (19\/6\/1976). Ho\u00e1 ra c\u00e2u n\u00f3i s\u00e1ng 30\/4 khi n\u00e9m gi\u1ea5y t\u1edd t\u00f9y th\u00e2n, th\u1ebb s\u0129 quan, th\u1ebb l\u0129nh l\u01b0\u01a1ng xu\u1ed1ng chi\u1ebfc c\u1ed1ng tr\u01b0\u1edbc nh\u00e0 s\u00e1ch Khai Tr\u00ed\u201cCoi nh\u01b0 m\u00ecnh \u0111\u00e3 ch\u1ebft!\u201d l\u00e0 l\u1eddi x\u00e1c \u0111\u1ecbnh \u0111\u1ea7y \u0111\u1ee7, chung k\u1ebft. V\u1edbi t\u00e2m tr\u1ea1ng n\u1ea7y t\u00f4i \u0111i M\u1ef9\u2026<\/p>\n<p>T\u00f4i \u0111i M\u1ef9 c\u1ee9 nh\u01b0 h\u1eaft c\u1eb7n n\u01b0\u1edbc. T\u00f4i \u0111i M\u1ef9 nh\u1eb9 t\u00eanh v\u1ea5t \u0111i\u1ebfu thu\u1ed1c. Qu\u00ea h\u01b0\u01a1ng g\u1ea7m g\u1eeb khinh mi\u1ec7t. \u0110\u1ea5t xa tr\u1ecdn ch\u1ed1n l\u01b0u \u0111\u1ea7y&#8230; Tr\u1ea7n M\u1ea1nh H\u1ea3o khi ti\u1ec5n ra phi tr\u01b0\u1eddng (5\/11\/1993) c\u00f3 l\u1eddi c\u1ea3m kh\u00edch: Th\u1ebf n\u00e0o \u00f4ng c\u0169ng kh\u00f3c khi ra kh\u1ecfi n\u01b0\u1edbc! Th\u1ebf nh\u01b0ng t\u00f4i \u0111\u00e3 kh\u00f4ng bi\u1ebft phi c\u01a1 c\u1ea5t c\u00e1nh l\u00fac n\u00e0o, ng\u1ee7 ngay khi v\u1eeba ng\u1ed3i xu\u1ed1ng gh\u1ebf tr\u00ean m\u00e1y bay. Nh\u00ecn \u0111\u00e2u ra S\u00e0ig\u00f2n c\u1ee7a Mi\u1ec1n Nam khi to\u00e0n phi h\u00e0nh \u0111o\u00e0n ph\u00e1t \u00e2m gi\u1ecdng B\u1eafc v\u00f9ng Thanh, Ngh\u1ec7&#8230; Nghe ngang ngang, c\u1ee9ng c\u1ee9ng; th\u00e1i \u0111\u1ed9 khinh kh\u1ec9nh, x\u1ea5c x\u01b0\u1ee3c (do bi\u1ebft chuy\u1ebfn bay thu\u1ea7n l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi t\u1ef5 n\u1ea1n \u0111i di\u1ec7n H.O). Nh\u1eefng n\u0103m \u0111\u1ea7u ti\u00ean \u1edf M\u1ef9 (1994-1996) t\u00f4i lu\u00f4n \u1edf tr\u00ean \u0111\u01b0\u1eddng xa nh\u01b0 nh\u00e2n v\u1eadt trong phim Forrest Gump&#8230; C\u1ee9 nh\u1eafm \u0111\u1eb1ng tr\u01b0\u1edbc m\u00e0 ch\u1ea1y. Ch\u1ea1y m\u00e3i cu\u1ed1i c\u00f9ng anh ta \u0111\u1ee9ng l\u1ea1i, quay v\u1ec1 nh\u00e0 \u0111\u00e3 b\u1ecf \u0111i t\u1eeb khi ng\u01b0\u1eddi v\u1ee3 l\u00e2m t\u1eed. T\u00f4i ch\u1eb3ng ch\u1ea1y tr\u1ed1n \u0111i\u1ec1u g\u00ec, nh\u01b0ng c\u0169ng c\u00f3 l\u00fac t\u1ef1 h\u1ecfi: Anh l\u00e1i \u0111\u01b0\u1ee3c bao l\u00e2u? Anh l\u00e1i \u0111i \u0111\u1ebfn \u0111\u00e2u? Cu\u1ed1i c\u00f9ng d\u00f2ng hiu qu\u1ea1nh. Exit ra ng\u1ea3 s\u1ea7u&#8230; Khi m\u1ed9t m\u00ecnh ng\u1ed3i n\u01a1i m\u1ed9t Rest area n\u00e0o \u0111\u00f3 tr\u00ean \u0111\u01b0\u1eddng 10 v\u1ea1n d\u1eb7m xuy\u00ean n\u01b0\u1edbc M\u1ef9, chi\u1ec1u m\u01b0a l\u1edbn \u1edf Lousiana. T\u00f4i l\u00e0m th\u01a1 nh\u01b0 c\u00e1ch ng\u01b0\u1eddi ta t\u1eadp th\u1ec3 d\u1ee5c, t\u1eadp kh\u00ed c\u00f4ng m\u1ed7i ng\u00e0y. L\u00e0m Th\u01a1 b\u1ea5t c\u1ee9 n\u01a1i \u0111\u00e2u\u2026 T\u00f4i \u0111\u1ecdc th\u01a1 \u00f4ng&#8230; T\u1ef1 th\u00e2n tr\u1ed1ng v\u01a1 tr\u1ed1ng v\u1ed1c&#8230; N\u01a1i phi tr\u01b0\u1eddng York, v\u1eeba r\u1eddi Houston\u2026 Phi tr\u01b0\u1eddng&#8230; Xu\u1ed1ng. Kh\u00f4ng m\u1ed9t ai. Ch\u1ec9 t\u1eadp th\u01a1 \u1ea5m trong l\u1ed3ng ng\u1ef1c&#8230; T\u00f4i \u0111\u1ecdc Th\u01a1 Tuy\u1ec3n c\u1ee7a T\u00f4 Th\u00f9y Y\u00ean trong t\u00ecnh c\u1ea3nh nh\u01b0 th\u1ebf. T\u1eeb \u0111\u00f3 hi\u1ec3u ra B\u00f9i Gi\u00e1ng ph\u1ea3i \u0111i\u00ean, Tam \u00cdch ph\u1ea3i t\u1ef1 t\u1eed (1972). C\u0169ng hi\u1ec3u ra t\u1ea1i sao Nguy\u1ec5n Ch\u00ed Thi\u1ec7n kh\u00f4ng th\u1ec3 l\u00e0m th\u01a1 \u0111\u01b0\u1ee3c n\u1eefa. Tr\u01b0\u1edbc khi ch\u1ebft, b\u1ea5t c\u1ee9 ai c\u0169ng g\u1eb7p ph\u1ea3i t\u00ecnh tr\u1ea1ng \u201cflash back\u201d \u2013 nh\u01b0ng n\u1ebfu kh\u00f4ng ch\u1ebft \u0111\u01b0\u1ee3c th\u00ec ng\u01b0\u1eddi ta s\u1ebd s\u1ed1ng th\u1ea3n nhi\u00ean v\u1edbi t\u1ea5t c\u1ea3 m\u1ecdi ho\u00e0n c\u1ea3nh. S\u1ef1 Th\u1eadt l\u1edbn nh\u1ea5t l\u00e0 C\u00e1i Ch\u1ebft. Kh\u00f4ng ph\u1ea3i tri\u1ebft h\u1ecdc nh\u01b0 l\u1eddi c\u1ee7a Albert Camus \u0111\u00e2u m\u00e0 \u0111\u1ea5y l\u00e0 L\u00fd (gi\u1ea3n d\u1ecb) c\u1ee7a Ngh\u0129a S\u1ed1ng\/Ch\u1ebft, kh\u00f4ng c\u1ea7n ph\u1ea3i l\u00ean \u0111\u1ebfn Hy M\u00e3 L\u1ea1p S\u01a1n tu c\u00e1ch c\u00e1c \u0110\u1ea1t Ma m\u1edbi hi\u1ec3u ra. Ng\u01b0\u1eddi Vi\u1ec7t ai c\u0169ng c\u1ea3m nh\u1eadn \u0111\u01b0\u1ee3c m\u1ed9t l\u1ea7n nh\u01b0ng kh\u00f4ng vi\u1ebft v\u00e0 n\u00f3i ra nh\u01b0 b\u1ea1n v\u1edbi t\u00f4i \u0111ang v\u1ea5n \u0111\u00e1p v\u1edbi nhau. C\u1ee9 nh\u01b0 th\u1ebf t\u00f4i \u1edf M\u1ef9 \u0111\u1ebfn n\u0103m th\u1ee9 m\u01b0\u1eddi-l\u0103m, \u0111i g\u1ea7n h\u1ebft c\u00e1c ti\u1ec3u bang, \u0111\u1ea5t \u0111ai tr\u00ean th\u1ebf gi\u1edbi&#8230; L\u00ean th\u1ea5u Alaska, xu\u1ed1ng t\u1edbi Nam b\u00e1n c\u1ea7u. B\u1ea1n c\u00f2n mu\u1ed1n h\u1ecfi g\u00ec n\u1eefa hay ch\u0103ng?<\/p>\n<p>Tr\u1ea7n V\u0169: C\u00e2u chuy\u1ec7n \u0111\u00e3 kh\u00e1 d\u00e0i, tuy t\u00f4i c\u00f2n mu\u1ed1n h\u1ecfi th\u00eam nhi\u1ec1u n\u1eefa, nh\u01b0ng v\u1eabn ph\u1ea3i k\u1ebft th\u00fac. Tr\u01b0\u1edbc khi ch\u1ea5m d\u1ee9t, t\u00f4i mu\u1ed1n nh\u1eafc l\u1ea1i \u1ea3nh h\u01b0\u1edfng m\u00e0 c\u00e1c t\u1eadp b\u00fat k\u00fd chi\u1ebfn tr\u01b0\u1eddng c\u1ee7a anh \u0111\u00e3 \u0111\u1ec3 l\u1ea1i trong t\u00f4i. Ch\u00fang \u00e1m \u1ea3nh t\u00f4i \u0111\u1ebfn m\u1ee9c t\u00f4i n\u00f3ng ru\u1ed9t kho\u00e1c l\u00ean ng\u01b0\u1eddi s\u1ef1 \u201cnhi\u1ec7m m\u1ea7u\u201d c\u1ee7a ng\u01b0\u1eddi l\u00ednh C\u1ed9ng H\u00f2a m\u00e0 anh m\u00f4 t\u1ea3. Tu\u1ed5i ni\u00ean thi\u1ebfu c\u1ee7a t\u00f4i tr\u00e0n ng\u1eadp nh\u1eefng bu\u1ed5i tr\u01b0a c\u1ee7a vi\u00ean thi\u1ebfu \u00fay Nam tr\u1edf v\u1ec1 doanh tr\u1ea1i, tr\u1ea3i t\u1ea5m n\u1ec7m l\u00ean chi\u1ebfc gi\u01b0\u1eddng hai ch\u00e2n ch\u01b0a d\u1ef1ng, l\u1eafng nghe ti\u1ebfng k\u00e8n c\u1ee7a ng\u01b0\u1eddi l\u00ednh g\u00e1c vang l\u00ean gi\u1eefa xao x\u00e1c v\u1eafng v\u1ebb. T\u00f4i kh\u00f4ng m\u00ea 7 n\u0103m \u1edf l\u00ednh c\u1ee7a Nguy\u00ean V\u0169, Y s\u0129 ti\u1ec1n tuy\u1ebfn c\u1ee7a Trang Ch\u00e2u, Ti\u1ec1n \u0111\u1ed3n c\u1ee7a Th\u1ebf Uy\u00ean, T\u1eed th\u1ee7 c\u0103n c\u1ee9 h\u1ecfa l\u1ef1c 30 H\u1ea1 L\u00e0o c\u1ee7a Tr\u01b0\u01a1ng Duy Hy hay V\u1ecf \u0111\u1ea1n cho con trai \u0111\u1ea7u l\u00f2ng c\u1ee7a Nguy\u1ec5n \u0110\u00ecnh Thi\u1ec1u, nh\u01b0ng t\u00f4i ng\u00e3 x\u1ea5p m\u1eb7t v\u00e0o th\u1ebf gi\u1edbi c\u1ee7a Phan Nh\u1eadt Nam. Cho \u0111\u1ebfn b\u00e2y gi\u1edd t\u00f4i v\u1eabn kh\u00f4ng hi\u1ec3u v\u00ec sao th\u1eddi gian n\u00e0y t\u00f4i say m\u00ea anh nh\u01b0 v\u1eady. Th\u1ebf gi\u1edbi c\u1ee7a ng\u01b0\u1eddi l\u00ednh ng\u1ed3i tr\u00ean s\u01b0\u1eddn \u0111\u1ed3i u\u1ed1ng bia kh\u00f4ng \u0111\u00e1 nh\u00ecn xu\u1ed1ng con s\u00f4ng b\u1ed1c m\u1edd s\u01b0\u01a1ng lam, c\u1ee7a t\u00e2n kh\u00f3a sinh trong chuy\u1ebfn xe l\u1eeda \u0111\u00eam l\u00ean \u0110\u00e0 L\u1ea1t l\u01b0\u1edbt \u0111i gi\u1eefa r\u1eebng th\u00f4ng \u0111\u1ea7y m\u1ed9ng m\u1ecb, c\u1ee7a c\u1ea3 nh\u1eefng b\u1ef1c d\u1ecdc v\u1ec1 S\u00e0ig\u00f2n d\u1eb9p bi\u1ec3u t\u00ecnh g\u00e1c \u0111\u01b0\u1eddng g\u00e1c ch\u1ee3 nh\u01b0 \u0103n m\u00e0y hay ti\u1ebfng kh\u00f3c n\u00e3o l\u00f2ng c\u1ee7a ng\u01b0\u1eddi d\u00e2n ngo\u00e0i Trung tr\u01b0\u1edbc m\u00e1i nh\u00e0 b\u1ecb b\u1eafn s\u1eadp\u2026 T\u00f4i thu\u1ed9c t\u1eebng t\u00ean nh\u00e2n v\u1eadt, t\u1eebng c\u1ea5p b\u1eadc, t\u1eebng th\u00e2m ni\u00ean c\u1ee7a t\u1eebng ng\u01b0\u1eddi, thu\u1ed9c c\u1ea3 ti\u1ebfng ch\u1eedi th\u1ec1 \u201cchay me\u201d th\u1ea5t v\u1ecdng c\u1ee7a vi\u00ean h\u1ea1 s\u0129 Mi\u00ean \u0111\u1ea5m v\u1ee1 chi\u1ebfc n\u00f3n b\u00e0i th\u01a1 khi m\u00e1y bay r\u1eddi Ph\u00fa B\u00e0i, thu\u1ed9c \u0111\u00f4i m\u1eaft nh\u1eabn nh\u1ee5c v\u00f4 h\u00ecnh c\u1ee7a trung \u00fay T\u1ea1o, T\u1ea1o \u0111en c\u1ee7a 10 n\u0103m qu\u00e2n lao&#8230; T\u00f4i c\u1ea3m gi\u00e1c nh\u1eefng trang b\u00fat k\u00fd c\u1ee7a anh th\u1eddi \u1ea5y gi\u00fap t\u00f4i s\u1ed1ng v\u1edbi m\u1ecdi ng\u01b0\u1eddi, c\u1ea3m gi\u00e1c ch\u00fang truy\u1ec1n v\u00e0o ng\u01b0\u1eddi m\u00ecnh n\u1ed7i \u0111au c\u1ee7a c\u1ea3 m\u1ed9t mi\u1ec1n \u0111\u1ea5t n\u01b0\u1edbc, t\u1eeb nh\u1eefng t\u00e0n ph\u00e1 \u0111\u1ebfn gi\u1eadn d\u1eef. Sau n\u00e0y t\u00f4i v\u1eabn \u0111\u1ecdc \u0111i \u0111\u1ecdc l\u1ea1i D\u1ecdc \u0111\u01b0\u1eddng s\u1ed1 1, D\u1ea5u binh l\u1eeda, D\u1ef1a l\u01b0ng n\u1ed7i ch\u1ebft v\u00ec c\u1ea3m gi\u00e1c th\u1eadt m\u1ea1nh \u0111ang s\u1ed1ng v\u1edbi qu\u00ea h\u01b0\u01a1ng m\u00ecnh, tr\u00ean t\u1eebng th\u01b0\u1edbc \u0111\u1ea5t, v\u00e0o t\u1eebng ng\u00f4i l\u00e0ng, \u201cr\u1edd\u201d t\u1eebng c\u00e1i \u1ea5p. C\u00f3 c\u00e1i g\u00ec \u0111\u00f3 th\u1eadt con ng\u01b0\u1eddi, c\u1ef1c k\u1ef3 c\u00f4 \u0111\u1ed9c l\u1eb7ng l\u1ebd gi\u1eefa s\u1eaft th\u00e9p h\u1ed7n \u0111\u1ed9n \u1ea7m vang trong th\u1ebf gi\u1edbi c\u1ee7a anh m\u00e0 b\u00e2y gi\u1edd ph\u1ea3i \u0111\u1ecdc l\u1ea1i m\u1edbi hi\u1ec3u th\u1ea5u h\u1ebft t\u1ea5t c\u1ea3 nh\u1eefng oan khi\u00ean c\u1ee7a cu\u1ed9c chi\u1ebfn v\u1eeba r\u1ed3i.<br \/>\nAnh r\u1ea5t g\u1ea7n v\u1edbi C\u1ed9t m\u1ed1c 125 v\u00e0 B\u00e3o th\u00e9p c\u1ee7a Ernst Junger, \u1edf kh\u00eda c\u1ea1nh ti\u1ebfng n\u1ed5 c\u1ee7a bom \u0111\u1ea1n, nh\u01b0ng trong t\u00e1c ph\u1ea9m c\u1ee7a Junger kh\u00f4ng c\u00f3 d\u00e2n ch\u00fang, kh\u00f4ng c\u00f3 nh\u1eefng l\u00e0ng m\u1ea1c v\u1edbi x\u00e1c nh\u1eefng \u0111\u1ee9a b\u00e9 ch\u1ebft th\u00e2m t\u00edm, kh\u00f4ng c\u00f3 ti\u1ebfng k\u00eau n\u1eb7ng nh\u1ecdc c\u1ee7a d\u00e2n l\u00e0nh c\u1ed1 s\u1ee9c \u0111i theo ng\u01b0\u1eddi l\u00ednh xu\u00f4i Nam\u2026 Trong k\u00fd Phan Nh\u1eadt Nam, ng\u01b0\u1ee3c l\u1ea1i, x\u00e3 h\u1ed9i d\u00e2n s\u1ef1 hi\u1ec7n di\u1ec7n th\u01b0\u1eddng tr\u1ef1c trong chi\u1ebfn tranh. Sau n\u00e0y, sang Hoa K\u1ef3, anh m\u1ea5t \u0111i kh\u00e1 nhi\u1ec1u t\u1ed1 ch\u1ea5t con ng\u01b0\u1eddi trong c\u00e1c b\u00e0i vi\u1ebft, ch\u00ednh v\u00ec anh nghi\u00eang nhi\u1ec1u v\u1ec1 qu\u00e2n s\u1eed, s\u1ed1 li\u1ec7u, ng\u00e0y th\u00e1ng, \u0111\u01a1n v\u1ecb, khi\u1ebfn ph\u1ea7n t\u1eadp th\u1ec3 l\u1ea5n \u00e1t ph\u1ea7n c\u00e1 nh\u00e2n.<br \/>\nTr\u01b0\u1edbc Phan Nh\u1eadt Nam, t\u00f4i nghi\u00eang v\u1ec1 ph\u00eda C\u1ed9ng H\u00f2a theo truy\u1ec1n th\u1ed1ng gi\u00e1o d\u1ee5c gia \u0111\u00ecnh, sau D\u1ecdc \u0111\u01b0\u1eddng s\u1ed1 1, D\u1ea5u binh l\u1eeda, M\u00f9a h\u00e8 \u0111\u1ecf l\u1eeda, T\u00f9 binh v\u00e0 h\u00f2a b\u00ecnh t\u00f4i tr\u1edf th\u00e0nh ng\u01b0\u1eddi qu\u1ed1c gia v\u0129nh vi\u1ec5n. Anh mang tr\u00e1ch nhi\u1ec7m n\u00e0y, \u0111\u00e3 \u201cbi\u1ebfn\u201d t\u00f4i th\u00e0nh ng\u01b0\u1eddi qu\u1ed1c gia v\u00ec \u0111\u00e3 d\u1eabn t\u00f4i \u0111i qua nh\u1eefng th\u01b0\u1edbc \u0111\u1ea5t c\u1ee7a qu\u00ea h\u01b0\u01a1ng ng\u1eadp tr\u00e0n tai \u01b0\u01a1ng. \u0110\u00e1ng l\u1ebd t\u00f4i kh\u00f4ng n\u00ean \u0111\u1ecdc anh \u0111\u1ec3 d\u1ec5 d\u00e0ng th\u1ecfa hi\u1ec7p v\u1edbi th\u1ef1c t\u1ea1i b\u00e2y gi\u1edd, ph\u1ea3i kh\u00f4ng? Mu\u1ed9n m\u1ea5t r\u1ed3i. T\u00f4i \u0111\u00e3 theo anh \u0111i d\u1ecdc \u0111\u01b0\u1eddng s\u1ed1 1.<\/p>\n<p>Phan Nh\u1eadt Nam: Th\u1eadt c\u1ea3m \u0111\u1ed9ng v\u00e0 r\u1ea5t h\u00e3nh di\u1ec7n khi bi\u1ebft c\u00f3 m\u1ed9t ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ecdc, nh\u1edb t\u1eebng l\u1eddi (do m\u00ecnh vi\u1ebft) nh\u01b0 b\u1ea1n \u0111\u00e3 t\u1eadn \u00e2n t\u00ecnh \u0111\u1ed1i v\u1edbi ch\u1eef ngh\u0129a c\u1ee7a t\u00f4i\u2026 Nh\u01b0ng c\u0169ng c\u00f3 l\u1ea7n b\u00e0 v\u1ee3 t\u00f4i (y\u00eau th\u01b0\u01a1ng nhau t\u1eeb 1964 ch\u1ee9 \u0111\u00e2u ph\u1ea3i m\u1edbi chung s\u1ed1ng ng\u00e0y m\u1ed9t ng\u00e0y hai) n\u00f3i ra l\u1eddi ch\u00e2n th\u1eadt (m\u00e0 h\u1eb3n ph\u1ea3i sau nhi\u1ec1u suy ngh\u0129 v\u00ec b\u00e0 \u1ea5y v\u1ed1n k\u00edn \u0111\u00e1o, nghi\u00eam ch\u1ec9nh): Sao \u00f4ng c\u1ee9 vi\u1ebft chuy\u1ec7n chi\u1ebfn tranh, t\u00f9 t\u1ed9i nh\u01b0 th\u1ebf m\u00e3i&#8230; B\u1ea1n \u01a1i, t\u00f4i tr\u1ea3 l\u1eddi sao \u0111\u00e2y? T\u00f4i \u0111i \u0111\u00e2u n\u1eefa? Vi\u1ebft c\u00e1i g\u00ec m\u1edbi n\u1eefa? T\u1ea5t c\u1ea3 \u0111\u00e3 th\u00e0nh s\u1ef1. Ch\u1eb3ng c\u1ee9 ri\u00eang t\u00f4i m\u00e0 h\u1ea7u nh\u01b0 \u0111\u1ed1i v\u1edbi t\u1ea5t c\u1ea3 nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi c\u1ea7m b\u00fat\u2026 \u0110\u00e2y, l\u1ea5y v\u00ed d\u1ee5, nh\u1eefng \u201canh\u201d, nh\u1eefng \u201cem\u201d v\u00e0 nh\u1eefng \u201ct\u00f4i\u201d\u2026 B\u1ea1n ch\u1ec9 cho t\u00f4i xem trong ba c\u00e1i c\u1ed9t tr\u1ee5 \u201ct\u01b0\u1edfng nh\u01b0 l\u00e0 quan tr\u1ecdng gh\u00ea g\u1edbm\u201d kia c\u00f3 c\u00e1i n\u00e0o l\u00e0 \u201c\u0111\u00e1ng \u0111\u1ec3 n\u00f3i l\u00ean\u201d? Bao nhi\u00eau th\u1ebf k\u1ef7 ch\u1eef ngh\u0129a, v\u0103n ch\u01b0\u01a1ng ng\u01b0\u1eddi ta d\u00f9ng \u0111\u1ebfn \u0111\u1ed9 \u0111\u00e1ng s\u1ee3 c\u00e1i tam gi\u00e1c (v\u00f4 ph\u01b0\u01a1ng ph\u00e1 v\u1ee1) \u1ea5y. Tuy nhi\u00ean, t\u00f4i v\u1eabn\u2026 h\u1ecdc, \u0111\u1ecdc, vi\u1ebft m\u1ed7i ng\u00e0y. \u1ede Minnesota, t\u00f4i l\u00e0 m\u1ed9t trong nh\u1eefng sinh vi\u00ean gi\u00e0 nh\u1ea5t tr\u01b0\u1eddng. C\u1ee9 nh\u01b0 Sisyphe th\u00f4i. Nh\u01b0ng bi\u1ebft \u0111\u00e2u tr\u00ean \u0111\u01b0\u1eddng l\u0103n \u0111\u00e1 l\u00ean \u0111\u1ec9nh n\u00fai h\u1eafn ta (b\u1eaft bu\u1ed9c) nh\u1eadn ra m\u00ecnh (L\u00e0 ai? L\u00e0m g\u00ec?) v\u1edbi t\u1ea5t c\u1ea3 h\u00f9ng v\u0129 \u0111\u01a1n \u0111\u1ed9c ri\u00eang. M\u1edf chi\u1ebfc m\u00e1y l\u00ean, ng\u1ed3i xu\u1ed1ng v\u1edbi b\u00e0n g\u00f5 l\u00e0 l\u00f2ng b\u00ecnh an, vui vui&#8230; T\u00f4i kh\u00f4ng h\u1ec1 c\u00f3 ngu\u1ed3n vui l\u1edbn. N\u00f3i r\u1ea5t th\u1eadt l\u00f2ng \u0111\u1ec3 ch\u1ea5m d\u1ee9t. B\u1ea1n kh\u00f4ng mu\u1ed1n h\u1ecfi n\u1eefa, t\u00f4i c\u0169ng \u0111\u00e3 qu\u00e1 m\u1ec7t. C\u00e1m \u01a1n b\u1ea1n \u0111\u00e3 \u0111\u1ecdc k\u1ef9, \u0111\u00e3 h\u1ecfi th\u1eadt. Th\u1ebf l\u00e0 \u0111\u1ee7 v\u00ec nh\u1eadn \u0111\u01b0\u1ee3c ph\u1ea7n th\u00fac d\u1ee5c: \u00cdt ra ch\u1eef ngh\u0129a (m\u00ecnh vi\u1ebft n\u00ean) kh\u00f4ng \u0111\u1ebfn n\u1ed7i v\u00f4 \u00edch. M\u1ed9t ng\u01b0\u1eddi kh\u00f4ng c\u0169ng \u0111\u1ee7. R\u1ea5t c\u1ea3m \u01a1n.<br \/>\n<strong>Tr\u1ea7n V\u0169 th\u1ef1c hi\u1ec7n qua \u0111i\u1ec7n th\u01b0<\/strong><br \/>\nNg\u00e0y 8 th\u00e1ng 10, 2008.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>G\u1eb7p L\u1ea1i Phan Nh\u1eadt Nam Tr\u00ean Qu\u1ed1c L\u1ed9 1 (Chu\u0309 Nh\u00e2\u0323t, 22 Tha\u0301ng Ba-2009) TR\u1ea6N V\u0168<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"jetpack_post_was_ever_published":false,"_jetpack_newsletter_access":"","_jetpack_dont_email_post_to_subs":false,"_jetpack_newsletter_tier_id":0,"_jetpack_memberships_contains_paywalled_content":false,"_jetpack_memberships_contains_paid_content":false,"footnotes":""},"categories":[33],"tags":[63,72,117],"class_list":["post-7307","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-than-hu-khac","tag-hoang-lan-chi","tag-phan-nhat-nam","tag-tran-vu"],"jetpack_featured_media_url":"","jetpack_shortlink":"https:\/\/wp.me\/p1DQbJ-1TR","jetpack_sharing_enabled":true,"_links":{"self":[{"href":"http:\/\/hoanglanchi.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/7307","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"http:\/\/hoanglanchi.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"http:\/\/hoanglanchi.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"http:\/\/hoanglanchi.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"http:\/\/hoanglanchi.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=7307"}],"version-history":[{"count":0,"href":"http:\/\/hoanglanchi.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/7307\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"http:\/\/hoanglanchi.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=7307"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"http:\/\/hoanglanchi.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=7307"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"http:\/\/hoanglanchi.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=7307"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}