Bài trích từ mục Chia Sẻ của BT. Viết từ tháng 11/2013. Mục đích chia sẻ kinh nghiệm. HLC chưa bao giờ biết đến hay đọc essay của bất kỳ ai.
Sức Mạnh Của Chữ Nghĩa
Tháng này tôi xin chia sẻ với quý bạn một kinh nghiệm còn nóng hổi của tôi. Đó là sự kiện tại sao tôi được cấp học bổng APIASF, một học bổng chỉ dành cho người gốc Châu Á/Thái Bình Dương, học giỏi và có mục đích học đại học.
Sáng hôm nay trời như “nũng nịu”. Lạnh một tí và hơi mưa một tí. Trong không khí như vậy thì không thể nào không nghe nhạc được.
Mấy hôm trước Hoàng Lan Chi giới thiệu nhạc xưa. Ưu ái Nguyễn Văn Đông là vì HLC từng viết rằng có hai người mà HLC yêu mến: một người viết cho quê hương và một người viết cho người lính bảo vệ quê hương. Người kia, Phạm Duy, được ưu đãi, thoát cộng sản và lại trở về. Người nọ, Nguyễn Văn Đông, bị “bạc đãi” trong ngục tù hơn mười năm với vết tích thương tật trên tay khiến nay ông không thể đàn được. Một người kể trong tù rằng anh ta học đàn với nhạc sĩ Nguyễn Văn Đông và ông đã dùng chân để dạy. Tôi yêu quê hương và ngay từ thuở bé nhạc quê hương thường làm tôi xúc động hơn cả. Vì thế nếu tôi Tình Ca, Ngày Trở Về, Người Về .., cũng là dễ hiểu. Cũng dễ hiểu khi tôi yêu Mấy dặm sơn khê, Khúc tình ca hàng hàng lớp lớp, Phiên gác đêm xuân..
Hải Ngoại Thương Ca là một nhạc phẩm hay của Ns Nguyễn Văn Đông. Không bằng Mấy Dặm Sơn Khê nhưng HNTC cũng có nét riêng của nó. Nội dung bài có thể gây chút khó hiểu vì vào thời điểm nhạc phẩm chào đời thì tác giả lại có những tư tưởng như của một người xa xứ mơ về vùng quê hương xa vời vợi.
Ai hát nũng nịu nhất nhỉ?
Lẽ ra thứ bẩy phải giới thiệu nhạc cuối tuần nhưng vì bận vài thứ mà đúng là cuối cùng của tuần, HLC mới nghe nhạc.
Hôm nay hơi nghịch một tí. Tôi nghe nhiều giọng hát của nhạc phẩm Sắc Hoa Mầu Nhớ của Nguyễn Văn Đông, nào là Thanh Tuyền, Giao Linh, Phương Dung, Ngọc Minh, Tâm Đoan, Hương Lan, Phi Nhung, Liên Hương, Mạnh Hùng, Như Quỳnh, Thế Sơn, Duy Khánh, Duy Trác, Phượng Vũ rồi Lệ Thanh, Thanh Thuý và cả Minh Cảnh ca tân cổ giao duyên nữa.
Giao Dinh-Katherine Sleep
Before 75, though not interested in pedagogical career, but in the end as though leading by demons, I ended up joining the profession. Not beating around the bushes, everyone can guess that I was a demanding teacher. That it should be so. Being descendant of a teacher who observed traditional methods, of course, I am a difficult one.
After some decades, I once again became students. The problem is that during my high school years at Gia Long High, my primary foreign language was French while I only studied English for three years. I did not learn any foreign language in college. Arriving late in the United States at age 55 (because the Communist would not let me migrate earlier), and having to work to make a living, I did not have time to go to school. My work revolved around the Vietnamese community, so I did not have the needs or opportunities to speak or listen to English.
After being laid off during the economic downturn, I moved to California to go back to school because that is where I had many relatives, and tuition was not as expensive as in VA. I intend to obtain a certificate of “web designer” after my English gets better. I love the webs and computer. Perhaps after medical field, computer is my favorite area.
I first could only enroll in ESL at English language centers because I had not earned “in state” status. I love the two ESL teachers at Lincoln center: Hyde Dianne and Davis Mejia. During the past school year, I began to go to “college”. After taking the test, I was put at a higher level. However, except for grammar (thanks to my old school) my listening and speaking ability was poor, so I requested to be put at level two. I was very pleased with the dedication of Mrs. Sue Chase during the last term, and I am even more satisfied with Mrs. Katherine Sleep during this term.
Of course, I do not always agree with all of her teaching methods, but I think the majority of her ways brings good results.
First, I want to talk about how she “controls” the class. To have good results, all “undisciplined” students must first be put into order. Several uninterested students do not take learning seriously. They have many bad habits: forgetting to turn off the cell phone, talking loudly in class. Mrs. Sleep took a poll of the class about “punishment”, and we all agreed that each violator would pay 25 cents for each incident: speak Vietnamese in class, not turning off the phone etc…). In addition, she would go down to the last table and stand right behind the character that was “a little lazy” to check their papers. She does not hesitate to make students change their seats. The ones who like to talk would be separated; one person would be moved to the front-row table. As for those who are at the front rows but continue to talk, she would have him/her answer five consecutive questions.
It works marvelously! She gains control of the class without having to do all the shouting or getting angry… While I was teaching, I never thought of these methods. The most noticeable results are that the whole class moves along nicely; even the naughty ones become more studious. She practices the exact essence of the logo: “The success of our students is our goal!”
Second, she has a very good way to help ESL students remember new words. Each day, she reads “dictation” once or twice the new words in the lessons she has taught, and rereads difficult words several times. Personally, I am extremely grateful to her for this. It helps me remember new words. This method is very fast because one has to write just about 15 words on scrap paper. Upon listening to her, we learn how to pronounce and remember the words.
Third, in writing, she helps students remember their errors by giving out samples. Each sample consists of three samples of the same subject. Sample 1: bad; sample 2: better; last sample: best. The samples help students see clearly and quickly the common errors.
Fourth, she distributes short “conversation” paper. We first listen to her guidance and practice at home. Then she randomly called two people to practice by reading in front of the whole class. Because the lesson is short, we learn easily and read quite smoothly.
Fifth, she encourages us to be familiarized with the Oxford dictionary by learning from it a few words each day. A majority of us do not like this part because we have to carry the heavy dictionary, and the letters in the dictionary are so small that we become very tired after looking up them up for a while. In our opinion, e-dictionary or online-dictionary is much handier. It would be better if she gave out instructions to three groups and had them practice with about four dictionary in the offices. That way, by working in groups, we would still understand the lessons without having to buy dictionaries.
Sixth, as for reading, she let us read “VOA-learning English”. We are not interested in this part because at ESL level 2B, we do not need VOA news. We need simple, attractive “reading” materials similar to the True Story. At higher levels, the Internet offers better reading materials for many different levels. Each post is accompanied with questions, which help students progress faster in their “reading”.
In summary, we sometimes have to work “hard” during the four hours with Mrs. Sleep. However, we are pleased with our progress. When I was teaching, I often said to my students, “I have to teach you properly, and, in return, you must learn accordingly. If I did not teach, then I would be a thief of two things: one is money from the government that was paid to me; and two, I would steal the time of the studious students. You set aside the time for my class when I am not teaching, that is thievery on my part.”
I write this article to show my gratitude to Mrs. Sleep, who has dedicated her life to her career, as well as to help other teachers think and explore ways that are more effective.
The progress of students is the biggest reward for teachers, for in addition to the students’ gratitude, they also get thanks and appreciations from their parents and the societies.
Cindy Giao Dinh
Kỳ này xin được giới thiệu BS Hồ Ngọc Minh, chuyên khoa Hiếm Muộn. BS Hồ Ngọc Minh 55 tuổi, chánh quán Ngũ Hành Sơn, Đà Nẵng. Học trung học Lasan Đức Minh đến năm 1975, sau đó chuyển qua trường Nguyễn Đình Chiểu (Hồ Ngọc Cẩn), tốt nghiệp trung học năm 1977. Học đại học Bách Khoa Phú Thọ, vượt biển đến Mã Lai và định cư ở New York năm 1979, chuyên ngành Sản Phụ Khoa năm 1990 (tại Parkland Memorial Hospital, Dallas Texas), chuyên khoa Hiếm Muộn và Nội Tiết (tại University of California, San Diego năm 1994), Research scientist (tại National Institutes of Health, Maryland, năm 1995). Hành nghề chữa trị hiếm muộn từ năm 1995 tại San Diego và Orange County California. Gia cảnh: Vợ là Hồ Vũ Mỹ Liên, Bác sĩ Sản Phụ Khoa San Diego. Có 2 trai và một gái. Liên lạc: (714) 429-5848.
HLC: Xin chào BS Hồ Ngọc Minh. Biết bác sĩ đã lâu nhưng không phải vì tài “create baby” mà vì nhạc Vũ Thư Nguyên. Sau đó có mời bác sĩ trò chuyện về đề tài “Âm nhạc với sức khoẻ”. Hôm nay xin được trò chuyện với bác sĩ về đề tài “hiếm muộn”. Trước hết cho hỏi vì sao bác sĩ chọn ngành sản phụ khoa? Khi chọn, ý kiến gia đình thế nào?
BS: Chào chị HLC, thưa chị thật ra khi lớn lên, giống như một số gia đình Việt Nam, ba má của tôi ước muốn các con của mình trở thành bác sĩ. Sau khi vượt biển, một thân một mình tới Mỹ, lúc ấy học y khoa là một điều mơ ước không dám với tới. Đang định tiếp tục học ngành công chánh (civil engineering) thì được University of Miami cho học bổng và nhận vào y khoa. Khi còn là sinh viên có một vị giáo sư về ngành sản phụ khoa và phu nhân lại thương mình như con đẻ, tận tình dẫn dắt và giúp đỡ. Ngoài ra vì bà cụ thân sinh còn là một cô mụ hộ sinh trong thời kháng chiến 1945-1954, tôi rất cảm động khi thấy nhiều “người con” tìm gặp má tôi để “cám ơn má đã giúp con ra đời, khi trên bom, dưới đạn”. Vì thế tôi quyết định xin đi học ngành sản phụ khoa.
HLC: À hoá ra đôi khi nghề nghiệp đến rất tình cờ. Tôi tự hỏi nếu như ngày đó vị giáo sư thương mến bác sĩ không phải là ngành sản phụ khoa mà là chuyên khoa chữa bịnh đàn ông thì hẳn bây giờ Hồ Ngọc Minh sẽ nổi tiếng với ngành khác phải thế không? Nói đùa tí thôi. Thế lý do nào khiến bác sĩ chọn ngành hiếm muộn và thụ thai nhân tạo sau sản phụ khoa?
BS: Sau khi học xong chuyên môn về Sản Phụ Khoa, các bác sĩ có hai lựa chọn: hành nghề Bs Sản Phụ Khoa hay tiếp tục đi học thêm lên. Đối với những người tiếp tục đi học thì lại có ba lựa chọn khác nhau: 1) Chuyên ngành sản khoa (Maternal Fetal Medicine tức là High Risk OB) . 2) Ung thư phụ nữ (Gynecologic Oncology). 3) Hiếm Muộn và Nội Tiết (Reproductive Endocrinology and Infertility). Riêng cá nhân tôi thì sau khi làm bác sĩ sản phụ 3 năm, tôi quyết định học ngành Hiếm Muộn và Nội Tiết vì 3 lý do chính: 1) Muốn học cho trọn con đường học vấn của mình khi còn cơ hội. 2) Ngành này có những phát triển về khoa học, kỹ thuật ngày càng mới lạ thích hợp với gốc gác của mình là một kỹ sư. 3) Ngành này giúp cho mình có thể giúp đỡ, phụng sự và đem lại niềm vui cho mình, cho bệnh nhân, trong đó có cả nhiều người Việt chúng ta.
HLC: Tổng cộng từ khi hành nghề đến nay là bao nhiêu năm? BS thành công trong chữa trị hiếm muộn bao nhiêu %?
BS: Trong gần 20 năm hành nghề, sác xuất chữa trị thành công trung bình khoảng 50% đến 60% cho mỗi lần cấy thai. Trên thực tế sác xuất thành công có thể cao hơn một tí, nếu tính trên con số bệnh nhân vì một số bệnh nhân phải cấy thai hai lần mới có kết quả.
HLC: Người mẹ già nhất và Bs đã thành công trong chữa trị hiếm muộn là bao nhiêu tuổi? Xin kể chi tiết về case này?
BS: Cho tới nay người mẹ lớn tuổi nhất thành công với sự giúp đỡ của tôi là 52 tuổi. Thường thì khả năng có thai tự nhiên của con người tuột giảm sau 30 tuổi cho đến khi nghỉ kinh ở tuổi 51. Một phụ nữ trên 40 tuổi khả năng có thai với phương pháp thụ thai trong ống nghiệm còn 15%. Ở tuổi 50 khả năng thành công chỉ dưới 3%. Một số lớn phụ nữ trên 40% được khuyên là nên dùng trứng của người trẻ tuổi hơn, trong độ tuổi 20 để có thể có con mau chóng. Năm đầu tiên, mới hành nghề, có một phụ nữ người Ấn Độ ở Orange County đến tham khảo. Hai vợ chồng nhất định phải dùng trứng của bà chứ không chịu xin. Tôi miễn cưỡng cho họ một cơ hội. Sau khi kích thích trứng bằng thuốc, tôi lấy được 2 cái trứng và chuyển vào một phôi duy nhất. Và, bà người Ấn này có thai, sanh con hoàn toàn bình thường.
HLC: Thật tuyệt. Với VN, ngoài 40 tuổi thì khả năng sanh đẻ đã hạn chế. Vậy mà nay Bs đã giúp một phụ nữ 52 tuổi có con. Nếu được phép của bệnh nhân, xin bs chia sẻ kỹ hơn về trường hợp này? Họ đã con trước đó chưa. Nếu đã thì vì sao lại muốn có con nữa ở tuổi muộn màng? Nếu chưa thì vì sao, bận bịu cuộc sống hay trở ngại trong chữa trị hiếm muộn. Người chồng của bà 52 này bao tuổi và đứa trẻ “hạnh phúc muộn màng” hiện giờ ra sao?
BS: Cặp vợ chồng người Ấn này thật ra cũng không khác biệt so với một số bệnh nhân người Việt của tôi sau này cho lắm. Người chồng trẻ hơn vợ hai tuổi. Họ có một đứa con trai, chết sớm bên Ấn Độ vì bệnh tật. Sau đó người chồng qua Mỹ trước lo làm ăn trong nhiều năm, bảo lãnh được vợ qua thì cũng đã muộn. Có lẽ vì nền tảng văn hóa của người Ấn cho nên tôi không được biết trực tiếp về đứa bé “phép màu” này. Tuy nhiên qua những bệnh nhân được giới thiệu bởi cặp người Ấn này, tôi được biết đó là bé gái, chăm học và học rất giỏi, được học bổng vào trường đại học Ivy Leagues.
HLC: Thế còn sanh con theo ý muốn? Bao nhiêu case thành công?
BS: Lựa chọn bé trai hay gái theo ý muốn đạt vào khoảng 60% nếu dùng phương pháp lọc tinh trùng, và 100% nếu dùng phương pháp cấy thai trong ống nghiệm. Tuy nhiên sác xuất thành công của việc sanh con, trai hay gái tùy theo ý muốn, bao gồm một sác xuất khác: khả năng có thai, bằng phương pháp bơm tinh trùng là 20% và bằng thụ tinh trong ống nghiệm là 60%.
HLC: Lọc tinh trùng là sao? Có phải lấy tinh trùng và loại bỏ nhiễm thể nào đó? Khi nào sử dụng phương pháp bơm tinh trùng và khi nào thụ tinh trong ống nghiệm?
BS: Phương pháp lọc tinh trùng thật ra khá thô sơ. Dựa trên lý thuyết là tinh trùng đực nhẹ hơn và dễ chết yểu trong môi trường acid, tinh dịch được quay trong máy ly tâm để phân tách dựa trên sức nặng và môi trường kiềm hay acid. Vì thế phương pháp nầy thật ra không chính xác cho lắm. Với phương pháp thụ tinh trong ống nghiệm thì khi phôi được 3 ngày tuổi, mình có thể nhuộm màu các nhiễm sắc thể bằng kỹ thuật gọi là FISH (fluorescence in situ hybridization). Những nhiễm sắc thể này sẽ phát quang như những chùm sao li ti dưới kính hiển vi. Bác sĩ sẽ đọc được những nhiễm sắc thể nhuộm màu này xem có bình thường, có tật bẩm sinh hay không và biết luôn là trai hay gái. Khi nhu cầu lựa trai hay gái không nhất thiết quan trọng cho lắm và khi tài chánh là một vấn đề thì nên dùng phương pháp lọc tinh trùng. Tuy nhiên khi cặp vợ chồng lớn tuổi, đã có nhiều con cùng một phái tính, và muốn con mình không bị tật nguyền thì nên dùng phương pháp thụ tinh trong ống nghiệm.
HLC: Ẩm thực ảnh hưởng thế nào đến sanh đẻ và sanh con theo ý muốn?
BS: Các bác sĩ vẫn khuyên bệnh nhân nên ăn uống cân bằng (balanced) và “healthy” , tránh rượu, thuốc lá là đủ. Một số nghiên cứu cho thấy phụ nữ ăn nhiều chất đạm protein dễ có con hơn. Về việc sanh con theo ý muốn thì những lời khuyên cổ điển cho là muốn có con trai thì nên ăn ngọt, thức ăn nhiều chất kiềm và muốn có con gái thì nên ăn nhiều đồ chua, có nhiều acid hơn. Tôi có viết một bài về những cách tự nhiên để sanh con tùy theo ý muốn, có trên mạng và ở trang nhà bacsihongocminh.com. Tuy nhiên nếu chỉ dựa chế độ ăn uống thì khả năng thành công cũng chỉ 50/50 mà thôi.
HLC: Nhiều vị lãnh đạo tôn giáo không đồng ý với việc sinh con theo ý muốn. Ý kiến cá nhân bác sĩ ?
BS: Theo tôi, các vị lãnh đạo tôn giáo chỉ đưa ra lời khuyên nhưng không nhất thiết là luật pháp để ràng buộc con người. Một số những lời khuyên đó dựa trên những hiểu biết, và những thành kiến cổ xưa xuất phát từ những tiêu chuẩn đạo đức cần phải cập nhật hóa theo đà phát triển của xã hội. Khi một tiến bộ khoa học được phát minh, chúng ta cần phải mở rộng tầm nhìn để biết sử dụng nó thế nào cho đúng, cho hợp lý vì nếu tiến bộ đó hữu ích thì mình phải chấp nhận sư hiện hữu của nó trong đời sống. Cụ thể, phương pháp lựa chọn trai gái cho phép chọn lựa khi phôi chưa thành hình còn hơn khi thai đã phát triển lớn lại đi phá bỏ, hay sau khi sau em bé ra đời lại sát hại hay ruồng bỏ chúng.
Tôi xin kể một thí dụ khác. Một cặp đến gặp tôi, người chồng là Mỹ trắng tên John, cô vợ tên Beth người gốc Argentine để chữa trị hiếm muộn. Hai vợ chồng có đạo Công giáo và cha cố chỉ cho phép làm thụ thai nhân tạo một lần mà thôi. Một tháng sau, John bị gọi đi Kuwait trong chiến tranh vùng vịnh lần thứ nhất. Tôi dùng tinh trùng đông lạnh của John để lại, cấy thai cho Beth. Dưới một năm sau, hai vợ chồng ẳm bé Liz đến thăm tôi. John kể khi nghe tin Beth cấn thai, anh đã khóc và quỳ xuống trong trại lính và nói: “Cám ơn Chúa đã dẫn dắt chúng tôi đến gặp bác sĩ!” Lại 10 năm sau đó, Liz được mẹ đem đến thăm tôi vì bé Liz muốn gặp tôi. Bé hỏi tôi một câu rất ngây thơ nhưng lại rất thông minh: “Are you my creator?”, (Ông có phải là đấng đã tạo ra con hay không). Câu hỏi làm tôi tốn vài phút suy nghĩ mới trả lời được: “ Không phải là tôi mà là Chúa đã tạo ra con vì người muốn con hiện diện trên đời này!”
HLC: Quả là cảm động. Có lẽ đây là phần thưởng quý giá cho bác sĩ. Với kinh nghiệm cá nhân qua sản phụ khoa và hiếm muộn khoa, Bs có lời khuyên gì cho giới trẻ? Vd trai nên lấy vợ khi nào và gái lấy chồng khi nào? Độ tuổi nào thích hợp để cặp đôi nghĩ đến việc có con? Sau khoảng thời gian bao lâu để tự nhiên mà không thụ thai thì nên đi khám bác sĩ?
BS: Khả năng có con mạnh khỏe tốt nhất cho người phụ nữ là từ 25 đến 30 tuổi. Còn đàn ông dưới 40 tuổi thì có con ít bị bệnh tật. Vì thế nên lập gia đình hay có con khi người vợ trên dưới 30 là tốt nhất. Thường thì sau một năm để tự nhiên gần 90% căp vợ chồng sẽ có thai. Lời khuyên hiện nay là nếu người vợ dưới 35 tuổi thì có thể chờ sau 12 tháng mới đi tham khảo bác sĩ. Nếu người vợ trên 35 tuổi thì nên gặp bác sĩ sau 6 tháng.
HLC Bệnh nhân của bác sĩ, bao nhiêu % là người nước ngoài và bao nhiêu % người Việt?
BS: Hiện nay khoảng 2/3 là người Việt và 1/3 là người các chủng tộc khác.
HLC: Tổng số ca hiếm muộn thành công nghĩa là tổng số trẻ em chào đời từ bác sĩ là bao nhiêu?
BS: Trong gần 19 năm hành nghề, con số em bé chào đời với sự giúp đỡ của tôi gần 1000 em.
HLC: Quả là lý thú. Bác Sĩ có nhiều “con nuôi” quá nếu có thể gọi như thế cho vui. Cuối cùng, nếu không có gì trở ngại, bác sĩ có thể cho biết đại khái giá tổng quát cho chữa trị hiếm muộn dao động từ bao nhiêu đến bao nhiêu?
BS: Thưa chị hiện nay ở Mỹ phí tổn chữa hiếm muộn tốn từ $8,000 đến $12,000 tùy theo trường hợp.
HLC: Xin cảm ơn những tin tức, chia sẻ của Bác sĩ Hồ Ngọc Minh. Xin hẹn gặp bác sĩ ở một dịp khác, sẽ là một trò chuyện với nhạc sĩ Vũ Thư Nguyên. (1)
Hoàng Lan Chi
(1) Bác Sĩ Hồ Ngọc Minh có bút hiệu Vũ Thư Nguyên khi viết văn, làm thơ, viết nhạc.
California đang có bão rớt. Trời u ám và mưa. Vốn là vùng sa mạc nên khi mưa tí tách thì cây cỏ có vẻ mượt mà hơn. Tôi không thích mưa vì trước kia đã khốn khổ với miền Nam mưa nắng hai mùa. Ngày còn ở Virginia mưa nhiều hơn ở đây. Có những hôm mưa cũng trắng xoá cả bầu trời gợi nhớ mưa Sài Gòn. Về đây thi thoảng mới mưa. Đêm nghe tiếng mưa tí tách thật buồn nhưng cũng thật thích. Có lẽ đó là một “thú đau thương”.
Continue reading
Mười năm đọc lại thơ Hà
Mười năm xúc cảm vẫn là tinh khôi
hoanglanchi
Ngày 25 tháng 5/2003, từ trong nước tôi mở topic “Đạn thơ từ tim vỡ” cho nhà thơ Hà Huyền Chi trên trang web ĐT và VB. Tôi đặt tựa ấy vì câu thơ này của Hà “Thơ là đạn bắn từ trái tim nứt rạn”. Thấm thoát đã mười một năm. Hơn một thập kỷ và hôm nay tôi quay lại với “chàng”, “đại huynh” và cũng là “Zùa” của tôi. Tuần trước được tin nhà thơ bị nạn sức khoẻ, tôi hứa sẽ viết cho “chàng” vào cuối tuần. Lời hứa, sẽ thực hiện hôm nay, một chủ nhật không buồn mà cũng chẳng vui, từ Rừng gió California.
Trong số những thi sĩ tôi mến, Hà Huyền Chi là người tôi quen đầu tiên, Hoàng Anh Tuấn thứ hai, Hoàng Ngọc Liên thứ ba. Một người tôi cũng quý lắm và không còn cơ hội vì ông đã đi xa rồi: Phạm Công Thiện.
Trang web tôi mở topic Thơ cho Hà Huyền Chi năm 2003
Lý do quen vì sao thì tôi không còn nhớ nhưng hiển nhiên ai cũng có thể đoán được là một người như thi sĩ Hà Huyền Chi thì luôn chiều chuộng ưu ái phụ nữ. Tôi cũng không biết vì sao tôi gọi Hoàng Anh Tuấn là “chú” còn Hà Huyền Chi thì lại là “anh”. Thôi kệ. Ông anh này đào hoa và dường như không được cảm tình của nhiều vị đàn ông trong và ngoài giới văn nghệ. Thì cũng phải thôi. Mấy vị nghệ sĩ đa tình, đào hoa, nhiều cô thích thì bị đàn ông khác ghét cũng đúng thôi mà.
Với tôi, Hà Huyền Chi dễ thương. Anh nói chuyện qua mail dí dỏm, nghịch ngợm, trẻ trung. Còn nhớ ngày đó Hà gửi mail cho tôi như vầy sau khi nhận file mp3 từ tôi “Bé ơi, em hát Lệ Đá hay lắm nhưng nếu em đừng hát thì còn hay hơn!”. Đấy, “lão” ghẹo tôi như vậy đó. Có một khoảng thời gian hai anh em mail qua lại với những câu thơ ngắn trêu nhau rất vui. Computer bị hư tôi không còn giữ và chỉ nhớ vài điều nho nhỏ. Một điều nho nhỏ là ngày đó Hà Huyền Chi chấm nhan sắc tôi bẩy điểm, tôi không chịu và Hà viết mấy câu sau thật dễ thương:
Vũ trụ dựng nên với bẩy ngày
Hồn anh bẩy mảnh thả trên mây
Cho em bẩy điểm còn chê ít
Thì tặng cho em cả mạng này
Động Lòng
Lần đầu em nói thương anh
Tim như pháo nổ tan tành xác vui
Ôm cây đợi thỏ đã đời
Lòng anh hẳn động lòng trời, lòng em
Hà Phế Đế
Hà Huyền Chi chỉ viết cho tôi vài bài thơ, không phải mấy trăm bài như khi anh viết cho những người tình A, B, C. Bởi tôi chỉ là một cô em gái. Không bao vờ Hoàng Lan Chi là người tình của ai cả nhất là mấy ông thi sĩ! Nhưng mỗi bài đều có một cái gì đó của tôi trong ấy. Ví dụ với “Nhắp chén quỳnh đắng nghét tuổi thơ” thì là Hà viết về Quỳnh tên tôi và có cả hình ảnh con thỏ. Trước đó Hà Huyền Chi ví tôi là thỏ còn Hà là Zùa. Từ đó, mail cho nhau, Hà xưng Zùa và gọi tôi Thỏ. Hay bài “Nụ hôn tháng hạ” thì là từ bức hình tôi mặc áo tứ thân. (Em quỳnh khép áo tứ thân – Anh hoang mạc gió, phong trần đã quen) [1]
Tôi viết cho Hà bài đầu tiên “Cảm nhận về bài thơ Nửa Kia Ơi của HHC”. Đó là bài thơ Hà viết cho vợ. Ý tứ trong bài ấy dễ thương làm tôi xúc động. Sau này Hà gửi bài của tôi cho ký giả Thiên Hà (ở Việt Nam) để Thiên Hà in trong một cuốn sách nói về văn nghệ sĩ Sài Gòn xuất bản khoảng sau 2000.
Thuở ấy, vào năm 2005, một ngày mùa đông của rừng gió Virginia. Mùa đông của thành phố hoa anh đào thì buồn lắm. Tuyết phủ trắng xoá và gió lạnh. Tôi say đắm đọc thơ Hà Huyền Chi khi cuộn mình như “con sâu làm tổ” trong chăn ấm. Ngày ấy trang web của anh vừa hoàn chỉnh do một nhóm mấy người bạn thực hiện. Vào năm 2005, một trang web như vậy rất lộng lẫy.
Ngày đó tôi đặt bút viết:
Thuở bé tôi yêu thơ đất nuớc. Giờ lịch sử làm xao xuyến hồn tôi.Thuở trâm cài, tôi yêu thơ tình nhẹ nhàng như sương khói. Nguyên Sa là một, Hoàng Anh Tuấn là hai, Mường Mán là ba.. Thuở me dốt , tôi yêu thơ Phạm Công Thiện, chút bí hiểm Bùi Giáng, chút ngậm ngùi Nguyễn Đình Toàn.
Rồi xế chiều tôi yêu thơ Hà Huyền Chi. Thấy anh đùa giỡn với từng con chữ như trẻ con đánh vụ. Vả lại, tôi – cũng có phần thích -cách xưng hô trong thơ tình HHC. Ta-Nàng-Em.
Ta, danh xưng cho ngôi vị thứ nhất mang một ý nghĩa cao lớn, mạnh bạo, hùng vĩ .Ta -như người anh cả. Ta- như kẻ anh hùng . Ta-như người quân tử. Ta– sẽ không bao giờ chấp với em!
Một trong những điều tôi cần ở người đàn ông là tính cách Lớn. Lớn để không chấp với trẻ con. Tôi thích mình đuợc coi như trẻ nhỏ.Tha hồ nói, tha hồ đỏng đảnh và không bị chấp nê.
Hà Huyền Chi, với tôi, đã chắt lọc từng ý thơ, từng con chữ. Ngôn ngữ thơ anh tràn ngập cái lãng mạn vô bờ của mây ngàn gió nội nhưng đan xen là uy vũ của chim bàng và cái nhũn của Trương Vô Kỵ. Tôi ví như thế đấy. Cuối đời giang hồ, Trương – oai trấn bốn phương – chỉ xin vẽ lông mày cho giai nhân. Thì Hà , vẫn là xin xỏ nhưng ngầm trong xin xỏ là cái ngạo mạn của một “thằng lính ” ! Và tôi -thì –cũng yêu lính.
Tôi -con người khoa học nên luôn thích phân tích theo khoa học . Tôi tìm thấy trong thơ Hà chất lãng mạn.
Lãng mạn trong thơ Hà đây: Bài thơ “Anh và nỗi nhớ”
Qua bài thơ trên, bài thơ 6/8 , dễ đưa những tình cảm diễn tả trong thơ đến gần độc giả vì tính chất dân ca nhưng lời thơ của Hà thì sang cả:
Hai tay nâng chén hoang đường mà say
Hay gợi hình mà ứớt át vô cùng:
Cây mưa đổ trận mưa vui
Anh và nỗi nhớ tạnh rồi lại mưa
Hết sức lãng mạn khi nỗi nhớ và anh được ví như cơn mưa. Cứ tạnh rồi mưa!
Nếu câu thơ em đi nắng hạ nung cành nhớ rất tình thì Đêm cũng dường như bẩy mặt trời đã nói lên cái thao thức tuyệt vời của nỗi nhớ trong đêm. (2005)
Một bất ngờ xảy đến làm tôi ngưng không viết tiếp. Hà Huyền Chi hỏi (vì trước đó anh gửi tập thơ dày cho tôi) nhưng tôi cười trừ “Thỏ hết hứng rồi. Mới viết được chút xíu rồi bận công việc đài phát thanh và bây giờ không còn hứng!”.
Tuy vậy đọng trong tôi là một bài thơ mà tôi rất thích. “Đủ để lãng quên đời” là tựa bài thơ ấy. Hôm nay tôi đọc lại không phải để lãng quên gì mà để nhớ và tặng đại huynh Zùa, người có những vần thơ hay.
Xem này mở đầu bài tình tự là sự ví von ngộ nghĩnh “thảnh thơi” và cái hình ảnh thì rất sống động với những ngôn ngữ vừa thơ, vừa bạo, vừa sang “ thác lệ, dòng oan”
Mình đến tình nhau rất thảnh thơi
Như đôi cá nhỏ lãng quên đời
Em từ thác lệ lao mình xuống
Anh ngược dòng oan bỏ cuộc chơi
Đoạn 4 có câu này tôi thích “Anh thừa ân oán, thừa đơn độc”. Khi đọc lên bỗng thấy ngậm ngùi. Thì đó là một kiếp người với đủ chua cay trong ân oán.
Anh thừa ân oán, thừa đơn độc
Em cũng bây giờ, rất lẻ loi
Một kẻ tóc xanh, người bạc tóc
Cùng nhau san sẻ chuyện buồn vui
Đoạn 6 với ý mây bán trời thật là một ý tưởng lạ. Tôi cứ ngẫm nghĩ về câu “Anh và bóng núi buồn khôn nguôi”. Tôi hình dung buổi chiều tà, mây không bay và bóng núi hoàng hôn bên dặm đường thiên lý.
Mây lăng thinh sau phút bán trời
Anh và bóng núi buồn khôn nguôi
Đường còn xa lắc, đường thiên lý
Đừng vội buông tay, nghĩ lại coi
Đoạn 8 cũng là những vần thơ hay. Hứa và xa lạ để cây cỏ cũng ngậm ngùi. Câu trên nghe khô khốc lạnh lùng với dao, đá thì câu cuối cũng vẫn là một Hà Huyền Chi rất ngang tàng không van vỉ khóc lóc mà chỉ “ đủ cho cây cỏ ngậm ngùi”. Không phải ai khác ngậm ngùi mà là cây cỏ ngậm ngùi. Sự diễn đạt ấy đã là quá đủ cho một nỗi buồn.
Lỡ hứa một lời dao chém đá
Rằng khôn rằng dại cũng là thôi
Khi không trở mặt thành xa lạ
Đủ khiến cho cây cỏ ngậm ngùi
Hà Huyền Chi giỏi chơi chữ. “Giao bôi vừa cạn đã ly bôi” ( đoạn 9) nhưng cũng có những câu rất bình dị như “Anh nghĩ, nghĩ hoài, chưa cạn nhẽ” (đoạn 11). Bình dị nhưng không bình dân.
Anh buồn, buồn lắm em yêu ạ
Lòng cũng mưa Ngâu lặng lẽ rơi
Chợt thấy chập chờn dăm bóng quạ
Giao bôi vưà cạn đã ly bôỉ
(Đoạn 9)
Anh nghĩ nghĩ hoài chưa cạn nhẽ
Vì đâu em đổi dạ thay lời
Thì ra “vách núi” kia là thế
Trữ lượng từ tâm biến thái rồi
(Đoạn 11)
Đoạn 13 bỗng chen vào những ngôn ngữ có phần cổ với “màu thu điếu” thế nhưng câu “lá trúc buồn hiu rụng tả tơi” thì đẹp. Cả câu tình tự “anh hiểu đôi điều không thể hiểu” cũng đẹp trong ý thơ.
Rừng phong sớm ngả màu thu điếu
Lá trúc buồn hiu rụng tả tơi
Anh hiểu đôi điều không thể hiểu
Về em, về nghịch lý trong đời
Tâm tình cứ như giòng suối trôi. Tự tình cứ như mây trời lãng đãng bay. Thì cũng chỉ là vừa đủ lãng quên đời nên những câu thơ buồn rất nhẹ “lại mong còn lúc nghe sông thở”. Quả là ý lạ khi mong nghe tiếng thở của giòng sông. Rồi hình ảnh một ngày mai trôi lấp lánh. Một hình ảnh đẹp trong đoạn 17.
Em hẹn, em van như khất nợ
Nghe trong lá gió tiếng mưa cười
Lại mong còn lúc nghe sông thở
Ở những ngày sau lấp lánh trôi
Gần kết bài thơ dài, hai câu này tôi thích vì ý sâu sắc:
Em như chậm lớn, chưa từng sống
Anh cũng hôn mê nửa kiếp rồi [2]
Hà Huyền Chi có một bài thơ khác, Mưa Xanh. Ngôn ngữ như bao nhà thơ khác. Giữa hai người và không còn âm hưởng của một người tình- người Lớn- mà hai kẻ yêu nhau-như nhau. Hình ảnh trong bài thơ này dịu dàng, duyên dáng với “cây mít đong đưa nhành lá mật” hay “Cơn mưa làm ướt ngày sinh nhật”
Mưa Xanh
Cơn mưa làm ướt ngày sinh nhật
Ướt mảnh quê nghèo xưa đã xưa
Cây mít đong đưa nhành lá mật
Tháng Ba nằm võng ngọt ngào mưa
Máng xối ngoài hiên, con thác nhỏ
Thèm ơi thác đổ xuống vai mềm
Một ngày rất trẻ về trong nhớ
Cô bé làm gan liều một phen
Cơn mưa thả xuống đầy cơn mộng
Ướt tóc xuân thì, tóc chấm vai
Thấy biển trong lòng, tim vỗ sóng
Tay trần vuốt ngực ngỡ tay ai
Thấy mình lớn bổng dưới mưa xanh
Lấp loáng đâu đây những gợn tình
Lụa dán trên người từng mảng thẹn
Phơi ngoài tâm thể chút riêng mình
Anh lén nhìn em tự ngõ ngoài
Thấy điều chưa thấy, đủ trần ai
Hình sông dáng núi trên thân ngọc
Cũng đủ tiêu hồn một kiếp trai
hahuyenchi
Thơ Hà Huyền Chi là cả một kho tàng nhỏ. Tôi thích rất nhiều trong ấy. Chỉ tiếc là tôi không đủ thời gian để viết tổng quát về thơ Hà.
Ngày giữa đông này chỉ:
đành thôi gửi tạm vài thơ nhỏ, người hãy tìm đi cho riêng mình!
Rừng Gió California 2014
Hoàng Lan Chi
Nụ hôn tháng hạ
Em cao vừa khít tầm môi
Hôm qua rượu hát, men cười thiết tha
Ôm em, ôm trọn mùa hoa
Nụ hôn tháng hạ sao sa trời gần
Em quỳnh khép áo tứ thân
Anh hoang mạc gió, phong trần đã quen
Đêm qua thơm đoá tịnh yên
Có đời trong mộng, có em trong đời
hahuyenchi
Hoàng Lan Chi viết tiếp nối, rồi nhà thơ Hoàng Ngọc Liên lại tiếp nối Hoàng Lan Chi như sau:
Hoàng Lan Chi-Dáng Hoa
ừ thì tháng hạ, ừ dáng hoa
ừ cả nụ hôn tuổi ngọc ngà
em đóa tịnh yên phù du nhỉ
ôm em tháng hạ ánh sao sa
Hoàng Ngọc Liên
Mây trắng vờn trăng ngỡ dáng hoa
Mơn man cung phím búp tay ngà
Cho ta gợi nhớ về Cung Nguyệt
Thoắt ánh tinh cầu lơ đãng sa.
Đủ Lãng Quên Đời
1
Mình đến tình nhau rất thảnh thơi
Như đôi cá nhỏ lãng quên đời
Em từ thác lệ lao mình xuống
Anh ngược dòng oan bỏ cuộc chơi
2
Tình cờ không hẹn mà ta gặp
Thấy ở lòng nhau chút biển trời
Thấy nhạc đẫy hồn vui réo rắt
Thơ như triều sóng dục sông trôi
3
Những lần say khướt quên còn mất
Đã cạn cùng nhau những chén mời
Hé mở niềm riêng phơi sự thật
Đôi bờ xao xuyến nước đầy vơi
4
Anh thừa ân oán, thừa đơn độc
Em cũng bây giờ, rất lẻ loi
Một kẻ tóc xanh, người bạc tóc
Cùng nhau san sẻ chuyện buồn vui
5
Mình đến tình nhau rất thảnh thơi
Như đôi cá nhỏ lãng quên đời
Em từ thác lệ lao mình xuống
Anh ngược dòng oan bỏ cuộc chơi
6
Mây lăng thinh sau phút bán trời
Anh và bóng núi buồn khôn nguôi
Đường còn xa lắc, đường thiên lý
Đừng vội buông tay, nghĩ lại coi
7
Đâu thể nghe theo lời phiến diện
Ai người thánh thiện, gương nào soi
(Ngăn sông cấm chợ, người bươi chuyện)
Có đáng không em để phụ người!
8
Lỡ hứa một lời dao chém đá
Rằng khôn rằng dại cũng là thôi
Khi không trở mặt thành xa lạ
Đủ khiến cho cây cỏ ngậm ngùi
9
Anh buồn, buồn lắm em yêu ạ
Lòng cũng mưa Ngâu lặng lẽ rơi
Chợt thấy chập chờn dăm bóng quạ
Giao bôi vưà cạn đã ly bôỉ
10
Mình đến tình nhau rất thảnh thơi
Như đôi cá nhỏ lãng quên đời
Em từ thác lệ lao mình xuống
Anh ngược dòng oan bỏ cuộc chơi
11
Anh nghĩ, nghĩ hoài chưa cạn nhẽ
Vì đâu em đổi dạ, thay lời
Thì ra “vách núi” kia là thế
Trữ lượng từ tâm biến thái rồi
12
Thì ra em cũng buồn thê thảm
Chẳng thể thanh minh, khó vãn hồi
Bên hiếu, bên tình trăm hướng đạn
Em đành kẹt giữa những lằn vôi
13
Rừng phong sớm ngả màu thu điếu
Lá trúc buồn hiu rụng tả tơi
Anh hiểu đôi điều không thể hiểu
Về em, về nghịch lý trong đời
14
Trung Thu nguyệt lãng trên dòng lạnh
Từng mảnh hồn anh lãng đãng trôi
Sương muối giăng chi thêm nỗi quạnh
Âm thầm anh ngắm nỗi buồn tươi
15
Mình đến tình nhau rất thảnh thơi
Như đôi cá nhỏ lãng quên đời
Em từ thác lệ lao mình xuống
Anh ngược dòng oan bỏ cuộc chơi
16
Thức dậy tình em từng bước ngắn
Níu vai kỷ niệm, nhắc xa xôi
Như em còn chứa nhiều cay đắng
Anh vẫn bền gan níu chẳng thôi
17
Em hẹn, em van như khất nợ
Nghe trong lá gió tiếng mưa cười
Lại mong còn lúc nghe sông thở
Ở những ngày sau lấp lánh trôi
18
Anh sẽ chờ em, chờ mãn kiếp
Nói gì đi nữa cũng thừa thôi
Đừng nha!, thương nhớ thành thương tiếc
Ở nghĩa bèo mây lúc ngó lui
19
Mình đến tình nhau rất thảnh thơi
Như đôi cá nhỏ lãng quên đời
Em từ thác lệ lao mình xuống
Anh ngược dòng oan bỏ cuộc chơi
20
May em chợt tỉnh cơn mông muội
Về cái ngoài ta, cái nhỏ nhoi
Chợt thấy tình yêu thao thiết gọi
Chợt thương mình và cũng thương người
21
Hôm qua đôi cá vượt trùng khơi
Vượt nỗi băn khoăn khó mấy mươi
Bỏ lại đằng sau con sóng nghiệt
Bỏ rừng nghi ngại, núi đơn côi
22
Mặc vào kỷ niệm thơm mầu nhớ
Thơm cánh hoàng hoa lấp lánh vui
Nhạc vắt ngang đời cơn bão lửa
Nghe lừng giai điệu hồn chơi vơi
23
Em hát giọng thầm rung nguyệt bạch
Đàn khuya thổn thức gọi sao rơi
Cho anh từng phút sôi tâm mạch
Thấy biển hân hoan ở cuối đời
24
Hát nữa đi em lời sấm động
Môi tham thảng thốt uống từng lời
Em như chậm lớn, chưa từng sống
Anh cũng hôn mê nửa kiếp rồi
25
Thì ra đôi cá sau mùa hạn
Càng nhớ sao đâu, nhớ biển trời
Lại quấn lấy nhau sau kiếp nạn
Với nhau cũng đủ lãng quên đờị
hahuyenchi
Những thắc mắc của Lan Chi hỏi nhiều người
Chơi Parasailing 2012